ԲԱՐԵՀԱՃ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՍ / ՖՐԱՆՍՈՒԱ ՌԱԲԼԵ

ՌԱԲԼԵՆ ԳՐԵԼ Է ՖՐԱՆՍԵՐԵՆ, ԲԱՅՑ ԳԱՐԳԱՆՏՅՈՒԱՆ ԽՈՍԵԼՈՒ Է ՀԱՅԵՐԵՆ

Վեր­ջա­պես ­Փա­րի­զից ստա­ցա Ֆ­րան­սո­ւա ­Ռաբ­լեի ան­մահ վե­պի ամ­բող­ջա­կան ու նույ­նա­կան հրա­տա­րա­կութ­յան հինգ­հա­տոր­յա­կը, որ­տեղ՝ 2-րդ ­հա­տո­րում, «նոր ժա­մա­նակ­նե­րի մարդ­կութ­յան մե­ծա­գույն մտա­ծո­ղը» (Օ­նո­րե դը ­Բալ­զակ) ան­տիկ աշ­խար­հի հզո­րա­գույն աստ­ված­նե­րի, ար­քա­նե­րի, զո­րա­վար­նե­րի՝ ­Հու­լիոս ­Կե­սա­րի, ­Նե­րո­նի, Ո­դիսև­սի թվար­կութ­յու­նում հի­շա­տա­կում է ­Տիգ­րան ­Մե­ծին ու Ար­տա­շե­սին, նկա­րագ­րում է, թե ին­չով են նրանք բո­լորն զբաղ­վում հան­գուց­յալ կյան­քում: Եր­րորդ գրքում հե­ղի­նա­կը հան­գա­մա­նո­րեն անդ­րա­դառ­նում է այն փա­ռա­վոր ըն­դու­նե­լութ­յա­նը, ո­րին ­Նե­րո­նի օ­րոք, հա­վեր­ժա­կան բա­րե­կա­մութ­յան ակն­կա­լի­քով, Հ­ռո­մում ար­ժա­նաց­նում են Տր­դա­տին, և գ­րե­թե նույ­նութ­յամբ վե­րա­պատ­մում է «Եւ եր­գէր ձե­ռամբ» վի­պաս­քը: ­Չոր­րորդ գրքում ­Ռաբ­լեն հի­շա­տա­կում է իր բա­ռե­րով՝ «հա­յոց ար­քա Ար­տա­վազ­դին», ում Ան­տո­նիո­սը խա­բեութ­յամբ հյուր է հրա­վի­րում, շղթա­յա­կա­պում ու սպա­նում:
«Գ­րա­կան թեր­թի» ըն­թեր­ցող­նե­րին եմ ներ­կա­յաց­նում 5-րդ ­հա­տո­րի հե­ղի­նա­կա­յին մուտ­քը: ­Կար­ծում եմ, գրչըն­կեր­ներս կհաս­կա­նան, թե հատ­կա­պես ին­չու:
Գ­րի­գոր ՋԱՆԻԿՅԱՆ

 

Է՜յ, դուք, ան­հագ կոն­ծա­մոլ­ներ, և ­դուք՝ թան­կագ­նա­գույն սե­ռա­վա­րակ­ներ, ա­ռայժմ, քա­նի դեռ ա­զատ եք և­ ա­վե­լի կար­ևոր ա­նե­լիք չու­նեք, թույլ եմ տա­լիս ինձ հարց­նել ձեզ՝ ին­չո՞ւ է այժմ ընդ­հան­րա­կան դար­ձել «Աշ­խարհն այլևս ան­միտ («fat») չէ» խո­սույ­թը: «Fat»-ը լանգ­դոգ­յան ար­տա­հայ­տութ­յուն է և ն­շա­նա­կում է ա­ռանց ա­ղի, ա­նա­լի, ան­համ, ան­գույն, իսկ փո­խա­բե­րա­կան ա­ռու­մով՝ ան­միտ, բթա­միտ, ա­նի­մաստ, ա­նու­ղեղ: Ինչ խոսք, դուք կա­րող եք ինձ պա­տաս­խա­նել՝ տրա­մա­բա­նա­կան այլ եզ­րա­կա­ցութ­յան դժվար էլ է հան­գել՝ ին­չո՞ւ, աշ­խար­հը մինչև հի­մա ան­մի՞տ էր, հի­մա՞ է հան­կարծ ի­մաստ­նա­ցել: Ինչ­պի­սի՞, ի՞նչ բա­զում հան­գա­մանք­նե­րի բե­րու­մով էր ան­մ­տա­ցել: Ինչ­պի­սի՞, ի՞նչ բա­զում հան­գա­մանք­նե­րի բե­րու­մով է ի­մաստ­նա­ցել: Ին­չո՞ւ է ան­միտ ե­ղել: Ին­չո՞ւ է ի­մաստ­նա­ցել: Ըստ ձեզ՝ ին­չո՞ւմն էր կա­յա­նում նախ­կին անմ­տութ­յու­նը: Ըստ ձեզ՝ ին­չո՞ւմն է կա­յա­նում ներ­կա ի­մաստ­նութ­յու­նը: Ո՞վ է նրան անմ­տաց­րել: Ո՞վ է ի­մաստ­նաց­րել: Ով­քեր են շատ՝ նրա՞նք, ով­քեր աշ­խար­հը սի­րում էին անմ­տութ­յան, թե՞ նրանք, ով­քեր սի­րում են ի­մաստ­նութ­յան հա­մար: Որ­քա՞ն ժա­մա­նակ է աշ­խարհն ան­միտ ե­ղել: Որ­քա՞ն ժա­մա­նակ է ի­մաստ­նա­ցած լի­նե­լու: Ի՞նչն էր նախ­կին անմ­տութ­յան պատ­ճա­ռը: Ի՞նչն է ներ­կա ի­մաստ­նութ­յան պատ­ճա­ռը: Ին­չո՞ւ այժմ և ոչ թե ա­վե­լի ուշ վերջ գտավ նախ­կին անմ­տութ­յու­նը: Ին­չո՞ւ այժմ և ոչ թե ա­վե­լի վաղ սկիզբ ա­ռավ ներ­կա ի­մաստ­նութ­յու­նը: Ի՞նչ չա­րիք էր մեզ հա­րու­ցում նախ­կին անմ­տութ­յու­նը: Ի՞նչ բա­րիք է մեզ վե­րա­պա­հում ներ­կա ի­մաստ­նութ­յու­նը: Ի՞նչ է լի­նե­լու եր­բեմ­նի՝ տա­պալ­ված անմ­տութ­յու­նը: Ի՞նչ է լի­նե­լու ներ­կա՝ հառ­նող ի­մաստ­նութ­յու­նը:
­Բա­րի ե­ղեք պա­տաս­խա­նե­լու, ես՝ չու­զե­նա­լով վի­րա­վո­րել ձեր յու­րա­յին­նե­րի ինք­նա­սի­րութ­յու­նը, հոգ­ևոր հայ­րե­րի նկատ­մամբ այլ ար­տա­հայ­տութ­յուն­նե­րի դի­մել չեմ ու­զում: ­Մի՛ ա­մա­չե՛ք, ա­նար­գե­ցե՛ք, դրախ­տա­յին ե­րա­նութ­յան թշնա­մի, ճշմար­տութ­յան թշնա­մի պա­րոն ­Սա­տա­նա­յին: ­Հա­մար­ձա՛կ, տղե՛րք: Ե­թե դուք մե­րոն­ցից եք, ճա­ռա­խո­սութ­յան այս ա­ռա­ջին մա­սի հա­մար ե­րեք կամ հինգ ան­գամ կոն­ծե­ցեք, հե­տո պա­տաս­խա­նեք, իսկ ե­թե այ­լո­ցից եք, գրո­ղի ծո­ցը կո­րե՛ք, սա­տա­նա­նե՛ր: Երդ­վում եմ մե­ծա­գույն խառ­նակ­չութ­յամբ, ե­թե ինձ չեք օգ­նե­լու, որ լու­ծեմ ար­ծարծ­ված խնդի­րը, զղջա­լու եմ, ար­դեն զղջում եմ, որ ա­ռա­ջադ­րել եմ ձեզ: Չ­նա­յած՝ ինձ հա­մար էլ ինք­նու­րույն լու­ծե­լը նույն­քան դժվար է, որ­քան ա­ռանց որ­ևէ մե­կի օգ­նութ­յան գայ­լի ա­կանջ­նե­րից բռնե­լը:
Այդ­պես ու­րեմն, հա՞: ­Հաս­կա­ցա՛, դուք չեք վճռում ինձ պա­տաս­խա­նել: ­Մո­րու­քովս եմ երդ­վում՝ ես նույն­պես, փո­խա­րե­նը փոր­ձեմ ձեզ հա­ղոր­դել այն, ինչ մար­գա­րեա­բար մտա­հա­յե­ցել է ար­ժա­նա­պա­տիվ մի ի­մաս­տուն՝ «­Հոգ­ևոր հայ­րե­րի պար­կապ­զու­կը» խո­րագ­րով գրքի հե­ղի­նա­կը: Ու­զո՞ւմ եք ի­մա­նալ, թե այդ շվայ­տա­մոլն ինչ է ա­սում: Լ­սե՛ք, հի­մա­րա­միտ­նե՛ր, լավ լսեք.
­Հո­բել­յա­նի տա­րին,
երբ ա­մեն­քը կա­ծիլ­վեն,
Ե­րե­սու­նից հե­տո վրա կհաս­նի:
Օ՜, ինչ­պի­սի ա­նար­գանք,
աշ­խար­հը, որ ան­միտ էր թվում,
­Հենց քա­րո­զը լսի,
ի­մաստ­նութ­յամբ կլցվի:
Ան­գամ կո­կո­նը,
որ թոշ­նել էր գար­նա­նը,
­Նո­րից կծաղ­կի, բույ­րը կսփռի (1):
Ի­մա­ցա՞ք, հաս­կա­ցա՞ք, հե­ղի­նա­կը դա­սա­կան է, նրա ար­տա­հայ­տութ­յուն­նե­րը՝ լա­կո­նի­կա­կան, ձևա­կեր­պում­նե­րը սկո­տիա­կան են ու, ան­շուշտ, մշու­շոտ: Ու չնա­յած ար­ծար­ծում է կար­ևո­րա­գույն ու դժվա­րա­գույն նյութ, սույն ի­մաս­տուն այ­րի լա­վա­գույն մեկ­նա­բան­նե­րը նրա միտ­քը բա­ցատ­րում են հետև­յալ կերպ՝ քա­նի որ հո­բել­յա­նա­կան տա­րին վրա է հաս­նե­լու ե­րե­սու­նից հե­տո, ներ­կա ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը նե­րառ­նող բո­լոր տա­րի­նե­րից ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ հո­բել­յա­նա­կան է դառ­նա­լու հա­զար հինգ հար­յուր հի­սուն թվա­կա­նը: Այդ թվա­կա­նի ծաղ­կին ո­չինչ չի սպառ­նա: ­Հենց գա­րու­նը գա, աշ­խարհն այլևս ան­միտ չի թվա: ­Բո­լոր ան­միտ­նե­րը, ո­րոնց թի­վը, ինչ­պես հա­վա­տաց­նում է ­Սո­ղո­մո­նը, հաշ­վելն անհ­նար է, ան­զոր ցա­սու­մով կչքա­նան, անմ­տութ­յունն իր բո­լոր դրսևո­րում­նե­րով կվե­րա­նա, ո­րի տա­րա­տե­սակ­նե­րը, ըստ Ա­վի­ցե­նա­յի պնդման, դարձ­յալ ան­թ­վար­կե­լի են՝ «Ան­վերջ են անմ­տութ­յան տա­րա­տե­սակ­նե­րը» (2): Այլ կերպ, ե­թե դա­ժան ձմռա­նը կենտ­րո­նա­կան աս­պա­րեզ է ել­նում, հե­տա­գա­յում հայտն­վում է ծայ­րա­մա­սե­րում, ծա­ռի նման նո­րից ա­վի­շով է լցվում, ծաղ­կում: ­Փոր­ձա­ռութ­յունն է մեզ դրան հան­գեց­րել, դուք դա գի­տեք, դուք դա տես­նում եք: ­Ժա­մա­նա­կին իր «Ա­սույթ­նե­րում» նույ­նը հա­վաս­տել է մտքի այն­պի­սի լու­սասփ­յուռ ջահ, ինչ­պի­սին ­Հի­պոկ­րատն է՝ «Անմ­տութ­յան բնո­րոշ վար­կած­նե­րը…» և­ այլն: Երբ աշ­խարհն ի­մաստ­նա­նա, լո­բա­ծա­ղի­կը գար­նա­նը՝ այլ կերպ ա­սած պահ­քի օ­րե­րին, ոչն­չից չի վա­խե­նա (իսկ դուք, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ, գի­նու բա­ժա­կը ձեր ձեռ­քին, ար­ցունքն աչ­քե­րին կան­խա­հաս վհա­տութ­յամբ էիք հա­մակ­վել), ու այն բո­լոր գրքե­րը, ո­րոնք թի­թեռ­նիկ­նե­րի պես ծաղ­կա­ծին, ծաղ­կա­բույր, ծաղ­կա­վետ էին թվում, բայց ի­րա­կա­նում ան­տա­նե­լի, ա­նըն­կա­լե­լի, ձանձ­րա­լի, քնա­բեր, վնա­սա­բեր, վրդո­վեց­նող, վտան­գա­վոր ու ան­մար­սե­լի էին, ինչ­պես ­Հե­րակ­լի­տո­սի եր­կերն ու ա­նըմբռ­նե­լի, ինչ­պես Պ­յու­թա­գո­րա­սի թվե­րը (ով, ըստ ­Հո­րա­ցիո­սի վկա­յութ­յան, ի­րեն լո­բազ­գի­նե­րի ար­քա էր ներ­կա­յաց­նում), կվե­րա­նան, ոչ ոք ձեռ­քը չի առ­նի, ոչ ոք չի ու­զե­նա ըն­թեր­ցել կամ թեր­թել: Այդ­պի­սի ճա­կա­տա­գիր էր սահ­ման­ված նրանց, և­ այդ ճա­կա­տա­գիրն այժմ ի­րա­կա­նա­ցավ:
Ն­րանց հա­ջոր­դե­ցին պա­տի­ճով լո­բազ­գի­նե­րը՝ պան­տագր­յո­ւե­լա­կան ու­րախ ու բեր­քա­բեր գրքե­րը, ո­րոնք այժմ մեծ պա­հան­ջարկ ու­նեն, ա­ռա­ջի­կա հո­բել­յա­նա­կան տար­վա շե­մին հա­մա­տա­րած ըն­թերց­վում են, այդ պատ­ճա­ռով էլ ա­սում են, որ աշ­խարհն ի­մաստ­նա­ցել է: Ա­հա և ­ձեր խնդի­րը լուծ­ված ու վեր­լուծ­ված է, այ­սու­հետ ա­րեք այն, ին­չը պատ­շաճ է պար­կեշտ մար­դուն: ­Մեկ-եր­կու ան­գամ հա­զա­ցեք ու մի շնչով ի­նը բա­ժակ կոն­ծեք՝ բա­րե­բախ­տա­բար խա­ղո­ղի բերքն ա­ռատ է, վաշ­խա­ռու­ներն ի­րար հետ­ևից կախ­վում են, այն­պես որ, ե­թե լավ ե­ղա­նա­կը շա­րու­նակ­վի, նրանց շնոր­հիվ պա­րան­նե­րի հա­մար լավ փող կաշ­խա­տեմ: Ես այն­քան շռայլ չեմ, որ ա­մեն ան­գամ ձրի պա­րան տրա­մադ­րեմ այն վաշ­խա­ռո­ւին, ով դահ­ճին չվճա­րե­լու հա­մար ինքն ի­րեն կա­խե­լու ցան­կութ­յուն կու­նե­նա:
Եվ ե­թե դուք էլ եք հա­մակ­վել ներ­կա ի­մաստ­նութ­յամբ, թո­թա­փել եք անց­յա­լի անմ­տութ­յու­նը, հնա­րա­վո­րինս ա­րագ ա­մեն տե­ղից ջնջե­ցեք ոս­կե­ձույլ ազդ­րով ծեր ի­մաս­տա­սե­րի (3) խորհր­դա­նի­շը, ո­րով ձեզ ար­գե­լում էր լո­բազ­գի ճա­շա­կե­լը, քան­զի բո­լոր լավ թա­սըն­կեր­ներն էլ ա­պա­ցուց­ված ու հաս­տատ­ված են հա­մա­րում հետև­յա­լը. ծեր ի­մաս­տա­սե­րը դա ա­նում էր նույն նպա­տա­կով, ինչ նպա­տա­կով որ վայ-բու­ժակ հան­գուց­յալ Ա­մե­րը՝ փաս­տա­բա­նի քե­ռոր­դի սեն­յոր դը ­Կամ­լո­տիե­րը, իր հի­վանդ­նե­րին թույլ չէր տա­լիս կա­քա­վի թևիկ, ան­տա­ռա­կա­քա­վի տու­տու­զիկ, տատ­րա­կի վզիկ ու­տել, ա­սե­լով՝ «Թ­ևի­կը վնաս է, տու­տու­զի­կը կաս­կա­ծե­լի է, վզիկն օգ­տա­կար է, բայց ա­ռանց կաշ­վի»: Ու այդ ա­մե­նը ճա­շա­կե­լու էր վե­րա­պա­հում ի­րեն, հի­վանդ­նե­րին կրծե­լու թող­նե­լով միայն ոս­կոր­նե­րը: Ի­մաս­տա­սե­րի օ­րի­նա­կին հետ­ևե­ցին ո­րոշ կնգու­ղա­վոր­ներ, նրանք ար­գե­լե­ցին լո­բե­ղե­նը, այ­սինքն՝ պան­տագր­յո­ւե­լա­կան գրքե­րը, այդ ա­ռու­մով հետ­ևե­ցին ­Փի­լոք­սե­նու­սի ու Գ­նա­տո ­Սի­ցի­լիա­ցու օ­րի­նա­կին: Այս վեր­ջին­նե­րը՝ ի­րենց միա­բա­նութ­յան որկ­րա­մո­լութ­յան հիմ­նա­դիր­նե­րը, խրախ­ճան­քի սե­ղան­նե­րի շուր­ջը տե­ղա­վոր­վե­լիս հա­մա­դամ պա­տառ­նե­րի վրա թքում էին, որ­պես­զի, Աստ­ված չա­նի, ի­րեն­ցից բա­ցի որ­ևէ ու­րիշ մե­կը չվա­յե­լի: ­Նույն կերպ այդ քո­սոտ, փսլնքոտ, որդ­նոտ, խլնքոտ կեղծ բա­րե­պաշտ­ներն ա­տում են հա­մա­դամ գրքե­րը, ա­տում են բա­ցա­հայտ ու թա­քուն, ա­տում են այն աս­տի­ճա­նի, որ ա­ռանց խղճի խայթ զգա­լու, թքում են վրա­նե­րը: Ու չնա­յած այժմ մենք մեր գալ­լե­րե­նով ար­ձակ ու չա­փա­ծո հիա­նա­լի եր­կեր ենք ըն­թեր­ցում, չնա­յած ե­րես­պաշ­տա­կան, գո­թա­կան ժա­մա­նակ­նե­րից քիչ մա­սունք­ներ են պահ­պան­վել, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, կեղծ բա­րե­պաշտ­նե­րը, ինչ­պես հայտ­նի ա­ռա­ծում, կա­րապ­նե­րի մեջ նա­խընտ­րում են սա­գա­վա­րի կռնչալ ու ղռղռալ, կռկռալ ու սվսվալ, քան թե այս­քան ընտ­րա­գույն բա­նաս­տեղծ­նե­րի ու պեր­ճա­խոս հռե­տոր­նե­րի մի­ջա­վայ­րում համր ձևա­նալ: ­Ճիշտ նույն կերպ էլ նման սքան­չե­լի ըն­կե­րակ­ցութ­յու­նում, ոս­կե­բե­րան մաս­նա­կից­նե­րի շրջա­պա­տում բռի ան­տա­շի կեց­վածք են ըն­դու­նում, փո­խա­նակ խառն­վե­լու ան­բար­բառ խա­ժա­մու­ժին, ճանճ որ­սա­լու, ինչ­պես ար­կա­դա­կան ա­վա­նա­կը մե­ղե­դի լսե­լիս ա­կանջ­նե­րը ցցե­լու ու ի­րենց լռութ­յամբ, սոսկ շար­ժում­նե­րով հաս­կաց­նե­լու, որ հա­մա­ձայն են այդ­պի­սի դեր ստանձ­նե­լուն:
­Հան­գե­լով այս մտքին ու հա­մոզ­մուն­քին՝ ես գտա, որ դա­տա­պար­տե­լի ո­չինչ չի լի­նի, ե­թե ես շա­րու­նա­կեմ գլո­րել ­Դիո­գե­նե­սի իմ տա­կա­ռը, որ­պես­զի հե­տա­գա­յում չա­սեք, որ ոչ մե­կին նման­վել չեմ ու­զում:
Ես հիաց­մուն­քով հետ­ևում եմ ան­հաշ­վե­լի թվով տար­բեր ­Կո­լի­նե­նե­րի, ­Մա­րո­նե­րի, Դ­րո­ւե­նե­րի, ­Սեն-­Ժե­լե­նե­րի, ­Սա­լել­նե­րի, ­Մաս­յո­ւել­նե­րի, գալ­լիա­ցի զա­նա­զան այլ բա­նաս­տեղծ­նե­րի ու հռե­տոր­նե­րի եր­կար շա­րա­նին:
Եվ ա­հա՛, տես­նում եմ, քա­նի որ ­Պառ­նա­սի բար­ձուն­քում, Ա­պո­լո­նի դպրո­ցում եր­կար ժա­մա­նակ ու­սա­նե­լիս նրանց չի ար­գել­վել ու­րախ մու­սա­նե­րի հետ Ն­ժույ­գի ա­կուն­քից (4) ա­ռատ ջուր խմել, այժմ մեր ա­նընդ­հատ կա­ռուց­վող ժո­ղովր­դա­կան լեզ­վի շենքն են ներ­մու­ծում փա­րոս­յան մար­մար, գա­ջա­քար, ծի­րա­նա­քար, ար­քա­յա­կան ան­խառն ցե­մենտ, անդ­րա­դառ­նում են մի­միայն հե­րո­սա­կան ի­րա­դար­ձութ­յուն­նե­րի, նշա­նա­կա­լի ի­րա­գոր­ծում­նե­րի, կար­ևո­րա­գույն, դժվա­րա­գույն, ան­մեր­ձա­նե­լի նյու­թե­րի, և­ ի­րենց մտքերն ար­տա­հայ­տում են պա­ճու­ճա­վո­րութ­յամբ ու խու­ճու­ճա­վո­րութ­յամբ: Ն­րանց էութ­յու­նից բխում է միայն աստ­վա­ծա­յին նեկ­տար՝ սքան­չե­լի, ա­նա­պակ, մշկա­բույր, ակ­նա­հա­ճո ու քմքա­հա­ճո գի­նի: Ընդ ո­րում, այդ փառ­քը պատ­կա­նում է ոչ միայն տղա­մարդ­կանց, այլ նաև կա­նանց՝ այն­պի­սի­նե­րին, ո­րոնց ե­րակ­նե­րում ֆրան­սիա­կան ար­քա­յա­տոհ­մե­րի ար­յունն է հո­սում, ո­րոնց ա­նուն­ներն ա­ռանց ար­ժա­նի մե­ծա­րան­քի անհ­նար է հնչեց­նել, քա­նի որ մեր դա­րը հիաց­րել են ինչ­պես ի­րենց հղա­ցում­նե­րով, բարձ­րաթ­ռիչ խո­կում­նե­րով, այն­պես էլ խոս­քի լեզ­վա­կան հմայ­քով, ո­ճա­կան շլա­ցում­նե­րով: Ե­թե կա­րող եք, նմա­նա­կեք նրանց, ինչ վե­րա­բե­րում է ինձ, ես նմա­նա­կե­լու ու­նակ չեմ, ա­մեն մե­կին չէ, որ վի­ճակ­ված է այ­ցե­լել ­Կորն­թոս, բնակ­վել ­Կորն­թո­սում: Ա­մեն ոք ի վի­ճա­կի չի ե­ղել ­Սո­ղո­մո­նի տա­ճա­րի կա­ռուց­ման հա­մար շռայ­լո­րեն ոս­կե սիկղ զո­հել: Ու քա­նի որ ճար­տա­րա­շի­նութ­յան աս­պա­րե­զում ի վի­ճա­կի չեմ նրանց մեր­ձե­նալ իսկ, ո­րո­շել եմ հետ­ևել ­Ռե­նո դը ­Մոն­տո­բա­նի օ­րի­նա­կին, ծա­ռա­յել սոսկ քար­տաշ­նե­րին, քար­տաշ­նե­րի հա­մար կե­րա­կուր ե­փել, ու չնա­յած նրանք իմ ըն­կեր­նե­րը չեն դառ­նա, հան­ձին ինձ՝ ի­րենց վե­հաս­քանչ ա­րա­րում­նե­րի ան­ձանձ­րույթ ունկն­դի­րը կու­նե­նան:
Իսկ դուք՝ չա­րա­միտ ու չա­րա­խոս զոյ­լոս­ներ (5), որ­պես­զի վա­խից չմեռ­նեք, շտա­պեք կախ­վել, միայն թե ծա­ռը դուք ընտ­րեք, պա­րան ձեզ հա­մար միշտ էլ կճար­վի: Այս­տեղ՝ իմ ­Հե­լի­կո­նի դի­մաց, աստ­վա­ծա­յին մու­սա­նե­րի ներ­կա­յութ­յամբ խոս­տա­նում եմ, ե­թե, ի­հար­կե, ինձ վի­ճակ­ված է լրիվ ու ա­պա­հով ապ­րել իմ շան կյան­քը, հա­վել­յալ ե­րեք ագ­ռավ­նե­րի կյան­քը՝ այն­պես, ինչ­պես ապ­րել են հրեա­նե­րի սրբազ­նա­գույն ա­ռաջ­նոր­դը, ե­րա­ժիշտ Ք­սե­նո­ֆիլն ու ի­մաս­տա­սեր ­Դե­մո­նաք­սը, ա­պա ես, ի հե­ճուկս բո­լոր այդ տա­րա­խոհ­նե­րի, հար­յուր ան­գամ ծամ­վածն ու ծամծմ­վա­ծը շրջա­նա­ռող­նե­րի, լա­տի­նա­կան հնո­տին լցա­կա­րող­նե­րի, լա­տի­նե­րեն հին, բոր­բոս­նած ու այդ­պես էլ չճշգրտված բա­ռե­րը վե­րա­վա­ճա­ռող­նե­րի, հա­մո­զիչ փաս­տարկ­նե­րով ու անժխ­տե­լի փաս­տե­րով կա­պա­ցու­ցեմ, որ ա­ռօր­յա մեր լե­զուն այն­քան ստո­րա­կարգ, ա­նի­մաստ, աղ­քատ ու ա­նար­ժեք չէ, ինչ­պես ի­րենք կար­ծում են: Այդ հիմ­նա­վոր­մամբ, ա­մե­նայն խո­նար­հութ­յամբ, որ­պես ա­ռանձ­նա­հա­տուկ շնորհ, պի­տի հայ­ցեմ. են­թադ­րում եմ, որ այն­պես, ինչ­պես վաղն­ջա­կան ժա­մա­նակ­նե­րում, երբ ­Ֆե­բուս-Ա­պո­լո­նը մեծ բա­նաս­տեղծ­նե­րին ար­ժա­նին շնոր­հե­լով հան­դերձ, Ե­զո­պո­սի՝ ա­ռա­կագ­րի հա­մեստ տեղն ու կո­չու­մը պահ­պան­վեց, այդ­պես էլ նրանք, տես­նե­լով, որ ա­վե­լի բարձր դիր­քի չեմ հա­վակ­նում, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ չեն զլա­նա ինձ էլ ­Պի­րեյ­կու­սի (6) ա­շա­կեր­տի, այ­սինքն՝ ան­շուք պատ­ճե­նա­հա­նո­ղի զբա­ղու­մը հատ­կաց­նել: ­Հա­վա­տա­ցած եմ՝ այդ­քան բան կա­նեն, քա­նի որ ամ­բողջ աշ­խար­հում ա­վե­լի բա­րի, ա­վե­լի մար­դա­սեր, սի­րա­հո­ժար ու բար­յա­ցա­կամ ան­ձինք չեք գտնի: Այդ կերպ կոն­ծա­մոլ­ներ, այդ կերպ զե­խա­մոլ­ներ, նրանք կտի­րա­նան իմ ամ­բողջ ու­նեց­ված­քին, քա­նի որ ի­րենց գաղտ­նի հա­վաք­նե­րի ըն­թաց­քում ու­րիշ­նե­րին պատ­մե­լով իմ գրքե­րի բո­վան­դա­կութ­յու­նը, ի­րենք էլ կվա­յե­լեն ի­րենց հա­մար ան­մեկ­նե­լի խոր­հուրդ պա­րու­նա­կող իմ գրքե­րի բուն էութ­յու­նը, կյու­րաց­նեն իմ փառ­քը, ինչ­պես Ա­լեք­սանդր ­Մե­ծը վար­վեց չգե­րա­զանց­ված ի­մաս­տա­սե­րի՝ Ա­րիս­տո­տե­լի եր­կե­րի հետ:
­Հե՜յ, դու՝ փո­րի վրա­յի փոր, և ­դուք՝ ստո­րա­բա­րո­ներ, դուք՝ վատշ­վեր­ներ ու կոն­ծա­մոլ­ներ, բո­լո­րիդ խոր­հուրդ եմ տա­լիս ա­զատ ժա­մա­նակ, անզ­բաղ պա­հի գրա­խա­նութ մտեք ու որ­տեղ որ իմ գրքե­րը տես­նեք, ան­մի­ջա­պես գնեք և­ ոչ միայն թեր­թեք, այլ կլա­նե­ցեք, սիրտ ա­պա­քի­նող սպե­ղա­նու նման ձեր էութ­յամբ ներծ­ծեք ու կհա­մոզ­վեք, թե որ­քան օգ­տա­կար են ինձ շատ սի­րե­լի լո­բե­ղե­նի պա­տիճ­ներ մաք­րող­նե­րի հա­մար: Ա­ռայժմ ձեզ ա­ռա­ջար­կում եմ մի լեփ-լե­ցուն զամբ­յուղ հիա­նա­լի լո­բազ­գի, ո­րը, ինչ­պես և ­նախ­կին­նե­րը, քա­ղել եմ իմ սե­փա­կան բան­ջա­րա­նո­ցից, ո­րի հետ ա­մե­նայն հա­մես­տութ­յամբ ձեզ եմ հղում իմ խո­նարհ խնդրան­քը՝ ա­նուշ ա­րեք ու ծի­ծեռ­նակ­նե­րի ա­ռա­ջի­կա վե­րա­դար­ձին ա­վե­լի հա­մեղ բա­նի սպա­սեք:
­Թարգ­մա­նութ­յու­նը՝
Գր. ՋԱՆԻԿՅԱՆԻ

­Թարգ­ման­չի ծա­նո­թագ­րութ­յուն­նե­րը.
1. Ակ­նարկ Հ­ռո­մի պա­պի հրա­վի­րած տիե­զե­րա­կան ժո­ղո­վի՝ «Ե­րե­սու­նի խոր­հուրդ»-ի մա­սին, ո­րը տե­ղի է ու­նե­ցել 1550-ին:
2. ­Հե­ղի­նա­կա­յին բո­լոր մեջ­բե­րում­նե­րը լա­տի­նե­րեն են:
3. Ն­կա­տի ու­նի Պ­յու­թա­գո­րա­սին: Ըստ ա­վան­դութ­յան՝ նրա մի ազդ­րը ոս­կե­ձույլ էր:
4. Աղբ­յուր ­Պառ­նա­սում, ըստ դի­ցա­բա­նութ­յան՝ ա­ռա­ջա­ցել է ­Պե­գա­սի սմբա­կի հար­վա­ծից, հա­մար­վել է մու­սա­նե­րի ներշնչ­ման ա­կունք:
5. ­Զոյ­լո­սը հին  հույն  փիլիսո­փա,  գրականագետ, քերականագետ էր, հայտնի էր դարձել որպես  «Հոմե­րոսի մատնիչ», անունը վերածվել էր չարամիտ քննադատության խորհրդա­նիշի:
6. Հին հույն նկարիչ, ում կտավ­ները զարդարում էին վար­սավիրանոցների ու կոշ­կա­կարանոցների պատերը, զվարճացնում:

Գրեք մեկնաբանություն

Ձեր էլ․փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են * -ով։

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.