ՎԻՐԱՎՈՐ ԼՈՒՅՍ/ Ռոբերտ ԵՍԱՅԱՆ

ՎԻՐԱՎՈՐ ԼՈՒՅՍ

Լռությունը բառերի ավազանն է սուրբ Հոգու,

Խաչեն գետի ավյունը հոսում է իմ մատներից,

մագաղաթե էջերի ակոսներն եմ ոռոգում,

պատրաստվում են բերդերը խաչակրաց մարտերի:

 

ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՄԵՐԿ ՈԳԻՆ

                             ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՕԶԱՆՅԱՆԻՆ

Շատ բառեր է շրջանցել ազատության մերկ ոգին՝

սեր բառի մեջ գտնելով և՛ հավատամք, և՛ ավյուն,

բայց անտառը պատվել է մառախուղով մորմոքի,

մեզնից կյանք է դարն ուզում, մարտիրոսից՝ սուրբ արյուն:

 

Փրկել է պետք մեր լեզուն երախից այս քաոսի,

ուրվականներ են շրջում օջախների մեջ անծուխ,

ինչ դրսից է ուղղորդվել՝ հարվածում է մեզ ներսից,

ստվերների ստվերն է հոգու լույսը հալածում:

 

Գաղափարի թակարդում երբ հույսերն են մոլորվել,

թափված արյան կռինչով բազեն է վեր խոյանում.

կտցին շանթ է, կրծքի տակ՝ շատրվանող հորովել-

դուռն ես բացել բառերի՝ գտնվելով խորանում:

 

Ազգ իմ, պրկիր երակը հիշողության մռունչի

և բեկանիր կայծակներ ապառաժի բարկությամբ,

ոլորանով Շուշիի մահերթում է Ֆայտոնչին,

վերքից ցայտող շիթերը թռչուններ են Հարության:

25.02.2025 թ., ք. Գյումրի

 

 

ԱԶԴԱԿՈՉ

Հիշողության բարուրն է ճանապարհը օրորում,

մաքառումն այս գրեթե ինքնամարտ է ստվերի,

բարկ ձայնե՜ր են մրրկում ըմբոստության հորերում,

աղոթքները չեն զատվում արյան խառը ճիչերից,

ինչ արժեք է մնացել՝ այն էլ հողմն է տըրորում:

 

Երազանքի բարուրն է ճանապարհը օրորում,

զոհարանից ցայտում են անրջանքի փետուրներ,

երբ դանակը ոսկորի կարմիր գիծն է որոնում,

անճարակն իր մազերը զայրույթից դեռ փետում է,

ինչ արժեք է մնացել՝ այն էլ հողմն է տըրորում:

 

Միասնության բարուրն է ճանապարհը օրորում,

հողից վարդեր են բխում, ապառաժից՝ կայծակներ,

պատվի կարը ցայտուն է զինվորական շորերում,

խիղճը արդեն փոթորկվել և մութ պատերն է ծակել,

ինչ արժեք է մնացել՝ այն էլ հողմն է տըրորում:

 

Վստահության բարուրն է ճանապարհը օրորում,

մղձավանջը տարերքի հասնում է իր ավարտին,

քաջերն արդեն կայծակի ելուստներն են որոնում,

բոցկլտում է ձյուներից Կանթեղը սուրբ Հավատի,

Սասնա ծռերն արթնացել և հողմերն են տըրորում:

Հ.Գ.

Նախապապը զարմանքից կայծակ բեղն է ոլորում.

ինչ թիրախ էր՝ հառնում է որպես ակունքը ուժի,

Սասնա ծռերն արթնացել և հողմերն են տըրորում,

վահանին է զարկվելու՝ ինչ ոսոխ էլ ներխուժի,

հաղթանակի բարուրն է ճանապարհը օրորում:

02.04.2025 թ.

 

ԱՎԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆԻՆ

Հանդիպավայր չէ քո բառը, Վարպե՛տ, այլ` ճգնակյացի սրբազան խորան,

որի պատերը դրսից ծեծում են անարգանքների՝ թե՛ բուք, թե՛ բորան:

 

Ճանապարհների հիշողությունը սնվում է լազուր համբույրով բառի,

որի մեջ ապրող խորհուրդը աստղի կաթիլ է ըմպում լուսնի կամարից:

 

Թեև ազատ ես, բայց քո ստվերը սարսում է մահի շրջագծի մեջ,

ոգևորվում է ելքդ՝ տեսնելով իմաստուն այրեր և նորածիններ:

 

Երբ ճակատագրի վիհերի վրա այս ճանապարհն է կախել պորտալար,

գիտես, որ սկիզբն է բառը գտնված, արևի շողը՝ բաց աղոթարան:

 

Եվ հիշողության քանի՜ խցան ես հանել խեղդանոց ելք ու երակից,

մաքրելով հույսի շնչուղիները՝ Ոգու օրրանը փրկել վարակից:

 

Ընկերքի նման ընկնե՜ր սահմանը ճանապարհների արցունքի վրա,

և խաչմերուկի շնչառության մեջ բացվեր երազը-ելքը անվարան:

 

Խրամատների միջով ձգվում են խոլ տարիները պատարագներով,

իսկ դու գրիչ ես և ապրում ես միշտ՝ բառերի միջև պատեր քանդելով:

 

Երբ երկնքի տակ երազի տե՛ր ենք, հայրենի սերն է խենթության առանցք,

երկիրը մարդու պես աղոթում է՝ լեռնագագաթով երկինք կարկառված:

 

Հանդիպավայր չէ քո բառը, Վարպե՛տ, այլ` ճգնակյացի սրբազան խորան,

որի պատերը դրսից ծեծում են անարգանքների՝ թե՛ բուք, թե՛ բորան:

08.04.2025 թ., ք. Գյումրի

 

ՈԳԻՆ

Հորիզոնը իր ետևից արահետն է դեռ քարշ տալիս,

ոգու անմեռ արահետը,

անհանգո՞ւյց են օրն ու ժամը. ինքնօտարման վիհ է տարին,

բայց անշեղ է Ուխտի երթը,

ձեռ ու ոտն են մեր կապկպել ճշմարտության ճանապարհին:

 

Ապաստարան ցավից ելել, բայց թիրախին դեռ չե՛նք զարկել,

հույսն է ժայթքում արյան կանչից,

ժամանակի թևերի մեջ ակունքվել է երազանքը,

մեկտեղվել ենք ձախից-աջից.

լեռնագագաթ ճախրող ոգին ըմբոստության զորեղ զա՜նգն է:

 

Բողբոջները բոցկլտում են մեծ փոթորկի ճերմակ ճյուղին,

ներսն ու դուրսը նժարներ են,

մաքառումը վե՜ր է հիմա ոգու հացից և երկյուղից,

Տենչի աստղը ժամանել է.

մի լուսավոր մարտակոչ է երակներում զարթնող ուղին:

07.04.2025 թ.

 

ԾԱՂՐԱՆԿԱՐԸ

Երբ բացվում է մի բառ անհայտ՝ զոհասեղան իր ճակատով,

ժամանակը հանց մուրացկան՝ թաքնվում է փեշերի տակ

և չի զորում նայել անգամ բիբերին այդ արյունաթոր.

մերթ հրում է իբրև զոհի, որ ոխակալ փշերին տա,

մերթ գրկում է կարծես իր իսկ ծաղրանկարը սարսափով:

Ի՜նչ փույթ, եթե ճամփան զատվի մեղքից, ինչպես օձը՝ մաշկից,

ըմբռնումը հողից ձգվող մի սանդուղք է երկնակարկառ,

որով ելնող այրն է կոփվել աներևույթ այն ապտակից,

որ երազն է բանաստեղծի, որ ավյուն է ու կենաց ծառ:

Անհաս ոգու կամրջով է անցնում հուրը հրեշտակի:

Ներկան՝ մի թուր, պատմությունն էլ ինքնապաշտպան սաղավարտ է,

մարտիրոսը հուր ձեռքերով երազներն է իր որոնում,

երբ քաոսի խուփ առանցքն է տեղաշարժել անհավատը,

խրտվիլակը տարաժամի անիվներն է դեռ գլորում.

ապագայի հաշվին ո՞վ է ներկան վատնել…

Երբ բացվում է մի բառ անհայտ՝ զոհասեղան իր ճակատով,

ժամանակը հանց մուրացկան՝ թաքնվում է փեշերի տակ

և չի զորում նայել անգամ բիբերին այդ արյունաթոր.

մերթ հրում է իբրև զոհի, որ ոխակալ փշերին տա,

մերթ գրկում է կարծես իր իսկ ծաղրանկարը սարսափով:

31.03.2025 թ.

 

***

 

Բուրվառում են, ո՜վ մարտիրոս,

երազները ծաղիկների

Արցախի հերոս Բեկոր (Ղուլյան) Աշոտին

Երբ անկշռույթ մի տարածք են մխրճվել քո բառերն ուրուր

և առնական նոր շերտով են հաղորդակցվել կարոտներին,

արյունը քո ճանապարհի բուրվառում է երակներում,

բուրվառում է, ո՜վ մարտիրոս, երազներում ծաղիկների,

հիշողության ահագնացող տագնապների երամներում:

 

Աստվածային տանիքի տակ՝ ներկայություն անհերքելի,

թիրախը՝ դուռ, տառապանքը դարձրել ես ուժի երակ,

թևավոր է լռությունդ թարթիչներով մեր հևքերի,

հայրենիքը պատանդ է դեռ, բայց բացվում է երա՜զ-երա՜զ,

հավատընկալ օրն է հառնում կանթեղներից մեր հետքերի:

19.03.2025 թ.

 

***

Ե՛տ բերել հավատն աքսորավայրից

ու չերկնչել,

որ ապրում ես մեծ սիրո խորանում:

 

Փոխանցել սերը արթնացող դողին.

այն միա՜կ ելքն է տարածության մեջ:

 

Զննել միշտ խղճի վարքը և ոճը

տառապանքների,

որ աղոթքներդ վերածվեն լույսի՜:

24.03.2025 թ.

 

ՍԱՀՄԱՆԱԳԾԻ ԱՄԱՌԸ

Սահմանագծի ամառը պատանդված ծառ է,

որի պտուղն ու բույրը տանում է ինձնից հեռու

քամին հարկահան:

Թռչունն իր երգով արթնացնում է ծառի

հիշողության ծիլերը,

որ իբրև մոմեր վառվում են՝

լուսավորելով

աղոթող ձեռքերս և հոգիս:

Կարծես ինքս ինձ շրջանցել եմ

մի հավերժություն.

ներդաշնակության անհայտ բևե՞ռ եմ,

թե՞ հավելված կյանքի…

 

Սահմանագծի ամառը հալվում է արյանս մեջ

և ներծծվում ճեղքերը անդաստանիս:

Աներևույթ խորքերից բարձրանում է

երգը հիշատակի-

չնվաճվա՜ծ դրոշ:

Սա ճանապարհի ինքնահաղթահարումն է՝

ներսից ու դրսից,

երբ ծիծեռնակի պես

զիգզագվում է անհայտությունը՝

մղելով ինձ երազելո՜ւ,

պայքարելո՜ւ,

ապրելո՜ւ…

07.05.2025 թ.

 

ՍԻՐՈ ԶԱՆԳ

Արթնանում են բառերը կոպերի տակ լռության,

ծաղկաթերթեր են սահում հորդ լարերով անձրևի,

պատանդ ծառը խշշում է կանաչացոլք հարությամբ,

ազատվո՞ւմ են լույսերը մղձավանջի սանձերից:

 

Բռունցքվել են լեռները, պիտի զարկեն ուր որ է,

պատմությունն է դղրդում մեր հինավուրց հողի տակ,

բայց ճամփեքը ոգուց դուրս խարխափել են կուրորեն,

վրիժառու կոչեր է փողհարում մի հրեշտակ:

 

Ճանապարհի արցունքը հեռասլաց թռչո՞ւն է,

որ իջնում է խաչքարին, կախվում ծերպից լեռների,

հավատի ուժն, հիրավի՛, ըմբոստության կիրճում է,

ե՞րբ կազատվի մեր ոգին ստվերների բեռներից:

 

Աստծո լույսն է արթնացել խորանի մեջ բառերի,

չարտաբերված տողերում մենք գտնում ենք սիրո զանգ,

երազանքից միչև կյանք՝ տեղաշա՞րժ է ահռելի,

նախնյաց հողը զորե՜ղ է, և այստե՛ղ է հայն ազատ:

03-06.05.2025 թ.

 

***

Ձգվում է ժայռը՝ ողջունելով ինձ քարե հայացքով,

ես նրա ուսին իմ ձեռքն եմ դնում վայրի հանաքով:

 

Գրում եմ հիմա թռիչքների մեջ արագիլների,

երա՜զն եմ փրկում ես մոռացության սև մագիլներից:

 

Երակիս ուժը ես փոխանցում եմ հունդերին վաղվա,

գմբեթի ներքո զանգի լեզվակ է մանուկը անվախ:

 

Ամեն բառի շուրջ մի խրամատ եմ փորել տակավին,

վերածնության շիվն է ընձյուղվել Մասսի տապանից:

17.03.2025 թ.

 

***

Վերքերիս սպիտակ շնչառության միջով

ասուպներն են թռչում երազանքի

և անցնում են ցավոտ կարոտներիս կիճով,

իջնում Շիկաքարի կարմիր զանգին:

 

Եվ քարերից կարմիր մի ղողանջ է հառնում,

այն ղողանջող հույսն է քարակարի.

ձյուն-ջլերից հոսող մի խենթացած առու

պինդ փարվել է ուզում բարկ Կարկառին:

 

Ծիծեռնակի կապույտ և զիգզագ թռիչքով

զարկերակն է խփում ճանապարհի.

երբ արև չի սահում պատանդված տանիքով,

հողից թուրն է հառնում, վրե՜ժ քարի:

30.03.2025 թ.