ՁԱԽՈՂՎԱԾ ՍԱԴՐԱՆՔՆԵՐԻ ԽԵՂԿԱՏԱԿԸ / Սամվել ԿՈՍՅԱՆ

Բաքուն բոլոր հնարավոր և անգամ անհնարին միջոցներով փորձում է խափանել հրադադարի պահպանման հետաքննությունների միջազգային մեխանիզմի ներդրումը: Թեև այդ մեխանիզմի ներդրմանը կողմ են թե՛ եռանախագահները, թե՛ ԵԱՀԿ-ն, թե՛ Հայաստանն ու միջազգային կառույցները, այդուհանդերձ, Ալիևի համար խնդիրը վերածվել է անհաղթահարելի պատնեշի: Փաստացի, Ալիևը դարձել է իր «հաղթական պատերազմի», «ռազմական դիվանագիտության» հռետորաբանության զոհը՝ ակամայից այրելով նահանջի բոլոր կամուրջները: Վերջերս ԵԱՀԿ Մինսկի համանախագահները Մյունխենում Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների հետ հանդիպմանը կրկին վերահաստատել են, որ հակամարտության խաղաղ լուծմանն այլընտրանք չկա, կոչ անելով զսպվածություն ցուցաբերել և իրենց հանրությանը նախապատրաստել խաղաղության և ոչ թե՛ պատերազմի, սակայն Ալիևի համար այս ուղղորդումներն ավելի դատապարտվածության ու ինքնակործանման հիշեցումներ են, որոնց նա, ամենամեծ ցանկության դեպքում անգամ, այլևս անկարող է դրական արձագանքել և չշարունակել իր որդեգրած ռազմատենչ, հայատյաց քաղաքականությունն ու իրականությանն անհարիր արկածախնդրությունը: Այս իրավիճակով է պայմանավորված, որ թեև Խաղաղության խնդիրների հետազոտման Ստոկհոլմի միջազգային ինստիտուտի հերթական զեկույցում նշվում է, որ 2012-2016 թթ. ընթացքում Ադրբեջանի կողմից սպառազինության ներկրման ցուցանիշը 20 անգամ գերազանցել է Հայաստանի արձանագրած ցուցանիշին, այնուամենայնիվ, Ալիևը, տենդորեն շարունակում է սպառազինվել: Թե որքանով է միջազգային ինստիտուտի հայտարարությունը հավաստի, էական չէ, Ալիևը, գերի մնալով սեփական մեծապետական ցնորքներին, այլ կերպ չի կարող արդարացնել իր տարիների ագրեսիվ ռազմավարությունը, որը ներքաղաքական իրավիճակի սրացման պարագայում գնալով կորցնում է արդիականությունն ու ազդեցությունը: Իր դիրքն ամրապնդելու համար նա ստիպված է բոլոր ապօրինի միջոցներն օգտագործել՝ ղարաբաղաադրբեջանական շփան գծում իրադրությունը լարելու, նոր սադրանքներ հրահրելու համար: Առայժմ դժվար է կանխագուշակել՝ խաղաղությա՞ն, թե՞ պատերազմի նժարն է ավելի ծանր: Ալիևն այնքան է կորցրել իրականության զգացողությունը, հատել հոգեկան հավասարակշռության սահմանը, որ ինքնաբերաբար փորձում է սխալը նոր սխալով, հանցագործությունը նոր հանցագործություններով շտկել: Մի կողմից՝ աշխարհն արգելում է պատերազմել, սպառնալով պատժամիջոցներ կիրառել, մյուս կողմից՝ ստվարանում են Արցախի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչման գործընթացները: Անցյալ տարվա ապրիլի 12-ին Եվրախորհրդարանի ղարաբաղյան նիստի վերաբերյալ լիագումար նիստի քննարկումներում եվրոպացի շատ պատգամավորներ՝ Ֆրանսիայից, Չեխիայից, Լեհաստանից, Կիպրոսից, երկար տարիների ընթացքում առաջին անգամ կոչ են արել ճանաչել Արցախի Հանրապետության անկախությունը: Միլիոնավոր դոլարներ ծախսելով պատմությունը խեղաթյուրելու քարոզչությանը՝ Բաքուն այսօր ստիպված է դիմակայելու ճշմարտությանը, որի ճնշումը ավազաթմբերի է վերածում ազերիների երազանքների ամրությունները: Եվրախորհրդարանի լյուքսեմբուրգցի պատգամավոր Ֆրանկ Էնգելի կարծիքով, Արցախը Ադրբեջանի մաս չէ և երբեք չի լինի: «Անհրաժեշտ է վերջ տալ այնպես գործելուն, ասես իրականությունն այլ է: Եթե դու ագրեսիվ պատերազմ ես սկսում և պարտություն ես կրում, չի կարելի վերադառնալ նրան, ինչ կար մինչ այդ: Հակառակ դեպքում Կալինինգրադը մինչև հիմա Քյոնինգսբերգ կկոչվեր»,-ընդգծել է նա: ՌԴ Մերձավոր Արևելքի ինստիտուտի նախագահ Եվգենի Սատանովսկին էլ հավելում է. «Միանգամայն հստակ է, որ ԼՂ-ն Ադրբեջան չէ ու Ադրբեջանի մաս դառնալ չի կարող: Նախորդ տարվա ապրիլից, երբ Ադրբեջանը փորձեց քայլեր ձեռնարկել հակառակ ուղղությամբ, մենք տեսանք, որ դա անհնար է, Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում լինել չի կարող: Ղարաբաղը ինքնուրույն սուբյեկտ է, անկախ նրանից՝ ճանաչված է թե ոչ»: Եվ այսօրինակ մտայնության մասնակիցների թիվն ու աշխարհագրությունը գնալով ընդարձակվում է, մինչդեռ Ալիևը շարունակում է հայտարարել, որ երբեք չի հանդուրժելու հայկական երկրորդ պետության գոյությունը: Նրա մշտապես անօրինական, ոչ օրինաչափ գործողությունների եզրակացությունը մեկն է՝ բռնապետը կորցրել է իր արարքների արդյունքները կանխատեսելու ունակությունը՝ ամբողջովին ենթարկվելով անիրական զառանցանքների տրամաբանությանը: Լապշինի ձախողված գործողությունից հետո Ադրբեջանի դատախազությունը հիմա էլ փորձում է միջազգային հետախուզում հայտարարել դիտորդական առաքելությամբ Ստեփանակերտ այցելած Եվրախորհրդարանի անդամների նկատմամբ: Հերթական զավեշտը կնոջը առաջին փոխնախագահի պաշտոնում նշանակելն է՝ երկրի իշխանությունն ընտանեկան խորհրդի վերածելով: Հաջորդը… Անհույս է, թե Ալիևին կհաջողվի քաղաքական խեղկատակի իմիջը փոխել: Նա կարծես այլ տարբերակ չունի, քան ահաբեկչությունը, շանտաժն ու սադրանքը, որովհետև ներքին խնդիրներից ուշադրությունը շեղելու մնացած ռեսուրսներն այլևս արդյունավետ չեն: