ՆԱ ԷՐ
Թե ինչու և որտեղից է մի հարց եկել, կառչել մտքիս ծերին ու մնացել, չգիտեմ։ Այդպես լինում է․ անկապ, մեկ-մեկ տեղին, մեկ-մեկ անտեղի մի հարց գալիս, կառչում է ու պատասխանի սպասում։ Նման հարց ու մտքից միայն գրելով եմ կարողանում ազատվել։ Գրածս պատասխանին կփոխարինի, թե չէ, այնքան էլ ինձ չի անհանգստացնում։ Երբեմն զգում եմ, որ պատասխանանման խոսքս ինձ, էէէ՜, եսիմ, ուր է տանում… Բայց դե շարունակում եմ գրել։ Սիրուն օրվա մասին ո՞նց չգրեմ, է՛։
Երեկվա անձրևը սիրուն անձրև էր, արևն իր մեջ առած անձրև էր․ օրը իր պերճանքներն էր ցուցադրում։ Երկինքը օրվան երես էր տալիս․ մերթ առատջուր անձրև էր թափում, մերթ մանրամաղում, մերթ այստեղ-այնտեղ արևոտում-ոսկևորում… Ծիածան կապելը չտեսա։ Կապե՞ց, թե՞ չէ, չգիտեմ։ Թե չի կապել, ոչինչ, օրը, միևնույն է, սիրուն էր, ու ես մտածում էի՝ աշնա՞ն անձրևն է սիրուն, թե՞ գարնան։
Կասեք՝ բոլորովին էլ համեմատելի չեն… Մեկն էլ, թե՝ ի՞նչ տարբերություն, է՛․ անձրևը անձրև է, էլի՛…
Չէէ՜… Հաստատ, չէ՛։ Նույնն է, թե ասես՝ ի՞նչ տարբերություն՝ քսա՞ն տարեկան ես, թե՞ վաթսուն-յոթանասուն։ Համեմատելի հո չե՞ն… Ո՞նց կհամեմատես, է՛… Եթե անգամ տարիքիդ հերն անիծած էլ պահես ու «ջահել-ջահել» խաղաս… Չի լինի, չի ստացվի։ Անցյալդ մի հուշ կառնի, կգա, փեշիցդ կկախվի ու քեզ կհիշեցնի, որ էլ երբեք առաջվանը չես լինելու, որ էն ժամանակը էէէ՜ն ժամանակ էր։
Երեկ ո՛չ երազ էր, ո՛չ երազանման արթմնի վիճակ… Պարզապես մի կտոր գարնան անձրևոտ անցյալ էր՝ եկել, իր՝ կարոտը շուրթին հուշով չէր թողնում, որ աշնան անձրևի սիրունությամբ հիանամ։ Ասես խանդում էր… Խանդում էր ու հիշեցնում, որ էլ քսան տարեկան չեմ… Եվ ասես հրճվում էր, որ ականջս անձրևանվագին ու երկնքի որոտին՝ փակ լուսամուտի ետևից էի դիտում օրվա թաց ու արևոտ խաղերը։
Գարուն էր՝ պոետների գոված-գովերգած գարուններից մեկը, ու օրը անձրևոտ էր։ Եսիմ, նման օրվան «անձրևոտ» ասելը ճի՞շտ է, երբ երկնքից ասես դույլերով էր ջուր թափվում… Տեղատարափ էր․ փողոցները հեղեղված էին։ Հանկարծահաս տեղատարափից մինչև ոսկորները թրջված աղջիկը հասցրել էր իրեն մի շենքի շքամուտքից ներս գցել։ Ցուրտ էր, թրջված հագուստը սառել, կպել էր մարմնին։ Մրսում էր։ Սկսեց տեղում ցատկոտել։ Հետո մտածեց, որ անկապ ցատկոտելու փոխարեն ավելի լավ է՝ պարային շարժումներ անի։ Պայուսակն անցկացրեց վզին ու սկսեց «Թվիստ» պարել․ մեկ է՝ նայող ու տեսնող չկար։ Գոնե թոքերի բորբոքումից կփրկվեր։ Չէր զգացել, որ նաև քթի տակ երգում ու հենց այդ երգի տակ էլ պարում էր։ Սկսել էր մարմնում տաքություն զգալ, երբ հանկարծ թիկունքի կողմից ծափի ձայն լսեց։ Տեղում մեխվեց ու շրջվեց։ Նա էր։ Մի պայծառ ժպիտ դեմքին՝ ծափահարում էր։ Անծանոթ երիտասարդի ժպիտը շատ ծանոթ էր. իր երազների ձիավորը այդպես էր ժպտում։
Չէ՛, տեսիլ չէր, տղան էլ տեսիլք չէր։
– Միասին պարե՞նք․․․- Ասաց ու երգի խոսքերը կիսաձայն շարունակելով՝ ձեռքը մեկնեց աղջկան։
Նա էր։ Ու աղջիկը չմերժեց։ Դողացող ձեռքը մեկնեց տղային, ու շքամուտքը հիացավ նրանց «Թվիստ»-ով։
Տեղատարափը խանդից դադարել էր։ Տղան այդ շենքի ինչ-որ հարկում էր ապրում։ Հրավիրեց տաք թեյ խմելու։ Հրաժարվեց։
– Դե սպասի՛ր, մամայի տաք շալերից մեկը բերեմ…
Երբ տղան վերև վազեց, աղջիկը արագ դուրս եկավ շքամուտքից ու շտապեց կանգառ։ Ավտոբուսի սպասելու կարիք չեղավ… Հազիվ հասցրեց բարձրանալ։
Էլ չհանդիպեցին։
Երեկ աշնան անձրևախաղ էր, և մտքովս անցնում էր, թե ո՞վ գիտի, գուցե հիմա մի կին, լուսամուտի առաջ ինձ նման կանգնած, իր մի կտոր անցյալն էր հիշում և մրսում ու թացված լուսամուտի ապակուն դողդոջ մատով գրում․ «Նա էր»։
ՀՈՒՇԻ ՄԻ ԱՆՈՒՇ ՓՇՐԱՆՔ
Վարդավառոտ հուշ է ինձ այցի եկել։ Աղջիկ է, շարմաղ լանջով աղջիկ է, ծնկից վերև, ընդունված կարճությունից էլ մի պուճուր կարճ հագած աղջիկ է։ Հագինը ամառային բացլանջ շորիկ է, ու օրը Վարդավառի հրճվանքից խենթացած է։
Համալսարանի թիվ 2 հանրակացարանը (Կինոնաիրիի հանրակացարանը) գուցեև առաջին անգամ չէր Վարդավառի ձեն-ձունով լցվում, ջրոտվում ու հրճվում, բայց այդ օրը ուրիշ էր։ Առաջին հարկում՝ ուղիղ Լենինի քթի տակ, հանրակացարանի տղաները, դույլերով իրար ջուր հասցնելով, բառի վարդավառյան իմաստով լողացնում էին աղջիկներին։ Աղջիկները, դավին անտեղյակ, նախապատրաստված չէին։ Ջուր լցնելու հնարավոր բոլոր ծորակները զբաղեցված էին տղաների կողմից։ Դե՛ որ ճիշտն ասեմ, անգամ եթե հնարավոր էլ լիներ ծորակներից օգտվել, աղջիկները չէին կարողանա, որովհետև ձեռքերով հազիվ մարմիններն էին պաշտպանում․ ջրածոր թաց շորիկները կիպ գրկել էին աղջկական մարմինները՝ անզորորեն փորձելով նրանց բարեմասնությունները թաքցնել խենթացած տղաների գաղտուկ հայացքներից։ Ծիծաղ, ճչոց, ջրի չլմփոց, դույլ ու հնարավոր ջրամաններերի զնգոց-զրնգոցներ ու ջրով «զինված» տղաների շարքերը ճեղքող-փախչող աղջիկներ… Վարդավառ էր։ Ու ջրաթաց աղջիկների ծիծաղախառն ճչոցներից տղաները խենթանում էին։
(Մի բան ոչ մի կերպ չեմ կարողանում հիշել։ Էն ոչուփուչ Լենինի անտեր արձանը ո՞ր մեկից էր՝ ձեռքը առաջ տնկածի՞ց, թե՞ գրպանը դրածից։ Մեկը լիներ հարցներ՝ ինչի՞դ է պետք, ի՞նչ տարբերություն։ Հե՛չ։ Մարդ էլ 7 տարի մի դռնից ներսուդուրս անի և մի անգամ դիմավորող-ճանապարհողի երեսին չնայի…)։
Հա՛, մի բան էլ իմիջիայլոց ավելացնեմ։ Անցյալ տարի Վարդավառին փողոցում էի։ Իհարկե, ջրի ցայտ անգամ ինձ չդիպավ․ սպասում էին տատիկն անցնի։ Շնորհակալ եմ։ Բայց ցավ զգացի, երբ տղան ձեռքի փոքրիկ շշի ջրով աղջկան ցողեց, նա շրջվեց ու համարյա գոռաց (չէ՛, լավ եմ հիշում, չճչաց, գոռաց)․
– Ապո՛ւշ։
Ու կարոտեցի։ Կարոտեցի ծնկից վերև, ընդունված կարճությունից էլ մի պուճուր կարճ հագած շարմաղ լանջով աղջկան, որի հագինը ամառային բացլանջ շորիկ էր, ու մեջքնիվար իջնող փարթամ գանգուրներից Վարդավառի հրճվանք էր ծորում-կաթկթում։
