Գո­յա­կեղ­եւի ճեղ­քու­մով

Վաչագան ՊԱՊՈՅԱՆՀԳՄ վար­չութ­յու­նը
շնոր­հա­վո­րում է բանաստեղծ
ՎԱՉԱԳԱՆ ՊԱՊՈՅԱՆԻՆ
ծննդյան 60-ամ­յա­կի
առ­թիվ
«Գ­րա­կան թեր­թը» միա­նում է
շնոր­հա­վո­րան­քին

 

Ն­րա մե­քե­նան կանգ­նած էր, բայց դի­մա­ցի ա­նիվ­նե­րը ա­ռաջ էին պտտվում, ետ­ևի ա­նիվ­նե­րը՝ ետ, մե­քե­նան դո­փում էր տե­ղում, իսկ երկ­րա­գուն­դը պտտվում էր, և­ այն­տեղ, որ­տեղ նա ցան­կա­նում էր իջ­նել, երկ­րա­գուն­դը ար­գե­լա­կում էր: Տե­ղի ու­նե­ցավ անս­պա­սե­լին. երկ­րագն­դի ար­գե­լակ­նե­րը խա­փան­վե­ցին, և­ երկ­րա­գուն­դը սկսեց պտտվել ա­ռանց կան­գա­ռի։ Նա զգաց, որ մա­զե­րը սպի­տա­կում են, դեմ­քին կնճիռ­ներ են հայտն­վում։ Նա բա­ցեց մե­քե­նա­յի դու­ռը, ոտ­քը դուրս հա­նեց մե­քե­նա­յից և­ ոտ­քով մի կերպ կանգ­նեց­րեց երկ­րա­գուն­դը: Դուրս ցատ­կեց մե­քե­նա­յից և բախ­վեց երկ­րա­գուն­դը պտտեց­նող վար­պե­տին, որն ան­սպա­սե­լի ար­գե­լա­կու­մից ու­շա­թափ­վել էր։ Հար­վա­ծից սթափ­վեց և սկսեց պտտել լի­սե­ռը: Հե­տո քայ­լեց պտույ­տին հա­կա­ռակ՝ զգա­լով, որ ե­րի­տա­սար­դա­նում է:
Ն­րան թվում էր՝ վա­րա­գույր­նե­րը չեն կա­րող ժպտալ, ուս­տի երբ ժպիտ էր տես­նում վա­րա­գույր­նե­րի վրա, բար­կա­նում էր և սկ­սում էր նա­խա­տել տիե­զե­րագ­նաց­նե­րին: Ն­րա կար­ծի­քով, տիե­զե­րագ­նաց­նե­րը այն­տեղ՝ երկն­քում վա­ռում են ի­րենց ծխա­մոր­ճե­րը և ծ­խում, իսկ մնա­ցու­կը թա­փում են եր­կիր, և մ­նա­ցուկ­նե­րը քսմսվում են վա­րա­գույր­նե­րին՝ ծալ­քեր ա­ռա­ջաց­նե­լով, այդ­պես վա­րա­գույր­ներն ա­սես ժպտում են: Նա բար­կա­ցած վերց­նում էր փո­շե­կու­լը և շ­փում վա­րա­գույր­նե­րը: Խո­զա­նա­կի շփու­մը խու­տուտ էր տա­լիս վա­րա­գույր­նե­րին, և ն­րանք քրքջում էին, ո­րից ա­պա­կի­նե­րը ցնցվում էին, և ցն­ցու­մից սեն­յա­կը սկսում էր վալս պա­րել՝ ի­րեն խո­նարհ­ված խնձո­րե­նուն փա­թաթ­ված։ Ա­պա մո­տե­նա­լով աղ­բարկ­ղին՝ այն­տեղ դա­տար­կում էր փո­շե­կու­լի տոպ­րա­կը, որ լցված էր վա­րա­գույ­րի մա­կարդ­ված ար­տա­սու­քով:
Ն­րա­նից հո­ղա­թա­փե­րը նե­ղա­ցել էին և պահ մտել խա­լա­թի գրպան­նե­րում, սա­կայն ի­րենց բամ­բաս­կո­տութ­յան պատ­ճա­ռով գտնվե­ցին ու պատժ­վե­ցին։ Նա հո­ղա­թա­փե­րին աք­սո­րեց, և ն­րանք հայտն­վե­ցին հարևան բա­կում՝ շան բնի կող­քին: Շու­նը, տես­նե­լով հո­ղա­թա­փե­րը, փոր­ձեց, և­ ի՛նչ. երբ հո­ղա­թա­փե­րը հագ­նում էր առջ­ևի թա­թե­րին, սկսում էր ե­լույթ ու­նե­նալ ար­դի ժա­մա­նակ­նե­րի և­ ար­դի շան կե­րե­րի մա­սին, ո­րոնց պա­րու­նա­կութ­յան մեջ հա­ճախ հան­դի­պում են հա­մա­կար­գիչ­ներ, ո­րոնք շատ ա­վե­լի դժվա­րա­մարս են, իսկ երբ հագ­նում էր ետ­ևի թա­թե­րին, հի­շում էր, որ կա­տուն, որ բնակ­վում էր կտու­րում, խժռել էր իր ֆրա­կը, ո­րը կար­ված էր օ­ձի կաշ­վից: Իսկ երբ շու­նը հո­ղա­թա­փե­րը հագց­րեց բնին, բու­նը հան­դի­սա­վոր քայ­լե­րով գնաց նրա տան ուղ­ղութ­յամբ։
Նա, կտու­րի եզ­րին կանգ­նած, մտո­րում էր. ցատ­կե՞լ, թե՞ չցատ­կել. ե­թե պա­տա­հի այն­պես, որ ցատ­կե­լուց վայր ընկ­նի, և հար­վա­ծից եր­կի­րը ճեղք­վի, և դու հայտն­վես երկ­րի հա­կա­ռակ կող­մում, և­ այն­տեղ քեզ ինչ-որ ան­ծա­նոթ լեզ­վով հարց­նեն, թե ին­չու Վան Գո­գը կտրեց միայն մի ա­կան­ջը՝ ի՞նչ պի­տի ա­սես, երբ չես հաս­կա­նում լե­զուն կամ էլ թե ցատ­կես ու եր­կիր ընկ­նե­լու փո­խա­րեն հան­կարծ ել­նես վերև, ան­վերջ ել­նես և­ այն­քան, մինչև բախ­վես մի ինք­նա­թի­ռի և­ ընկ­նես, և­ այդ­պես ա­ռանց հանգս­տա­նա­լու, ա­ռանց ճա­շե­լու. ընկ­նե՛ս, ընկ­նես այն­քան ժա­մա­նակ, մինչև ինք­նա­թի­ռը վայ­րէջք կա­տա­րի, դու էլ նրա ետ­ևից վայ­րէջք կա­տա­րես, սա­կայն այն­քան ձևա­խեղ­ված լի­նես բա­խու­մից, որ մի ուղ­ևոր, իր ճամպ­րու­կի հետ շփո­թե­լով, քեզ վերց­նի ու տա­նի:
Նա այն­պի­սի օր էր ծնվել, որ օ­րա­ցույ­ցում այդ օ­րը չկար: Նա ան­վերջ տանջ­վում էր այդ օ­րը ճշտե­լով, բայց ոչ ոք չէր կա­րո­ղա­նում հի­շել, թե դա ինչ օր էր: Մեկն ա­սում էր՝ ո՛չ ամ­սի 31-ը, ո՛չ էլ 1-ը, ո՛չ կի­րա­կի էր, ո՛չ էլ եր­կու­շաբ­թի, ո՛չ գա­րուն էր, ո՛չ էլ ձմեռ, ո՛չ ա­մառ էր, ո՛չ ա­շուն, ո՛չ էլ ինչ-որ տո­նա­կան օր։ Եվ ինչ. նա, չու­նե­նա­լով տո­նա­կան օր, չու­ներ և­ աստ­ղա­գու­շա­կի իր նշա­նը, և­ ինքն իր հա­մար հո­րի­նեց աստ­ղա­գու­շակ՝ իր տան կտու­րում բնակ­վող ա­ղավ­նին էր: Նա եր­ջա­նիկ էր և գի­տեր, որ ա­ղավ­նին խա­ղա­ղութ­յան թռչուն է, և­ ինքն իր կյան­քը խա­ղաղ կապ­րի: Եվ իս­կա­պես, ո­չինչ նրան չէր կա­րող ա­փե­րից հա­նել, նա ապ­րում էր խա­ղաղ։ Միայն մի մի­ջա­դեպ փոր­ձեց սեպ խրել նրա խա­ղա­ղութ­յան դաշ­տում: Ա­ղավ­նին սի­րա­հար­վեց և ղուն­ղու­նում էր, նա չհաս­կա­նա­լով ա­ղավ­նուն՝ կտու­րի իր անկ­յու­նից դուրս ա­րեց:
Նա ցան­կա­նում էր ու­նե­նալ իր լու­սան­կա­րը, սա­կայն չգի­տեր, թե ինչ ա­րա­րո­ղա­կարգ է լու­սան­կար­վե­լը, և­ այդ ա­րա­րո­ղա­կար­գին նա­խա­պատ­րաստ­վե­լու հա­մար գնաց չար­խա­փա­նի մոտ, որ­տեղ էլ ճշտեց, որ լու­սան­կա­րը ա­մե­նա­խո­ցե­լի բանն է, և կա­րող են լու­սան­կա­րով ի­րեն վնա­սել: Եվ չվնաս­վե­լու հա­մար վերց­րեց շի­նա­րա­րի չկոտր­վող գլխարկ, հա­գավ բո­լոր շո­րե­րը՝ թե՛ ա­մա­ռա­յին և թե՛ ձմե­ռա­յին, իր հետ վերց­րեց բո­լոր հմա­յիլ­նե­րը, ո­րոնք վա­ճառ­վում էին կրպակ­նե­րում, և­ ոտ­քով, չար­խա­փան երկ­տող ար­տա­սա­նե­լով` հա­սավ լու­սան­կար­չա­տուն: Նա կարմ­րել էր. քրտինքն անձր­ևի պես թափ­վում էր վե­րար­կո­ւի փե­շե­րից: Երբ լու­սան­կար­չա­տուն չմտած ինչ-որ մի լու­սան­կար­չա­կան գոր­ծի սի­րա­հար չխկաց­րեց, ծան­րութ­յուն ի­ջավ հո­գու վրա, զգաց՝ ինչ­պես նե­տի պես լույ­սի շի­թը, ծա­կե­լով զգես­տը, հա­սավ մարմ­նին. նա ու­շա­թափ­վեց: Ն­րա հե­ռուս­տա­ցույ­ցը էկ­րա­նով շրջված էր դե­պի պա­տը և հե­ռու էր պա­տից ըն­դա­մե­նը 3 սմ, իսկ հե­ռուս­տա­ցույ­ցի ետ­ևում հա­յե­լին էր: Նա սի­րում էր հե­ռուս­տա­ցույ­ցը միաց­նել ե­րե­կո­յան ուշ ժա­մե­րին, երբ ե­թերն ա­ռա­վել ա­զա­տա­խոհ էր: Նա միաց­նում էր հե­ռուս­տա­ցույցն ու մտնում դե­րի մեջ. նախ լու­րե­րի հա­ղոր­դա­վար էր՝ մեկ էլ փոխ­վում էր ա­վա­նա­կի, մեկ տան­կի, մեկ հրդեհ էր և­ այդ ա­մե­նը հասց­նում էր՝ հա­յե­լուց չկտրվե­լով: Իսկ ա­ռա­վոտ­յան, երբ արթ­նա­նում էր կես­ժամ­յա քնից, այն ա­մենն, ինչ ու­ներ, տա­նում էր աղ­բարկղ, և միայն հե­ռուս­տա­ցույցն ու հա­յե­լին էին մնում տա­նը, իսկ ինքն ան­գոր­ծութ­յան էր մատն­վում մի ամ­բողջ տա­րի:
Նա հասց­նում էր այդ տա­րում նո­րից գնել կահ­կա­րա­սի և զա­նա­զան պա­րա­գա­ներ: Վեր­ջերս ճշտել էր, որ ապ­րե­լուց զատ կա նաև մահ և այդ ի­մա­նա­լով նույ­նիսկ մաս­նակ­ցել էր մի եր­կու հու­ղար­կա­վո­րութ­յան: Նա վճիռ էր կա­յաց­րել. կա­մաց-կա­մաց ձեռք բե­րել թաղ­ման հա­մար բո­լոր պա­րա­գա­նե­րը և սկ­սել դա­գա­ղից: Նա ոչ թե պայ­տե­րից մե­խե­լով էր պատ­րաս­տել դա­գա­ղը, այլ հյու­սել էր ու­ռե­նու ճյու­ղե­րից: Նախ սկսեց այն բա­նից, որ դա­գա­ղը նա­խագ­ծեց հինգ­հար­կա­նի՝ ա­ռա­ջին հար­կում տե­ղա­վո­րե­լու էր ե­րազ­նե­րը, որ­պես­զի այն աշ­խար­հում ու­րիշ աշ­խարհ էլ ու­նե­նար, երկ­րոր­դում պետք է լի­նեին սառ­նա­րա­նը, լվաց­քի մե­քե­նան, գա­զօ­ջա­խը և­ այլ պա­րա­գա­ներ: Եր­րոր­դը պետք է դա­տարկ լի­ներ՝ հյու­րեր ըն­դու­նե­լու հա­մար: Չոր­րոր­դում տե­ղա­վո­րե­լու էր մտքե­րը, խո­հե­րը և դաշ­նա­մուր, իսկ հին­գե­րոր­դում պառ­կե­լու էր ին­քը: Ա­մեն ինչ լավ էր, միայն թե մո­ռա­ցել էր հար­կե­րը բա­ժա­նող ծած­կե­րը նա­խագ­ծել:
Նա ճշտել էր. երբ գա­լիս է գա­րու­նը՝ ծառ են տնկում, հող մշա­կում, ծա­ղիկ ցա­նում… Նա պատ­վի­րեց ծաղ­կի զամբ­յուղ: Զամբ­յուղ­նե­րը բե­րե­ցին, զամբ­յու­ղում գտնվող ծա­ղիկ­նե­րին նույ­նիսկ բա­ցիկ­ներ էին ամ­րաց­ված: Նա իր դռան դի­մա­ցի հո­ղա­մա­սը փափ­կեց­րեց և հինգ փոք­րիկ փո­սիկ­ներ փո­րեց, իսկ փո­սիկ­նե­րում տնկեց զամբ­յուղ­նե­րը: Նա զամբ­յուղ­նե­րը ջրում էր օր­վա մեջ ե­րեք ան­գամ։ Նույ­նիսկ պա­րար­տաց­րեց և մ­շա­կեց թու­նա­քի­մի­կատ­նե­րով: Արդ­յուն­քը եր­կար ժա­մա­նակ սպա­սեց­նել չտվեց, զամբ­յուղ­նե­րը օր օ­րի մե­ծա­նում և փար­թա­մա­նում էին, և­ ըն­դա­մե­նը ե­րեք ա­միս հե­տո զամբ­յուղ­ներն այն­քան էին մե­ծա­ցել, որ ի­րար հրմշտում էին։ Բայց դժվար էր բա­ցիկ­նե­րի հար­ցը. նրանք այն­քան էին ըն­դար­ձակ­վել, որ ըն­թեր­ցե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ էր գնալ-հաս­նել քա­ղա­քի ծայ­րը:
Նա դի­մեց հան­դի­սա­վոր տո­նով.
– Տիկ­նա՛յք և պա­րո­նա՛յք, բո­լո­րո­վին վեր­ջերս ես ճշտե­ցի, որ ես ե­րեկ 35 տա­րե­կան էի, իսկ այ­սօր՝ 34, ե­րեկ կշռում էի 75 կգ, այ­սօր՝ 73 կգ, ե­րեկ իմ հա­սա­կը 1850 մմ­ էր, իսկ այ­սօր 1մ 75 սմ­ է: Եվ գի­տե՞ք, թե ին­չու է այդ­պես, ո­րով­հետև այ­սօր հի­շե­ցի, որ մի ամ­բողջ տա­րի տար­ված էի ինչ-որ գոր­ծե­րով, ո­րոնք ինքս էլ չգի­տեի՝ ինչ գոր­ծեր են… Հե­տո մի տա­րի էլ պա­հանջ­վեց ճշտե­լու՝ ես ի՞նչ էի ա­նում անց­յալ տա­րի, և­ այս­պես մի ամ­բողջ տա­րի էլ ճշտում էի, թե քա­նի՞ տա­րե­կան կլի­նեմ մեկ տա­րի հե­տո, և­ ի՛նչ. ես ճշտե­ցի, որ այ­սօր 34-րդ գա­րունն եմ ճա­նա­պար­հում դե­պի իմ աչ­քե­րի ան­դոր­րը. թող այն­տեղ նրանց հա­մար զով լի­նի և­ արևա­յին:
Նա գրպան­նե­րում ան­վերջ ինչ-որ բան էր փնտրում, փնտրում էր այն, ինչ ին­քը չէր դրել այն­տեղ, սա­կայն միշտ ինչ-որ բան գտնում էր: Վեր­ջերս գրպա­նում նույ­նիսկ հա­մա­կար­գիչ էր գտել։ Նա ընդ­հան­րա­պես չէր սի­րում նման բա­ներ։ Ն­րա հա­մար հա­մա­կար­գի­չը բռնի ուժ էր, որն ի­րեն պար­տա­դրում էր լի­նել պար­տադր­ված, չէր սի­րում հա­մա­կար­գիչ նաև այն բա­նի հա­մար, որ ճաշ ե­փել չգի­տեր, գի­տեր բամ­բա­սել, բայց չգի­տեր լվացք ա­նել: Հա­մա­կար­գի­չը նա կորց­րեց գրպա­նում, թեև շա­րու­նա­կեց փնտրել և գտավ ավ­տո­մե­քե­նա: Ա­ռանց վա­րա­նե­լու կար­գի բե­րեց մե­քե­նան, նստեց ղե­կին, շար­ժի­չը գոր­ծի դրեց և դեռ 200 մետր չան­ցած՝ կանգ­նեց­վեց պե­տավ­տո­տե­սու­չի կող­մից։ Նա ի­ջավ մե­քե­նա­յից, մո­տե­ցավ տե­սու­չին, երբ վե­րա­դար­ձավ՝ մի ար­ծիվ ճան­կե­րի մեջ պա­հած տա­նում էր ավ­տո­մե­քե­նան:
Նա եր­բեք չէր ե­ղել երկր­պա­գու և չ­գի­տեր, թե ինչ է զգում նա: Պա­տա­հա­կա­նո­րեն նա հայտն­վեց մարդ­կանց բազ­մութ­յան մեջ, հոս­քը շարժ­վում էր մար­զա­դաշ­տի ուղ­ղութ­յամբ: Բազ­մութ­յու­նը հո­սում էր հոր­դա­ռատ գե­տի պես, աղ­մու­կով, և նա աղ­մու­կից այն­քան էր շփոթ­վել, որ զգաց, թե ինչ­պես ոտ­քերն ան­հե­տա­ցան, հե­տո ան­հե­տա­ցավ ի­րա­նը, գլու­խը… միայն մնա­ցել էր կոստ­յու­մը, ո­րը մարդ­կանց ձեռ­քե­րի վրա­յով շարժ­վում էր մար­զա­դաշ­տի ուղ­ղութ­յամբ։ Երբ մի պահ սթափ­վեց, զգաց, որ ինչ-որ կոչ է գրված կոստ­յու­մի վրա, հե­տո նկա­րեց դեմ­քը, ո­րը ներկ­ված էր բա­զում գույ­նե­րով: Շ­փոթ­վել էր և հուզ­մուն­քից չճա­նա­չեց ինքն ի­րեն և մինչև հան­դիպ­ման ա­վար­տը մնաց այդ­պես և միայն խա­ղի վեր­ջում, երբ հոգ­նած երկր­պա­գու­նե­րը վա­զե­լով, գնդա­կի պես խա­ղա­դաշտ գլոր­վե­ցին՝ սթափ­վեց։ Նա տգեղ էր։ Ա­մեն օր՝ բա­րի լույ­սին, հար­ևա­նին ցույց էր տա­լիս ձու, որ պա­հում էր ծո­ցագր­պա­նում:
Այդ ըն­թաց­քում պար­ծե­նում էր, որ կա­րո­ղա­ցել է անհ­րա­ժեշտ ջեր­մութ­յուն պահ­պա­նել գրպա­նում և շու­տով ձվից դուրս կգա մի փոք­րիկ հոր­թուկ, և նա ար­դեն մար­գա­գե­տին է գնել հոր­թու­կին ա­րա­ծաց­նե­լու հա­մար։ Ան­ցավ քա­ռա­սուն տա­րի, և մի օր նա զգաց, որ ծո­ցագր­պա­նում ինչ-որ բան փշրվում է, սկսեց դա­տար­կել գրպա­նը: Ա­ռա­ջին հեր­թին նա դուրս հա­նեց պա­տը, ո­րը չա­փե­րով չէր զի­ջում Բա­բե­լոն­յան աշ­տա­րա­կին: Հե­տո դուրս բե­րեց փայտ­յա փոք­րիկ տնակ և բա­ցեց տնա­կի դու­ռը: Այն­տեղ ննջում էր մի փոք­րիկ, շատ փոք­րիկ տիկ­նիկ: Շ­փոթ­վեց։ Հուզ­մուն­քից տնա­կը նե­տեց անց­նող բեռ­նա­տա­րի թափ­քի ուղ­ղութ­յամբ: Բեռ­նա­տա­րը հար­վա­ծից շրջվեց՝ շուռ տա­լով իր հետ նրա թա­խի­ծը: Նա ա­ռաջին անգամ, լո­ղանա­լիս, օգ­տա­գոր­ծեց բու­րում­նա­վետ օ­ճառ, օ­ճա­ռի հո­տը ցան­կութ­յուն ա­ռա­ջաց­րեց լո­ղա­նալ շա­բա­թը մեկ ան­գամ, հե­տո օ­րը՝ մեկ, հե­տո՝ օր­վա մեջ եր­կու ան­գամ և­ ա­մեն լո­գան­քի ժա­մա­նակ ի­րեն ծած­կում էր օ­ճա­ռի փրփու­րով: Նա զգաց՝ ինչ­պես դար­ձավ թա­փան­ցիկ: Միայն հա­գուստն էր ցու­ցա­նում, որ ին­քը կա: Զ­գա­լով, որ ոչ ոք նրան չի ճա­նա­չում, նա վա­ճա­ռատ­նից գնեց դի­մակ, սա­կայն այն­քան էր շփոթ­ված, որ չնկա­տեց, թե ինչ դի­մակ է գնել: Եվ որ­պես­զի ի­րեն ճա­նա­չեն, սկսեց մո­րուք ա­ճեց­նել, սա­կայն մո­րուքն այն­քան եր­կա­րեց, որ հա­ճախ ի­րե­նից ան­կախ մո­րու­քը փա­թաթ­վում էր մե­քե­նա­յի, հե­ծա­նի­վի կամ գնաց­քի ետ­ևից, և նա միշտ հայտն­վում էր այն­տեղ, որ­տեղ ի­րեն չէին սպա­սում:
Նա ո­րո­շեց սափր­վել և գո­ղա­ցավ ման­գա­ղը, ո­րը քա­րե տղա­մար­դը պար­զել էր վեր: Ն­րա փոր­ձերն հա­ջո­ղութ­յամբ ա­վարտ­վե­ցին: Նա կա­րո­ղա­ցավ ծա­ռի փչա­կը դարձ­նել ա­թոռ և­ այն­տեղ անց­կաց­նում էր օր­վա մեծ մա­սը: Մի օր էլ այն­քան հոգ­նած էր, որ նստեց ա­թո­ռին և ք­նեց: Ք­նեց, ինքն էլ չգի­տեր, թե ինչ­քան… Երբ արթ­նա­ցավ, նկա­տեց, որ երկ­րից այն­քան հե­ռու էր, որ իր տու­նը չափ­սե­րով հա­վա­սար­վել էր տան կող­քին մո­ռաց­ված իր կո­շիկ­նե­րին, և մի պահ տխրեց։ Հե­տո շատ տխրեց, հե­տո այն­քան տխրեց, որ չնկա­տեց, թե ինչ­պես իր դի­մաց հայտն­վեց սպի­տակ ամ­պը: Նա սկսեց ամ­պի սպի­տա­կի վրա գրել, գրել այն, ինչ վա­ղուց ու­զում էր գրել, բայց չէր հա­մար­ձակ­վում: Ն­րա տո­ղերն այն­քան թախ­ծոտ էին, որ ամ­պը ծան­րութ­յու­նից փշրվեց, և­ ամ­պի ա­մեն մի կտո­րը դար­ձավ մի տառ: Այդ օ­րը եր­կի­րը սպի­տա­կեց:
Նա վերց­րեց դույ­լով յու­ղա­ներ­կը և ներ­կեց դար­պա­սը:
Զ­գաց, որ ինչ-որ բան ձգում է ի­րեն: Յու­ղա­ներ­կի գույ­նը կպչու­նութ­յուն չու­ներ. նա իր սի­րո ամ­բողջ մեկ ամս­վա պա­շա­րը զո­հա­բե­րեց այս գոր­ծին: Զ­գաց, թե ինչ­պես դար­ձավ մա­ծու­ցիկ, հե­տո ա­վե­լի ջրի­կա­ցավ և լց­վեց դույ­լի մեջ: Դույ­լի մի­ջից յու­ղա­ներ­կը մի քիչ թափ­վեց: Վր­ձի­նը, որ մնա­ցել էր օ­դում, նստեց քա­մու ու­սին և սկսեց քա­մու հետ գնալ-գալ, գալ-գնալ։ Երբ քա­մին դա­դա­րեց, դար­պա­սը ներկ­ված էր, միայն նա չէր կա­րո­ղա­նում իր ժպի­տը թաքց­նել: Ժ­պի­տի շնոր­հիվ դար­պա­սը բազ­մա­գույն էր դառ­նում:
Նա բար­կա­ցած սկսեց բա­ցու­խուփ ա­նել դար­պասն այն­քան ժա­մա­նակ, մինչև որ այն տե­ղից պոկ­վեց ու թռավ։ Եր­կին­քը զար­դա­րում էր մի գու­նա­գեղ թի­թեռ: Ն­րա այ­գում բա­լե­նի, խնձո­րե­նի, տան­ձե­նի կային, կե­ռա­սե­նի, ծի­րա­նե­նի էլ, թթե­նի չու­ներ:
Ն­րա այ­գու ծա­ռե­րին միր­գը մնում էր մինչև խոր ա­շուն: Մի ան­գամ էլ նա կա­րաս­ներ վերց­րեց և մ­տավ այ­գի: Կա­րաս­նե­րից մե­կը թա­ղեց խնձո­րե­նու, մյու­սը՝ տան­ձե­նու, եր­րորդն էլ՝ թթե­նու տակ։ Երբ խոր ա­շուն էր, նա բա­ցեց կա­րաս­նե­րի կա­փա­րիչ­նե­րը, և ծա­ռե­րից հե­ղու­կը ծո­րաց՝ լցվե­լով կա­րաս­նե­րի մեջ: Երբ կա­րաս­նե­րը լեփ-լե­ցուն էին, նա կա­փա­րիչ­նե­րը փա­կեց և թո­ղեց այն­տեղ մինչև գա­րուն։ Գար­նա­նը ծա­ռե­րը ծաղ­կե­ցին, սա­կայն մրգի փո­խա­րեն ծա­ռե­րի ճյու­ղե­րին ա­ճել էին բա­րակ, թա­փան­ցիկ, հյու­թա­լի պար­կեր, երբ խոր աշ­նա­նը նա բա­ցեց կա­րաս­նե­րը, դրանք դա­տարկ էին։ Հե­ղու­կը թափ­վել էր, և ծա­ռերն ա­ճել էին պար­կե­րի մեջ: Նա ցան­կա­նում էր կա­ռու­ցել այն­պի­սի պա­րիսպ, որն այս աշ­խար­հից կա­ռանձ­նաց­ներ ի­րեն, և­ ին­քը կու­նե­նար իր աշ­խար­հը: Հ­յու­սի­սա­յին պա­տը կա­ռու­ցեց, այն հա­սավ երկն­քին և նույ­նիսկ փա­կեց ինք­նա­թիռ­նե­րի ու­ղին: Դժ­վար էր հա­րա­վա­յին պա­տի կա­ռու­ցու­մը: Նա շարքն սկսեց՝ գետ­նին կանգ­նած, հե­տո գնեց օ­դա­պա­րիկ և շա­րու­նա­կեց շար­ված­քը օ­դա­պա­րի­կից: Երբ օ­դա­պա­րի­կի վա­ղե­մութ­յան ժամ­կետն սպառ­վեց, օգ­նութ­յան հա­սավ ուղ­ղա­թի­ռը, հե­տո տիե­զե­րագ­նաց­նե­րը նրա հա­մար ճո­ճա­նակ կա­խե­ցին լուս­նից, և նա աշ­խա­տան­քը շա­րու­նա­կեց ճո­ճա­նա­կից, այս ան­գամ ինք­նա­թիռ­նե­րի թռիչ­քի հա­մար պա­տու­հան թո­ղեց: Ինք­նա­թիռ­նե­րը ներս թռան, սա­կայն ելք չու­նե­նա­լով՝ վայ­րէջք կա­տա­րե­ցին նրա բա­կում: Եվ նա զգաց, թե ինչ­պես իր տա­րած­քը լցվեց ու­րիշ­նե­րով, նա ստիպ­ված փա­խավ այն­տե­ղից:
Պա­րա­պութ­յու­նից ա­զատ­վե­լու հա­մար ո­րո­շեց գնալ մո­տա­կա լճա­կը՝ ձուկ որ­սա­լու, սա­կայն չգի­տեր, թե ձկնոր­սութ­յան հա­մար ինչ պա­րա­գա­ներ են անհ­րա­ժեշտ: Նա իր հետ վերց­րեց դաշ­նա­մու­րը, փի­լի­սո­փա­յութ­յան ձեռ­նար­կը և­ անձ­նա­գի­րը: Լ­ճափ հաս­նե­լուն պես բա­ցեց դաշ­նա­մու­րը և սկ­սեց նվա­գել։ Ն­վագն այն­քան գրա­վիչ էր, որ ձկնե­րը հա­վաք­վե­ցին ա­փին մոտ՝ ե­րաժշ­տութ­յուն լսե­լու: Ն­կա­տե­լով ձկնե­րի վտա­ռը՝ նա միան­գա­մից դա­դա­րեց­րեց նվա­գե­լը, ձեռքն ա­ռավ փի­լի­սո­փա­յութ­յան ձեռ­նար­կը և սկ­սեց ըն­թեր­ցել: Եվ ի՛նչ. ձկնե­րի վտա­ռում ան­հա­մա­ձայ­նութ­յուն նկատ­վեց, և ձկ­նե­րի միջև մե­նա­մարտ սկսվեց։ Այն ձու­կը, որ վնաս­վում էր, դուրս էր գա­լիս լճից ա­ռա­ջին օգ­նութ­յուն ստա­նա­լու հա­մար, իսկ նա ձկնե­րի վեր­քե­րին աղ ցա­նե­լուց հե­տո կա­խում էր դաշ­նա­մու­րից, որ­պես­զի բուժ­վեն: Ն­րան ա­մա­ռա­նո­ցի հետ նվի­րել էին նաև փե­թակ, ո­րում բնակ­վում էր ըն­դա­մե­նը մեկ մե­ղու: Մե­ղուն ա­ռա­վոտ­յան արթ­նա­նա­լով՝ դուրս էր գա­լիս փե­թա­կից և թռչ­կո­տում էր ծաղ­կից ծա­ղիկ, ծա­ռից ծառ, թփից թուփ, կտու­րից կտուր, երկ­րից եր­կիր, մո­լո­րա­կից մո­լո­րակ, բայց հասց­նում էր ճա­շին լի­նել տա­նը: Ճա­շե­լուց հե­տո մե­ղուն քնում էր մինչև ընթ­րիք, ընթ­րի­քից հե­տո նո­րից թռվռում էր: Օր օ­րի մե­ղուն մե­ծա­նում էր, և ս­տաց­վեց այն­պես, որ մե­ղուն չէր տե­ղա­վոր­վում փե­թա­կում, և նա մեղ­վին բե­րեց տուն, նույ­նիսկ իր ան­կո­ղի­նը տրա­մադ­րեց մեղ­վին:
Մե­ղուն եր­կու օր անց վռնդեց նրան, որ­պես­զի ա­զատ­վի ա­վե­լորդ ու­տող բե­րա­նից: Նա տե­ղա­վոր­վեց փե­թա­կում, սա­կայն եր­կու շա­բաթ անց մե­ղու­նե­րը նրան դուրս ա­րե­ցին՝ ա­սե­լով, որ նա բոռ է։ Նա բա­ցեց ճամպ­րու­կը, բա­ցեց, նո­րից բա­ցեց, ևս մեկ ան­գամ. մի քա­նի ան­գամ էլ բա­ցեց, և­ իր դի­մաց տուն հայտն­վեց, նա դռնից ներս մտավ և­ ի՜նչ տե­սավ` կա­հույ­քի մի մա­սը ճմռթվել էր, ա­պա­կի­նե­րը դար­ձել էին ան­թա­փանց, սառ­նա­րա­նը, լվաց­քի մե­քե­նան և գա­զօ­ջա­խը մի անկ­յու­նում սեղմ­վե­լուց դար­ձել էին ինչ-որ ընդ­հան­րա­կան սար­քա­վո­րում, ինչն այդ­պես էլ ան­հաս­կա­նա­լի մնաց նրան: Նա բա­ցեց դռնա­կը, որ լվաց­քի մե­քե­նա­յինն էր, և­ այն­տեղ գցեց նրբեր­շի­կը: Հոգ­նած էր, գնաց քնե­լու: Արթ­նա­ցավ բա­վա­կա­նին ուշ և մո­տե­ցավ սար­քա­վոր­մա­նը. բա­ցեց դռնա­կը և­ այն­տե­ղից դուրս հա­նեց անդ­րա­վար­տի­քը, որ կար­ված էր նրբեր­շի­կի թա­ղան­թից: Նա նա էր, քա­նի որ նա նա էր, նա չէր կա­րող նա չլի­նել: Եվ նա գի­տեր և գի­տեր նաև ե­րեք օ­տար լե­զու և գի­տեր նաև, որ իր ի­մա­ցած օ­տար լե­զու­նե­րը միայն ին­քը գի­տեր և­ երբ ու­րիշ­նե­րի ներ­կա­յութ­յամբ ինքն ի­րեն ու­զում էր ինչ-որ գաղտ­նիք հայտ­նել, օգ­տա­գոր­ծում էր իր ի­մա­ցած լե­զու­նե­րից մե­կը: Սա­կայն շատ հա­ճախ ու­րիշ­նե­րը հաս­կա­նում էին, թե նա ինչ գաղտ­նիք գի­տեր, և մի եր­կու օ­րից այն դառ­նում էր բո­լո­րի­նը։ Ա­մեն մե­կը հո­րի­նում էր իր լե­զուն, որ­պես­զի ոչ մե­կը չի­մա­նար մյու­սի գաղտ­նի­քը, և­ այս­պես, եր­կու ա­միս անց ամ­բողջ տա­րած­քի բնա­կիչ­նե­րից յու­րա­քանչ­յուրն ու­ներ իր լե­զուն, ո­րը նրա­նից բա­ցի ոչ մե­կը չէր հաս­կա­նում։ Այս­քան գաղտ­նիք ի­մա­նա­լուց հե­տո սկսեց դան­դաղ նի­հա­րել և ն­ման­վել ար­խի­վա­յին տետ­րի:
Տան խոր­քում ու­ներ մի սեն­յակ, ո­րը կա­լա­նա­վայր էր սար­դե­րի հա­մար: Սար­դե­րը աշ­խա­տում էին օր­վա մեջ տաս­ներ­կու ժամ, իսկ նա սար­դե­րին կե­րակ­րում էր օր­վա մեջ մեկ ան­գամ: Կե­րա­կու­րը պատ­վի­րում էր լա­վա­գույն ռես­տո­րա­նում և միշտ տա­պա­կում էր խրտվի­լակ:
Սար­դե­րը նրա հա­մար գոր­ծում էին տար­բեր հա­գուստ­ներ. վեր­նա­շա­պիկ, տա­բատ, գլխարկ, ներք­նա­զգեստ: Եվ միշտ, երբ նա հագ­նում էր այս շո­րե­րից որ­ևէ մե­կը, դառ­նում էր զսպա­նա­կի նման։ Ձգ­վում էր և­ այն­քան կա­րող էր եր­կա­րել, որ երկ­րա­գուն­դը նրա հա­մար դառ­նում էր մի գունդ, իսկ ին­քը փա­թաթ­վում էր, կա­րող էր այն­քան փա­թաթ­վել, որ երկ­րա­գուն­դը դառ­նար թե­լի կծիկ: Բայց զգա­լով, որ ի­րեն կոխկռ­տե­լով անց­նում են մար­դիկ, մե­քե­նա­նե­րը, գնացք­նե­րը, կծկվում էր և նո­րից վե­րա­դառ­նում իր նախ­նա­կան վի­ճա­կին։
Ն­րա հա­մար անձրև տե­ղաց և չ­դա­դա­րեց: Ու­ղիղ 33-րդ­ օ­րը նա դուրս ե­կավ տնից և սկ­սեց անձր­ևա­յին լո­գանք ըն­դու­նել։ Հ­րա՜շք էր. կա­րող էր լո­գանք ըն­դու­նել 72 ժամ ա­նընդ­հատ, և­ ո՛չ ջու­րը կկտրվեր, ո՛չ էլ ինչ-որ ու­րիշ բան: Երբ լրա­ցավ 72 ժա­մը, գրպան­նե­րը զննե­լիս նկա­տեց, որ իր հա­գուս­տից մնա­ցել են միայն գրպան­նե­րը, ո­րոնք լցված են ջրով: Յու­րա­քանչ­յուր գրպա­նում այն­քան ջուր կար, որ այն­տեղ լո­ղում էին եր­կու մո­տո­րա­նա­վակ, մեկ մեծ նավ և մի քա­նի նա­վակ­ներ՝ ջրի մա­կե­րե­սին, իսկ ըն­դեր­քում լո­ղում էին ձկներ, կո­կոր­դի­լոս­ներ, շնաձկ­ներ և նույ­նիսկ մեկ գե­տա­ձի: Զ­գա­լով, որ գրպան­նե­րի ծան­րութ­յու­նից չի կա­րող շարժ­վել, հա­գից հա­նեց գրպան­նե­րը և դա­տար­կա­ձեռն գնաց։
Նա կանգ­նում էր ար­տի եզ­րին և մ­տո­րում էր, երբ ու­սին ի­ջավ մի հոգ­նած ճանճ, ո­րը հոգ­նա­ծութ­յու­նից նույ­նիսկ մո­ռա­ցել էր իր ա­նու­նը, բայց նա հո՛ հի­մար չէր, որ նրան հենց այն­պես բաց թող­ներ: Եվ նա­յեց ճան­ճի աչ­քե­րի մեջ, այն­քա՜ն խո­րը նա­յեց, որ տե­սավ` ինչ­պես են պինգ­վին­նե­րը նետ­վում ջու­րը։ Ճան­ճը, հաս­կա­նա­լով նրա միտ­քը, ցան­կա­ցավ թռչել, բայց փորձն ա­պարդ­յուն ան­ցավ։ Ճան­ճը լծվում էր, և պետք էր վա­րեր ար­տը կես օ­րում: Ե­թե գոր­ծը եր­կա­րաց­ներ, կար­ժա­նա­նար պատ­ժի, ստիպ­ված կլի­ներ ե­րեք օր ա­նընդ­մեջ իր ինք­նան­կա­րը նկա­րել կա­րա­պի թևե­րին, բայց այն­պես, որ երբ կա­րա­պը օդ բարձ­րա­նար և թա­փա­հա­րեր թևե­րը, ներք­ևից դի­տող­նե­րին եր­ևար որ­պես օ­դում մո­լոր­ված ճանճ, ո­րը նստում է նրա ու­սին: Նա այն­քան մտա­խոհ էր քայ­լում, որ չնկա­տեց՝ ինչ­պես մի սեխ փա­թաթ­վեց ոտ­քին։ Նա ըն­կավ և ճա­կա­տով բախ­վեց երկ­րին: Երկ­րա­գուն­դը մի պահ ցնցվեց, հե­տո այն մա­սը, որ բախ­վել էր ճա­կա­տին, ճեղք­վեց, և­ որ­պես­զի ա­զատ­վի իր նա­խա­տինք­նե­րից, վերց­րեց խո­ղո­վա­կի մի մեծ հատ­ված, նրա­նից պատ­րաս­տեց ա­սեղ, իսկ թե­լի փո­խա­րեն վերց­րեց հե­ռա­խո­սագ­ծի մա­լու­խը և սկ­սեց կա­րել ճեղք­ված­քը: Սա­կայն մա­լուխն այն­քան շա­տա­խոս էր, որ երկ­րագն­դի կար­ված­քը բոր­բոք­վեց, և­ ինչ-որ հե­ղուկ հո­սեց կար­ված­քից: Նա գի­տեր, որ նման դեպ­քե­րում լա­վա­գույն մի­ջո­ցը դե­ղա­բույ­սերն են, և­ ե­զան լեզ­վի ար­մատ­ներ տնկեց այն­տեղ: Ա­մեն ինչ բա­րե­հա­ջող ա­վարտ­վեց. երկ­րա­գուն­դը դան­դաղ նվա­զեց:
Նա գար­նա­նա­յին մի գե­ղե­ցիկ օր իր հո­ղա­մա­սում վար­դի թուփ տնկեց: Թու­փը ջրում էր միայն այն օ­րե­րը, երբ գի­շեր­նե­րը ե­րազ էր տես­նում, և պար­տա­դիր՝ գու­նա­վոր: Եվ թուփն ա­ճեց, ա­ճեց և սկ­սեց ճո­խա­նալ, իսկ վար­դի փո­խա­րեն թփի վրա հայտն­վեց մի զանգ­ված, ո­րը նման­վում էր ավ­տո­մե­քե­նա­յի: Ժա­մա­նա­կի հետ ավ­տո­մե­քե­նան այն­քան բաց­վեց, որ չա­փե­րով չէր զի­ջում իս­կա­կան ավ­տո­մե­քե­նա­յին: Նա այն պո­կեց թփից և տե­ղա­փո­խեց իր ավ­տոտ­նակ. շար­ժի­չը յու­ղեց, ավ­տո­դո­ղե­րում օ­դի ճնշումն ա­վե­լաց­րեց, ղե­կը փո­խեց, տե­ղադ­րեց այն­պի­սի ղեկ, որն ինք­նապ­տույ­տով էր, նույ­նիսկ նստեց ղե­կին, շար­ժի­չը գոր­ծի գցեց, մե­քե­նան շարժ­վեց և­ ան­կախ նրա ցան­կութ­յու­նից գնաց այն թա­ղա­մա­սը, որ­տեղ բնակ­վում էր մի գե­ղե­ցիկ օ­րիորդ, և­ այս­պես ա­նընդ­հատ…
Նա չգի­տեր, որ թռչուն­նե­րը ժպտում են, և խղ­ճում էր նրանց: Մի օր, երբ մտքե­րը կի­սում էր իր ու­սին նստած ագ­ռա­վի հետ, ագ­ռա­վին չզար­մաց­րեց, որ նա այն­քան քիչ է տե­ղե­կաց­ված. նրան մի ա­նեկ­դոտ պատ­մեց. ա­նեկ­դո­տը ա­րա­գի­լի մա­սին էր, ո­րը միշտ կո­շիկ էր պատ­վի­րում մի ոտ­քի հա­մար, երկ­րորդ ոտ­քի հա­մար ափ­սո­սում էր գու­մար ծախ­սել, ա­ռա­վել ևս­ երբ վեր­ջերս ա­վա­նա­կի աջ ա­կան­ջը դար­ձել է դե­ֆի­ցիտ, իսկ ձախ ա­կան­ջից կար­ված կո­շի­կը շուտ էր մաշ­վում: Նա հաս­կա­նա­լով, թե խնդի­րը որն է, ո­րո­շում կա­յաց­րեց այլևս կո­շիկ­ներ չհագ­նել, քա­նի որ ա­վա­նակ­նե­րը հի­մա ա­ռաջ­վա­նից ա­վե­լի նի­հար են, և հաս­տատ նրանց կա­շին ա­վե­լի նուրբ կլի­նի, և նա այդ պատր­վա­կով հրա­ժար­վեց ագ­ռա­վի հետ ըն­կե­րութ­յուն ա­նե­լուց:
Նա իր բնույ­թով սնա­հա­վատ էր և­ ա­մեն ան­գամ սև կա­տու տես­նե­լիս պտտվում էր աջ կող­մի վրա ե­րեք ան­գամ, ո­րից գլու­խը պտտվում էր, և բախ­վե­լով ինչ-որ պա­տի կամ ա­ռար­կա­յի, մնում էր ոտ­քի վրա: Եվ որ­պես­զի նման պա­տա­հար­նե­րից խու­սա­փի, քա­ղա­քի միակ սև կատ­վին բռնեց և բե­րեց իր տուն ու փա­կեց նրան սեն­յա­կում: Կա­տուն ի­րեն պա­հում էր շատ հան­գիստ, միայն գի­շեր­նե­րը ինչ-որ բան տան­ջում էր նրան, իր տու­նը դառ­նում էր կա­տու և սկ­սում էր վազվ­զել, իսկ երբ ետ­ևից շներն էին ընկ­նում, կա­տուն թռչկո­տում էր տա­նի­քից տա­նիք, իսկ նա մե՛կ ընկ­նում էր ան­կող­նուց, մե՛կ հայտն­վում էր ան­կող­նում և­ ա­ռա­վոտ­յան արթ­նա­նում էր կապ­տուկ­նե­րով:
Նա ա­ռա­վո­տից զբաղ­վում էր թվա­բա­նա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րով: Հոգ­նա­ծութ­յու­նը փա­րա­տե­լու հա­մար դուրս ե­լավ ճե­մե­լու: Թա­տե­րա­կան հրա­պա­րա­կը հա­տող փո­ղո­ցից նրան մո­տե­ցավ 4-ը, և նա այն բա­ժա­նեց 2 մա­սի, և 4-ը չհասց­րեց նրան նույ­նիսկ ող­ջու­նել։ 7-ը, երբ ձեռ­քը եր­կա­րեց­րեց ող­ջու­նե­լու, մի կապ­տաթև թի­թեռ­նիկ ի­ջավ ա­փի մեջ և ն­րան քարշ տվեց դի­մա­ցի գա­րեջ­րա­տուն՝ խոս­տա­նա­լով 7-ին լա­վա­գույն գա­րե­ջու­րը հյու­րա­սի­րել: 22-ը և 3-ը նրան նկա­տե­լուն պես մո­տե­ցան և դի­մե­ցին հար­ցով. ե­թե 3-ը չի բա­ժան­վում 22-ի, այլ բազ­մա­պատկ­վում է՝ համ­բուր­վե­լու փո­խա­րեն նրանք կա­րող են մո­տա­կա մթե­րա­յին խա­նու­թից ծա­մոն գնել և ծա­մել այն­քան ժա­մա­նակ, մինչև համ­բուր­վե­լու անհ­րա­ժեշ­տութ­յունն անց­նի:
Նա ձանձ­րա­ցել էր թղթադ­րամ­ներն իր մոտ պա­հե­լուց։ Ն­րան ձանձ­րաց­րել էին նույ­նիսկ իր դի­ման­կա­րով թղթադ­րամ­նե­րը: Նա գի­տեր եր­ևի, որ իր թղթադ­րամ­նե­րով հնա­րա­վոր չէ նույ­նիսկ պաղ­պա­ղակ գնել, և­ իր հետ քարշ էր տա­լիս իր ստվե­րը։ Գ­նում­ներ կա­տա­րե­լիս նա ցույց էր տա­լիս ի­րե­նից ա­ռաջ ըն­կած ստվե­րին և­ ա­սում էր՝ նա կվճա­րի, իսկ վա­ճա­ռող­ներն էլ հա­վա­տում էին և միայն գնած ապ­րան­քի փա­թեթն էին տա­լիս: Դա­տարկ փա­թե­թով տուն չմտնե­լու հա­մար նա իր ստվե­րին խնդրում էր մտնել փա­թե­թի մեջ և ն­մա­նա­կել գնված ա­ռար­կա­յին:
Ստ­վե­րը հնա­զանդ­վում էր, և մի օր էլ, երբ հյուր էր գնա­լու, նա վերց­րեց դա­տարկ փա­թեթ­նե­րից մե­կը, ստվե­րին խնդրեց, որ մտնի այն­տեղ, և փա­թե­թը ստվե­րով տա­րավ նվեր: Ին­քը ա­ռանց ստվե­րի մնաց։
Նա վեր­ջերս կար­դա­ցել էր՝ «տվեք ինձ հեն­ման կետ, և­ ես շուռ կտամ եր­կի­րը»։ Ն­րան հան­գիստ չէր տա­լիս այն միտ­քը, որ երբ­ևէ շուռ է տա­լու եր­կի­րը… Ն­րա կար­ծի­քով, ա­մեն ինչ շուռ կգար, և միայն ին­քը կմնար սո­վո­րա­կան դիր­քով: Շուռ կգա խնձո­րե­նին, և­ էլ կա­րիք չի լի­նի ծառ բարձ­րա­նալ խնձո­րը հա­վա­քե­լու, շուռ կգան կո­վե­րը, և ն­րանց էլ կթե­լու կա­րիք չի լի­նի, կա­թը շատր­վա­նի պես կցատ­կի: Նա գտավ հեն­ման կետ. դա կնոջ ար­ձանն էր, որ գտնվում էր քա­ղա­քա­յին այ­գու կենտ­րո­նում: Նա հեն­վե­լու էր նրան, և­ ին­քը կլի­ներ հեն­ման կետ: Ա­հա և­ եր­կի­րը, նա գտավ նաև երկ­րի այն մա­սը, որ­տե­ղից հեշտ կլի­ներ շրջել եր­կի­րը. դա շատր­վա­նի պատն էր: Բա­ցա­կա­յում էր միայն սար­քը, ո­րի օգ­նութ­յամբ շուռ կտար: Եվ գնաց սարք ա­րա­րե­լու:
Նա այն­պի­սի հո­գե­կան քաո­սի մեջ էր, որ ցան­կա­ցավ կիս­վել որ­ևէ մե­կի հետ: Եվ այդ մե­կը ա­ռա­ջին պա­տա­հած մար­դա­բոյ տու­ֆից ար­ձանն էր՝ հեն­ված բար­դուն: Նա շո­շա­փեց ար­ձա­նը. ոչ մի ան­սո­վոր բան, ար­ձա­նը բո­լոր ար­ձան­նե­րի պես էր, միայն թե սրա աչ­քե­րը կա­պույտ էին: Նա սկսեց ար­տա­հայտ­վել՝ ա­մեն ին­չում մե­ղա­վոր հա­մա­րե­լով ար­ձա­նին. նա հայ­հո­յում էր նրան և­ ապ­տա­կում քա­րե այ­տե­րին, և­ այդ­պես այն­քան, մինչև ձեռ­քե­րը սկսե­ցին ցա­վել, նույ­նիսկ ար­յան բծեր եր­ևա­ցին: Նա գործն ա­վար­տած հա­մա­րե­լով՝ ար­դեն հե­ռա­նում էր, երբ մի ա­քա­ցի զգաց հե­տույ­քին։ Շրջ­վեց. ար­յու­նը կանգ­նած էր այն­պես, ինչ­պես որ կար, միայն աչ­քե­րի գույնն էր փոխ­վել, և նա բար­կա­ցած գո­տե­մար­տի մեջ մտավ նրա հետ: Ե­կավ ոս­տի­կա­նութ­յան մե­քե­նան, նրանց եր­կու­սին տա­րան բա­ժան­մունք։
Երբ ա­ռա­վոտ­յան արթ­նա­ցավ, ցան­կա­ցավ սո­վո­րա­կա­նի պես ինքն ի­րեն բա­րի լույս մաղ­թել, սա­կայն նրան չհա­ջող­վեց. նա փոր­ձեց նո­րից, սա­կայն ան­հա­ջող, և նա ճշտեց՝ կորց­րել էր, կամ էլ առ­ևան­գել էին իր ձայ­նը. նա ա­ռա­վել հակ­ված էր երկ­րորդ տար­բե­րա­կին։ Նա գտավ ել­քը. ինքն իր հետ շփվե­լու հա­մար ա­պա­վի­նեց ներ­քին ձայ­նին, ո­րը նրան հու­շեց՝ չի կա­րող դի­մել մաս­նա­վոր խու­զար­կո­ւի, քա­նի որ չի կա­րո­ղա­նա նրան պատ­մել ե­ղե­լութ­յու­նը։ Եվ նա պրպտեց հի­շո­ղութ­յու­նը՝ ինչ­պես կա­րող էր դա տե­ղի ու­նե­նալ. հի­շեց ե­րա­զի այն հրե­շին, ո­րի գլուխն իր գրա­սե­ղանն է, իսկ պո­չը՝ պա­տու­հա­նից այն կողմ ծաղ­կած խնձո­րե­նին: Եվ նա պառ­կեց քնե­լու, որ մե­նա­մար­տի նրա հետ:
­Նա ցան­կա­ցավ նա­մակ գրել, կար­ևոր չէր՝ ում։ Ե­թե ոչ մե­կը չցան­կա­նար ու­ղար­կած նա­մա­կը ստա­նալ, նա կու­ղար­կեր ինքն ի­րեն: Ն­ման պա­տաս­խա­նա­տու աշ­խա­տան­քը սկսե­լուց ա­ռաջ նա վերց­րեց սպի­տակ թուղ­թը, կող­քին դրեց գրիչ, իսկ ին­քը դուրս ե­կավ դի­մա­ցի մայ­թի խա­նութ՝ մտքեր գնե­լու: Գ­նում­նե­րից հե­տո, երբ մտավ տուն, մո­տե­ցավ թղթին, նկա­տեց, որ գրի­չը թղթի վրա ինչ-որ մտքեր է շա­րադ­րում: Իր գնած մտքե­րը տե­ղա­վո­րե­լով սառ­նա­րա­նում, սկսեց քայ­լել գրի­չի ետ­ևից. ըն­դա­մե­նը մնա­ցել էր 3 մ գ­րե­լու, որ նա­մակն ամ­բող­ջա­նար, երբ գրի­չի մտքի թե­լը կտրվեց: Նա գնաց դե­պի սառ­նա­րան՝ իր գնած մտքե­րը բե­րե­լու, որ նա­մակն ա­վար­տի: Մտ­քե­րը ցրտից կռկվել էին և կորց­րել ի­րենց նախ­նա­կան ի­մաս­տը:
­Նա եր­կար թա­փա­ռեց քա­ղա­քում. ու­ղիղ մեկ տա­րի, և հա­մոզ­ված էր, որ ար­դեն բո­լո­րին ճա­նա­չում էր, թեև ինչ-որ մե­կը կա, ում դեռ չի ճա­նա­չում։ Նա մո­տե­ցավ տաք­սա­ֆո­նին և հա­վա­քեց այն­պի­սի հե­ռա­խո­սա­հա­մար, որ­պի­սին ոչ մե­կը չու­ներ, և ն­րան էլ այդ­պես էր թվում, սա­կայն լսա­փո­ղի ան­դոր­րը խախ­տեց կա­նա­ցի քաղց­րիկ ձայ­նը։ Ձայ­նը, ի­րոք որ, ան­ծա­նոթ էր, սա­կայն այն­քան գրա­վիչ էր, որ հնա­զանդ­վեց:
Լ­սա­փո­ղը մո­տեց­րեց շուր­թե­րին և զ­գաց կա­նա­ցի շուր­թե­րի փափ­կութ­յու­նը. նրանց պա­րու­րում է ե­լա­կով շրթներ­կի հա­մը։ Հե­տո լսա­փո­ղը սա­հեց ամ­բողջ մարմ­նով: Նա չզգաց, թե ինչ­պես կի­սով չափ խրվել էր լսա­փո­ղի մեջ, ինչ­պես եր­կու տղա­մարդ նրան դուրս քա­շե­ցին լսա­փո­ղի մի­ջից։
Նա ոչ մի կերպ չէր կա­րո­ղա­նում գոր­ծե­րը կար­գի գցել. նրան թվում էր, որ ինչ-որ խո­շոր ան­հա­ջո­ղութ­յուն հե­տապն­դում է ի­րեն: Եվ մի ե­րե­կո նա գտավ այն, ինչ շղար­շում էր ի­րեն։ Նա դա ա­ռա­ջի­նը տե­սավ խո­հա­նո­ցում։ Թ­վաց՝ լա­թի կտոր է ըն­կած գետ­նին. կռա­ցավ, որ վերց­ներ, բայց լա­թը միան­գա­մից փա­խավ և հասց­րեց խցկվել օ­դանց­քի մեջ: Նա որ­սա­լու հա­մար ի­րար վրա շա­րեց ե­րեք ա­թոռ և դ­րանց վրա դրեց թա­կար­դը, իսկ որ­պես խայծ օգ­տա­գոր­ծեց իր ար­ցունք­նե­րից ե­րեք կա­թիլ: Հա­ջորդ օ­րը բարձ­րա­ցավ, որ ստու­գի թա­կար­դը, ան­հա­ջո­ղութ­յու­նը, խաբ­վե­լով խայ­ծին, բռնվել էր թա­կար­դից, սա­կայն այն ան­թա­փան­ցիկ էր, և նա դա չնկա­տե­լով՝ թո­ղեց տու­նը:
Նա ան­տար­բեր չէր կա­րո­ղա­նում անց­նել հա­ցի փռե­րի կող­քով. նրա հա­մար փռում եփ­վող հա­ցի բույ­րը մի եր­ևույթ է, որն ի­րեն օգ­նում էր լից­քեր հա­վա­քել մի ամ­բողջ օր­վա հա­մար, և­ այդ ամ­բողջ օ­րը նա կա­րող էր նույ­նիսկ ա­ռանց մի կա­լո­րիա­յի ապ­րել: Նա մի ամ­բողջ շա­բաթ գնա­լու էր սա­րե­րը և­ որ­պես­զի կա­րո­ղա­նար լից­քա­վոր­վել, մի ամ­բողջ շա­բաթ ո­րո­շեց ան­ձամբ հաց թխել։ Քա­նի որ լու­սի­նը սպի­տակ էր, նրան թվաց, թե լու­սի­նը մի հսկա­յա­կան պարկ է ալ­յու­րի, և­ իր տան կտու­րին դրեց ալր­մա­ղը, ո­րը քա­մու հետ շարժ­վե­լով, մա­ղեց լուս­նի ալ­յու­րը, որն իջ­նե­լով ջրհոր­դա­նով՝ խառն­վեց անձր­ևին. իջ­նե­լով խմո­րը հունց­վեց և­ ըն­կավ ու­ղիղ նրա դի­մաց, և­ ար­ևի ճա­ճանչ­նե­րը նրա ար­ցունք­նե­րի ար­տա­ցո­լան­քով սկսե­ցին պա­րու­րել խմո­րը: Հա­ցը եփ­վե­լով ընդգր­կեց տու­նը:
Նա վեր­ջերս թեր­թե­րում շատ էր կար­դում թռչող ափ­սե­նե­րի մա­սին և մի ամ­բողջ օր թա­փա­ռեց ամ­բողջ քա­ղա­քում, մինչև գտավ և գ­նեց ա­մե­նա­մեծ ափ­սեն: Այդ ափ­սեի մեջ ին­քը կա­րող էր տե­ղա­վոր­վել՝ ոտ­քե­րը ծա­լած։ Միայն մնում էր թռիչ­քա­գո­տու ընտ­րութ­յու­նը կա­տա­րել, և նա գտավ. դա քա­ղա­քի ա­մե­նա­բարձր շենքն էր, և­ ափ­սեն թևի տակ բարձ­րա­ցավ շեն­քի կտու­րը, ո­րի թե­քութ­յու­նը լիո­վին բա­վա­րար էր, որ ափ­սեն ա­րա­գութ­յուն հա­վա­քեր: Նա նստեց ափ­սեի մեջ և թ­ռավ, ա­մեն ինչ հա­ջող էր, միայն թե ափ­սեն խա­փան­վեց և մ­նաց կանգ­նած օ­դում: Ե­րե­կո­յան, երբ նա ար­դեն մրսում էր և հոգ­նել էր, ափ­սեի կող­քից մի ա­սուպ ան­ցավ, ո­րին էլ նա հասց­րեց կառ­չել և վայ­րէջք կա­տա­րեց օ­տար վայ­րում:
Նա ցան­կա­ցավ մի քա­նի օ­րով դուրս գալ տնից և գ­նալ այն­պի­սի տեղ, որ­տեղ ոչ ոք չկա, և­ ին­քը կա­րող է այն­տեղ ա­նել, ինչ սիրտն ու­զի. ցան­կութ­յան դեպ­քում նույ­նիսկ ար­քա դառ­նալ, դրա հա­մար վերց­րել էր ան­գամ հա­մա­պա­տաս­խան զգեստ­ներ և վար­ձույ­թի սրա­հից մեկ շա­բա­թով մի դղյակ, որն իր չափ­սե­րով չէր զի­ջում Բու­քին­հեմ­յան դղյա­կին, վերց­րեց նաև ար­քու­նի կահ­կա­րա­սի, վար­ձեց ար­քու­նի աղ­մուկ և ի­հար­կե թա­գու­հի, միայն թե թա­գու­հին այն­պի­սի երկ­րից էր, որ նրան ոչ ոք չէր հաս­կա­նում: Այս ա­մե­նը շա­լա­կեց և գ­նաց. մեկ տա­րի անց տեղ հա­սավ, երբ այս ա­մե­նը տե­ղա­վո­րեց, տե­սավ, որ ին­քը միայ­նակ չէ: Ա­մեն ինչ խան­գա­րում էր. թո­ղեց և փա­խավ։
Նա փա­խավ, փա­խավ և­ ըն­կավ Ա­դեհ­փոն­թի եր­կի­րը. այս եր­կի­րը ամ­բող­ջո­վին կար­միր էր, և միայն տներն էին կա­նաչ: Կա­նաչ էին, ո­րով­հետև ա­ճում էին գետ­նից, ա­մեն տա­րի՝ մի հարկ. ա­մե­նա­բարձր շենքն ու­ներ մի ալ կար­միր բար­դու բարձ­րութ­յուն, իսկ ալ կար­միր բար­դին չի կա­րող ցածր լի­նել. նա դա լավ գի­տեր, քա­նի որ նրանք ի­րենց գույ­նը վերց­նում էին մայ­րա­մու­տից:
Նա իր ճա­նա­պար­հը շա­րու­նա­կեց թռչող ջու­թակ­նե­րի երկ­րով: Եր­կի­րը սո­վո­րա­կան եր­կիր էր, ոչն­չով չէր ա­ռանձ­նա­նում այլ երկր­նե­րից, հաշ­վի չա­ռավ այն, որ այս երկ­րի ծա­ռե­րը մե­տա­ղից էին, իսկ ճյու­ղե­րը՝ մե­տա­ղա­լա­րե­րից: Այս երկ­րում յու­րա­քանչ­յուր բնա­կիչ ու­ներ իր ջու­թա­կը և­ իր ծա­ռը, իսկ ոս­տի­կան­ներն այս երկ­րում ու­նեին կի­թառ­ներ, և ծա­ռե­րին փո­խա­րի­նում էին թփեր, իսկ պաշ­տոն­յա­նե­րը տար­բեր­վում էին նրա­նով, որ թավ­ջու­թակ էին նվա­գում. ջու­թակ­նե­րը թռչե­լով էին նվա­գում՝ ճյու­ղե­րին հպվե­լով. այս ե­րաժշ­տութ­յու­նից գեր­ված՝ չհաս­կա­ցավ՝ ինչ­պես դուրս թռավ երկ­րից:
Նա չէր պատ­կե­րաց­նում, նա չէր ե­րա­զում, նա չէր մտա­ծում, որ վայ­րէջք է կա­տա­րել տխուր մարդ­կանց եր­կի­րը: Այս երկ­րում բո­լո­րը եր­գում էին, իսկ նրանց նվա­գակ­ցում էին սա­լա­հա­տա­կին բախ­վող ար­ցունք­նե­րը։ Եր­կիրն այն­քան մա­քուր էր, որ նա չէր ցան­կա­նում նույ­նիսկ կանգ­նել հո­ղին. տերև­նե­րը սոսնձ­ված էին ծա­ռե­րին, պա­տու­հան­նե­րը ան­թա­փանց էին, և­ ոչ ոք ոչ մե­կին չէր ճա­նա­չում, յու­րա­քանչ­յու­րը ապ­րում էր իր հա­մար։ Նա դար­ձավ այն­քան ինք­նամ­փոփ, որ ար­ցունք­նե­րը թե­լե­րով կապ­ված մնա­ցին աչ­քե­րից, և զ­գաց, թե ինչ­պես ա­մեն քայ­լա­փո­խի հետ, բախ­վե­լով սա­լա­հա­տա­կին, նրան նվա­գակ­ցում էին:
Քայ­լե­լով չնկա­տեց, թե ինչ­պես հա­տեց սահ­մա­նը, ինչ­պես մաք­սա­վոր­նե­րը զննե­ցին ի­րեն, և­ ինչ­պես ին­քը հայտն­վեց կե­սօ­րի երկ­րում: Այս եր­կի­րը ո­ղող­ված էր դե­ղի­նով, իսկ տնե­րը հյու­սում էին թռչուն­նե­րը. բա­վա­կան էր՝ բնա­կիչ­նե­րը նա­խագ­ծեին ի­րենց տու­նը, թռչուն­նե­րը ի կա­տար էին ա­ծում, և­ ըն­դա­մե­նը ե­րեք օ­րում, ան­կախ չա­փից, տու­նը պատ­րաստ էր. նրանք տու­նը հյու­սում էին ե­ղե­գից:
Ն­րան նույն­պես հե­տաքրք­րեց դա, սա­կայն չգի­տեր ման­րա­մաս­նե­րը, ըն­դա­մե­նը գծեց այն­պի­սի շրջան, ո­րի մեջ հա­զիվ կա­րող էր տե­ղա­վոր­վել։ Ան­կախ նրա­նից, որ նա քայ­լում է, նրա տու­նը հյու­սե­ցին։ Այն­քան փոքր էր, որ հնա­րա­վոր չէր շարժ­վել, և նա ըն­կավ իր տնով և գ­լոր­վեց, գլոր­վեց չի­մա­նա­լով՝ ուր:
Նա իր ճա­նա­պար­հը շա­րու­նա­կեց կա­պույտ ա­րա­հե­տով: Հաս­նե­լով փշա­տերև թփե­րի եր­կի­րը՝ մի պահ կանգ ա­ռավ: Ն­րան մո­տե­ցան երկն­քով թռչող ե­րեք կա­րապ, ո­րոնք, կտուց­նե­րում պա­հած երկ­րի ա­նու­նը, թա­փան­ցիկ շղար­շի վրա հեր­թա­կան շրջան թռիչքն էին կա­տա­րում երկ­րի սահ­մա­նով։ Նա թեև այդ երկ­րի գիր ու գրա­կա­նութ­յու­նից բո­լո­րո­վին ան­տեղ­յակ էր, կա­րո­ղա­ցավ կար­դալ, որ այդ եր­կի­րը Վուն­դում բուն­դում ան­դեն սան­րո բի­րի­բոն­գո գո­գոն­գո­դու­դու էր, կամ եր­ևի հեչ այդ­պես էլ չէր, պար­զա­պես ցան­կա­ցավ, որ երկ­րի ա­նու­նը այդ­պի­սին լի­ներ:

Գրեք մեկնաբանություն

Ձեր էլ․փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են * -ով։

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.