Սերոն զանգահարել էր Արտյոմին և ասել, որ վաղը կարևոր պատվեր ունեն: Արտյոմը տեղեկացել էր առաջարկի վայրի, պայմանների մասին ու համաձայնել: Այցի համար պատվիրատուն բավականին «սոլիդ» գումար էր խոստացել: Վայրը, ուր խմբով պիտի մեկնեին, շատ հոգեհարազատ էր Արտյոմին: Լոռին, լոռվա բնությունը նրան միշտ էլ հրապուրել էր իր անտառներով, լեռնային գետերով ու սառնորակ աղբյուրներով: Սերոն ասել էր նաև, որ պատվիրատուն մանրամասն տեղեկացված է խմբի երաժիշտների, նրանց կատարողական վարպետության ու ճանաչման մասին: Նրան մայրաքաղաքում բնակվող ընկերներից մեկն էր խորհուրդ տվել: Երաժիշտները մասնակցելու էին պատվիրատուի մեկուճար որդու ծննդյան տարեդարձի հանդիսությանը: Առանց առարկությունների համաձայնել էին նաև խմբի մյուս անդամները:
Հաջորդ օրն, առավոտյան, երաժիշտները Սերոյի մեքենայով մեկնել էին Լոռի՝ Տամալեկ բանավան: Սերոն՝ ակորդեոնիստը, խմբի ղեկավարն էր, Արտյոմը կլարնետ ու շվի էր փչում, Հրայրը խմբի մեներգիչն էր, իսկ Վարդանը դհոլ ու դափ էր զարկում:
Երաժիշտ ընկերներն ուղևորությունը սկսեցին բարձր տրամադրությամբ: Նրանք ճանապարհին անվերջ կատակում էին, հիշում համատեղ անցկացրած խնջույքներից զանազան դեպքեր ու դրվագներ, խոսում միմյանց վրիպումների, երբեմն էլ՝ ոչ հարիր պահվածքի մասին: Մեկը մյուսին տնազ էին դնում, կրկնում արդեն անգիր արած որոշ բառեր ու արտահայտություններ: Կատակասեր Վարդանի մոտ հատկապես դա շատ լավ էր ստացվում: Մտաբերած ամեն պատում ավարտվում էր տղաների բարձր ու անզուսպ ծիծաղով… Հետո, հետո հընթացս յուրաքանչյուրն իր զբաղումը գտավ ու մեկուսացավ մյուսներից: Մեքենայի մեջ տևական ժամանակ լռություն տիրեց: Մերթընդմերթ լռությունն ընդհատվում էր սխալ վազանց կատարող վարորդներին ուղղված Սերոյի ազդանշաններով ու «յոթհարկանի» հայհոյանքներով: Վարդանը մեքենայի ռադիոընդունիչն էր քչփորում՝ ակնկալելով սրտամոտ մի մեղեդի գտնել: Հրայրը տարվել էր բջջային հեռախոսով: Նա նորատի կնոջը հաղորդագրություններ էր հղում, հետո գոհացած ու մեկուսի ցնծում ստացված պատասխաններից: Միայն Արտյոմն էր, որ, չգիտես ինչու, լուռումունջ պատուհանից դուրս էր նայում, դիտում արագ փոխվող տեսարաններն ու շարունակ ծխում: Սերոն մի պահ գլուխը վեր բարձրացրեց, նայեց դիմապակու վերևի հայելուն ու դիմեց նրան.
– Հը՛, ի՞նչ կասես, զինվո՛ր ախպեր, սիրուն տեղեր են, չէ՞:
– Դե, հա՛, Լոռին է՝ բնականաբար…- հայացքը պատուհանից չկտրելով՝ կարճ կապեց Արտյոմը:
Իր լռության ու մելամաղձության պատճառը միայն իրեն էր հայտնի: Անցած օրը ևս մի աղջկա էր տեսել ու… հերթական սիրահարությունն ապրել: «Տեսնես՝ էն կրծքի վարդը բնակա՞ն էր: Ո՞ւմ հյուրն էր, չիմացա… Երանի մի անգամ էլ տեսնեի, հաստատ կմոտենայի…»,- մտորում էր ինքն իրեն: Հետո որտեղից որտեղ գիշերվա տարօրինակ երազը միտն ընկավ: Տղերքով «Յարխուշտա» էին պարում… Հետո հայտնվեց… հա՛, հա՛, կարծես հենց էդ աղջիկն էր… Նա մի արծիվ գլխից վեր պահած՝ շարունակ վազում էր, վազում ու իրեն չէր հասնում… Իրենց շենքի բակում էր տեսել նրան, ու մտքից չէր գնում: Սիրտը կպել էր: Իր կաշկանդված հարցմանը աղջիկը չէր արձագանքել, սակայն մեղմ ժպտացել էր ու անցել… Ոսկեշաղ վարսերն ու կապույտ աչքերը դրոշմվել էին Արտյոմի հոգում: Ինքը հենց այդպիսի աղջիկ էր փնտրում ու կամենում տեսնել իր կողքին… Մեքենայի ցնցումներն ու ճանապարհի կողքով հոսող լեռնային գետի աղմուկը ցանկալի մեղեդի էին հյուսել իր հոգում… «Ջուրը հրաշք է, հրա՜շք, գետ լինի, լիճ թե ծով… Էս կողմերում հնար լիներ, ջուրը մտնեինք, լողանայինք, զովանայինք մի քիչ…»,- անցավ մտքով: Հիշեց ծովը, ծովի ափին մորաքրոջ տունը… Ինքը ժամերով դուրս չէր գալիս ջրից, լողում էր, լողում այնքան հեռու, որ կորչում էր մարդկանց աչքից…
– Արտյո՛մ ջան, էս Տամալեկի գործը բարով-խերով պրծնենք, ետ ենք գալու ու քեզ պսակենք, ախպե՛րս:- Ձեռքը ռադիոընդունիչի պտուտակից չկտրելով՝ ասաց Վարդանն ու Սերոյի կողմը նայելով՝ հարցրեց:- Ի՞նչ կասես, շե՛ֆ…
– Հա՛, բա ոնց,- արձագանքեց Սերոն:
– Գործիդ նայիր, գործիդ,- նեղսրտեց Արտյոմը,- տարին տասներկու ամիս պսակում եք, պսակում, իսկ ես դեռ ամուրի եմ…
– Օճորքը թնդացնելու ենք, ինչ քեֆ ենք անելու…,- ի՞նչ կասես, շե՛ֆ,- շարունակեց Վարդանը՝ կրկին հայացքը Սերոյին հառելով:
– Լավ աղջիկ ես գտե՞լ, Վարդա՛ն ջան,- հերթական ծխախոտը վառելով՝ հարցրեց Սերոն:
– Ախր, լավ աղջիկներ շատ կան, Սերո՛ ջան, դու ասա էս անիրավը գոնե մեկին հավանի,- ասաց Վարդանն ու ժպիտը դեմքին՝ թեքվեց Արտյոմի կողմը:- Սերո՛ ջան, դու էս մարդուն չե՞ս ճանաչում: Ուր գնացինք, մեկին սիրահարվեց, հետո մի պատճառ գտավ ու հրաժարվեց մարդավարի մի առաջարկ անել… Չէ՛, էս անգամ ձեռքներիցս պրծնողը չես…
Ընկերներից երեքն ամուսնացած էին, երկուսն արդեն երեխաներ ունեին, իսկ Հրայրը դեռ չէր հասցրել հայրանալ, սակայն սրտատրոփ սպասում էր առաջնեկի լույս աշխարհ գալուն: Ասում էր՝ եթե տղա ծնվի, զոհված ընկերոջ անունն է դնելու…: Նրանցից միայն Արտյոմն էր, որ զորացրվելուց հետո դեռ չէր ամուսնացել:
Երաժիշտները Տամալեկում հարցուփորձով գտել էին պատվիրատուի տունն ու պատիվ-հարգանքով ընդունվել տանտիրոջ կողմից: Դա մի շքեղ դղյակ էր, որն իր տեսքով ստվերում էր բանավանի մնացած բոլոր շենքերն ու շինությունները: Մեծադիր խաչով, կամարակապ մուտքի մոտ երաժիշտներին դիմավորել էր ինքը՝ դղյակի տերը: Նա կարճլիկ ու գիրուկ, միջահասակ մի մարդ էր: «Մորթն էստեղ՝ բակում ենք անելու, տղե՛րք,- ասել էր գիրուկը,- լավ կլինի հենց էդ պահից էլ շախուշուխն սկսեք: Թիֆլիսից հյուրեր ունեմ, լիքը բարեկամներ, ընկերներ: Թող նրանք էլ տեսնեն ու իմանան, թե մենք ոնց ենք քեֆ անում, ուրախանում…
Երաժիշտները տնամերձ տաղավարում մի-մի գավաթ սուրճ խմեցին ու բակ ելան: Ինչպես տան տերն էր կամեցել, իրենց նվագակցությամբ փորձելու էին «ծաղկեցնել» նաև մորթի յուրօրինակ արարողությունը: Երբ մեքենայից գործիքներն էին իջեցնում, Արտյոմը դղյակի մուտքի կամարին մի թռչուն նկատեց: «Երևի կաչաղակ է… կամ ագռավ»,- անցավ մտքով: Կանգնեց ու հետաքրքրությամբ նայում էր թռչունին: Նկատելով Արտյոմի հետաքրքրությունը՝ տանտերն իսկույն մոտեցավ նրան, ձեռքը թռչունի կողմը պարզեց ու ասաց. «Ցին է, ցին… Մենք դրան ուրուր ենք ասում, ախպե՛րս: Թե տանը հյուրեր եմ ունենում, որտեղից որտեղ էդ անտերը հայտնվում է ու էդպես անշարժ թառած՝ հետևում անցուդարձին, գնացող-եկողին… Սովորել է: Քանի որ գիշատիչ թռչուն է, բակում մեկ-մեկ ոսկոր-մոսկոր եմ թողնում: Գալիս, էդպես ժամերով թառում է կամարին, հետո իր պատառն առնում ու օրերով կորչում է…»: Այդ ընթացքում ցինն իրոք տեղից չշարժվեց: Չշարժվեց նույնիսկ այն ժամանակ, երբ հնչեցին երաժշտության առաջին հնչյուններն ու Վարդանի դհոլը թնդաց: Նվագելիս Արտյոմը մի անգամ էլ նայեց կամարի կողմը, անգամ կլարնետի փողն ուղղեց դեպի թռչունը, սակայն վերից նա անհողդողդ շարունակ հսկում էր բակի անցուդարձը: Ասես կենդանի արձան էր՝ ձուլված խաչազարդ կամարին: Հանդիսասրահ մտնելու պահին Արտյոմը շրջվեց ու մեկ անգամ էլ նայեց կամարի կողմը: Թռչունը չերևաց, չկար, անհետացել էր: «Երևի իր բաժին մսեղիքն առել ու չքվել է»,- մտածեց Արտյոմը:
Կամաց-կամաց եկան նաև հանդիսության հրավիրյալները: Եկան ընտանիքներով, զույգերով, մեծ ու փոքրով: Գալիս շնորհավորում էին տանտիրոջն ու նրա հոբելյար որդուն, համբուրվում ու տեղավորվում սեղանների շուրջ: Իսկ սեղաններն առատ էին ու լի: Նվագողների համար առանձին սեղան էր բացված: Վերջապես, տանտիրոջ ձեռքի շարժումով խնջույքն սկսվեց: Տարեց թամադան բաժակ բարձրացրեց, ողջունեց ու բարեմաղթեց բոլոր հյուրերին: Հետո ձայնասփյուռներից պայթեց նվագածուների զլած «տուշին»: Երաժիշտներից յուրաքանչյուրն իրոք վիրտուոզ կատարող էր: Ակորդեոնը Սերոյի գրկում ուղղակի «ճռվողում» էր, Վարդանը՝ գլուխը բարձր, ժպիտը դեմքին, դհոլն էր զարկում: Արտյոմը կլարնետն էր «լացեցնում», իսկ Հրայրի սրտամոտ երգն անմիջապես գերեց ներկաներին: Թամադան իր ինքնաբուխ ցանկով մեկը մյուսի ետևից սկսեց քաղցր կենացներ առաջարկել: Դիմացի սեղանի մոտ Արտյոմը մի սիրունատես օրիորդ նկատեց: Երկար վարսերն ալիք-ալիք գրկել էին նրա ճերմակամաշկ ուսերը: Նա մեծ ու առինքնող աչքեր ուներ, իսկ պարանոցը զարդարում էր մարգարտյա շողարձակ շղթա: Արտյոմն ասես գտել էր իր մուսային, և նրա կատարումն այդուհետ ավելի ջերմեռանդ էր ստացվում: Այլևս աչքը չէր կտրում աղջկանից: Էդ ինչպե՜ս էր նվագում, էդ ինչպե՜ս էր «ծլվլում» նրա կլարնետը: Ասես իր հոգին հանել ու կամենում էր ընծայել դիմացը նստած այդ գեղեցկուհուն… Հանկարծ, նվագելու պահին, միտքն եկավ դղյակի կամարին թառած ցինը… Գուցե աղջկա ու թռչունի մեջ ինչ-որ ընդհանուր բա՞ն գտավ, գուցե նրան թվաց, թե աղջիկն էլ շուտով կթռչի, կանհետանա՞, ինչպես այն ուրուրը…
Դղյակի տերը հեռվից կրկին նշան արեց՝ ձեռքն ուղղելով դահլիճի մուտքի կողմը: Թնդաց խորովածի հանրահայտ մեղեդին… Արտյոմը թեքվեց ու կրկին նայեց դիմացի սեղանի աղջկան: Իրոք, նա բոլորից զատվում էր իր գեղեցկությամբ: Արտյոմն անզուսպ ցանկություն ունեցավ հեռվից թեկուզ ինչ-որ կերպ մեծարել նրան: Հայացքը չկտրելով աղջկանից՝ պարպեց ձեռքի բաժակն ու համբուրեց բաժակի կողը… Շուտով սկսվեցին պարերն, ու երաժիշտները քրտինք սրբելու ժամանակ չունեին: Անծանոթ գեղեցկուհին, կամարի ուրուրի պես, թռչնային հայացքով անընդհատ զննում-հետևում էր պարողներին ու բազմանշանակ ժպտում: Վերջապես Արտյոմի ու աղջկա հայացքները հանդիպեցին: Արտյոմը վայր դրեց կլարնետը, վերցրեց բաժակն ու նայելով աղջկա կողմը՝ ընկերներին կենաց առաջարկեց: Նա ցուցադրաբար կրկին համբուրեց բաժակի կողն ու արտիստիկ շարժումով վար դրեց այն: Աղջիկը միայն ժպտաց ու ետ տարավ ճակատը ծածկող վարսերի փունջը: Երբ երաժիշտները սկսեցին կրկին նվագել, Արտյոմի կլարնետի նվագը պարզապես զգլխիչ բավականություն պատճառեց մարդկանց: Շատերը հենց նստած տեղում սկսեցին պարել…
…Մայրամուտից առաջ, երբ հանդիսությունը մոտ էր ավարտին, դղյակի տիրակալը՝ փոքր-ինչ գինովցած, մոտեցավ երաժիշտներին, մի փաթեթ դրեց սեղանին, ասաց. «Տղե՛րք ջան, ձեզնից շատ շնորհակալ եմ: Դուք իմ պատիվը բարձր պահեցիք:- Շատ ապրեք, բայց ես ձեզ հենց ենպես բաց թողնողը չե՜մ… Գործիքներդ հավաքեք, միասին մի լավ տեղ ենք գնալու: Մինչև դուք ոնց որ պետքն է ինձ հետ չուրախանաք, ես ձեզ բաց թողնողը չե՜մ…»: Սերոն փորձեց առարկել, բայց գինովցած գիրուկն անդրդվելի էր: «Գնում ենք, գնում ենք, ու վերջ,- կրկնեց նա:- Որ էդ տեղը տեսնեք, էլ չեք ուզենա էսօր քաղաք վերադառնալ: Գնում ենք գետի ափ, մեր ուստա Արմոյի կապած լիճը: Մի-մի թաս էլ էնտեղ կխմենք, ու թե կամենաք, ճամփա կընկնեք, Աստված ձեզ հետ…»:
Գետի մասին լսելով՝ Արտյոմի աչքերը հրճվանքից փայլեցին, իսկ մտքում ասաց. «Ջուրը մտնելու ճիշտ ժամանակն է, կեցցե՜ս, գիրո՛ւկ ախպերս…»: Կարծես նրա սրտի փափագն իրականություն էր դառնում:
Մեքենաները ձորի միջով, գետին զուգահեռ վեր՝ դեպի դիմացի լեռները շարժվեցին: Մոտ քսան րոպե հետո կանգ առան մի փոքրիկ ծառաստանի մոտ, որի խորքում մետաղյա տաղավար կար, կողքին՝ փոքրիկ գուռով գլխահակ աղբյուր: Աջ կողմում լեռնային գետն էր աղմկում, իսկ գետաբերանին՝ արշալույսի վերջին շողերով ողողված լուսացայտ լճակն էր: Գետն այդ մասում անցնում էր բարձրադիր ու ողորկ ժայռերի միջով: Բետոնե պատնեշներով փակել էին գետի հունն ու այն վերածել փոքրիկ ու հմայիչ լճակի:
Արտյոմն առաջինը մեքենայից դուրս նետվեց: Ա՜յ քեզ բան: Գետի մեջ թաղված ժայռաքարերից մեկի վրա թառել էր այն նույն ցինը, որին տեսել էր դեռ դղյակի կամարին: Մի պահ աչքերին չհավատաց: «Երևի քեֆս լավ է»,- անցավ մտքով: Արտյոմն ու ցինը համառ ու անքթիթ հայացքով զննեցին միմյանց… Սակայն դրա ժամանակը չէր: Զով ու գրկաբաց լիճը կանչում էր նրան: Մինչ տղաները տաղավարում սեղան կգցեին, Արտյոմը ցնորվածի պես հանեց զգեստները, նետեց գետնին ու վազեց դեպի գետամերձ ողորկ քարերը: Հաջորդ պահին բարձրադիր քարերից մեկի վրայից գլխիվայր նետվեց ջուրը… Հազիվ էր ջուրն ուսերին հասել, երբ ասես մի զարկ, մի ուժգին պայթյուն հնչեց նրա ականջների մեջ, ու գետի խշշոցը միանգամից դադարեց: Քունքին ուժգին ցավ զգաց, աչքերը մթնեցին: Առաջին միտքը, որ գիտակցեց, մեկ բառ էր միայն՝ «զարկեցին…»: Ձեռքերը թուլացան… Աղմուկով արտաշնչեց, ինքնաբերաբար պարպեց թոքերում կուտակված օդը… Որտեղից որտեղ աչքերի առաջ տեսլացան իրենց բակում և խնջույքի սեղանի մոտ տեսած աղջիկները: Նրանցից մեկն իր աջ ձեռքն էր քաշում, մյուսը՝ ձախ: Ասես յուրաքանչյուրը փորձում էր Արտյոմին իր կողմը քաշել, օգնել՝ սթափվելու հանկարծահաս մղձավանջից… Դատարկված թոքերն այլևս անկարող էին արգելել հորդող ջրի ներխուժմանը… Իսկ վարից ինչ-որ տհաճ ու դոնդողանման բան շարունակ ոտքերին էր հպվում…
…Իսկ վերը՝ տաղավարում խնջույքը շարունակվում էր: Գինովցած գիրուկն ու երաժիշտ ընկերները մտերմիկ զրուցում էին ու շարունակում կենացներ ասել, բարեմաղթել միմյանց: Գիրուկը կրկին լիցքավորեց բաժակները, օրորվելով ոտքի կանգնեց ու ասաց. «Ա՜յ մարդ, Արտյոմն էս ինչքա՞ն ա լողալ սիրում»: Հետո բաժակը վայր դրեց ու ասաց. «Էս տղեն ի՞նչ եղավ, է՜… Մինչև հիմի էն սառը ջրում ի՞նչ ա շինում…»:
Իսկ լճակում ո՛չ շարժում կար, ո՛չ էլ լսելի էր ջրի գեթ մի ճողփյուն… Բարձր ժայռաբեկորի կատարից միայն ցինն էր հսկում լճի շրջակայքը:
Փրկարարները Արտյոմի մարմինը դժվարությամբ էին հանել լճակից: Նրա քունքին կապտուկ կար, իսկ մարմինը թաղված էր եղել լճի հատակի տիղմի ու բուսածածկի մեջ…
