ՇՈՒՆՉԸ ՊԱՏՈՒՀԱՆԻ ՇՐՋԱՆԱԿՈՒՄ / ­Հա­կոբ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱԿՈԲ-ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՏ­նից դուրս ե­կա մտախ­ռով, թերևս մտա­թա­փառ: Դր­սում կանգ­նե­ցի, սո­վո­րույ­թի ու­ժով շուռ ե­կա և ­հին օ­րե­րի կա­րո­տով նա­յե­ցի չոր­րորդ հար­կում գտնվող մեր տան պա­տու­հա­նին` մտա­ծե­լով, թե կտես­նեմ մորս` ճա­նա­պարհ դնո­ղի իր սո­վո­րա­կան կեց­ված­քով: Ըն­տա­նի­քի ան­դամ­նե­րից ով դուրս էր գա­լիս տնից, մայրս պա­տու­հա­նից հա­յաց­քով ու­ղեկ­ցում էր այն­քան, մինչև տե­սա­դաշ­տից ան­հե­տա­նար: ­Նա­յե­ցի… պա­տու­հա­նից իմ կողմ էր նա­յում փոք­րիկ թոռ­նիկս՝ ­Հա­կո­բի­կը… ­Հի­րա­վի, կյան­քը շա­րու­նակ­վում է: ­Տանս պա­տու­հան­ներն աչ­քեր ու­նեն, ու այդ աչ­քե­րի մեջ տոհ­միս տրո­փող սիրտն է, որ հա­մակ հետ­ևում է այս պա­հին ինձ ու չի նկա­տում զար­մանքս: ­Թոռ­նիկս թմբլիկ թա­թե­րով ձեռ­քով է ա­նում, ես նույն­կերպ պա­տաս­խա­նում եմ ու ե­րե­խա­յի նման ու­րա­խա­ցած` սկսում կան­չել՝ ­Հա­կո­բի՜կ, ­Հա­կո­բի՜կ… ­Նա ա­փով ա­պա­կուն է խփում: ­Միան­գա­մից լրջա­նում եմ, վա­խե­նում, որ հնա­րա­վոր է՝ ա­պա­կին կոտր­վի:
­Մինչ տնե­ցի­նե­րին հե­ռա­խո­սով կա­հա­զան­գեի, տե­սա ­Հա­կո­բի­կի ետ­ևում հայտն­ված քրոջս: ­Հան­դարտ­վե­ցի ու կյան­քով լցված, թեթև քայ­լե­րով շարժ­վե­ցի խան­դա­վառ: ­Նոր նկա­տե­ցի, որ օրն ար­ևոտ է ու, Աստ­վա՜ծ իմ, ան­սո­վոր պայ­ծառ, ինձ թվաց, որ դա աշ­խար­հին նա­յող մեր տան պա­տու­հա­նը գրկած տոհ­միս չմա­րող լույ­սից է, և ­թոռ­նիկս, որ ­Ղա­սաբ­յան­նե­րի հե­տե­ղեռն­յա չոր­րորդ սե­րունդն է, պատ­մութ­յուն կեր­տող ի­րա­կա­նութ­յունն է, որ կա:
Ես կար­ծես չտե­սա ո՛չ հորս, ո՛չ էլ զա­վակ­նե­րիս մե­ծա­նա­լը, հա­վա­նա­բար շատ էի տար­ված ինձ­նով և ­չէի հաս­կա­նում ժա­մա­նա­կի ան­հե­տա­դարձ ըն­թաց­քը, որ հետ է գա­լիս միայն հու­շի` ափ­սո­սան­քով հա­մեմ­ված հույ­զե­րի տես­քով, ին­չը հաս­տա­տում է մե­նութ­յանդ ան­նա­խան­ձե­լի վի­ճա­կը, ու անց­յա­լի չնկատ­ված ման­րուք­նե­րը որ­տե­ղից որ­տեղ գա­լիս, շար­վում են խորհր­դա­վոր ի­մաս­տութ­յամբ, իբրև ու­շա­ցած ճշմա­րի­տի այ­բու­բեն, իսկ ճիշտն ըն­դա­մենն այն է, երբ հորս խնա­մող էի կարգ­ված ու չպի­տի քնով անց­նեի հի­վան­դա­նո­ցում, քա­նի որ հար­կա­վոր էր ա­չա­լուրջ լի­նել ու չթող­նել, որ ոտ­քի կանգ­նի… բայց ես քնե­ցի…
Աչ­քերս բա­ցում եմ` ի՞նչ տես­նեմ. հայրս նստած ծխում է (որ­տե­ղից էր սի­գա­րետ գտել՝ հի­մա էլ չեմ պատ­կե­րաց­նում), ես էլ ա­թո­ռին` հորս հի­վան­դա­նո­ցա­յին ծած­կո­ցը վրաս: ­Վա­խե­ցած վեր թռա, հորս պառ­կեց­րի: Ինքս ինձ­նից ա­մա­չե­ցի: ­Հայրս ո­չինչ չա­սաց: Երբ մե­րոնք ե­կան, տե­սան, որ աչ­քերս ան­սո­վոր կարմ­րած են, մտա­ծե­ցին, թե գի­շե­րը չեմ քնել, ու զո­ռով տուն ու­ղար­կե­ցին… Իսկ հայրս շա­րու­նա­կում էր լռել, նա այդ­պես էլ չխո­սեց…
Գլ­խա­պա­տառ վազ­քի մեջ մե­ծա­նալս չզգա­ցի, էլ չեմ ա­սում, որ ինձ թվում է` ե­րեկ­վա տղան եմ, չնա­յած ա­մե­նուր սկսել են ինձ տեղ զի­ջել. ցա­վա­լին այն է, որ ե­րի­տա­սարդ կա­նայք էլ են ինձ շնորհ ա­նում: Եր­ևի մե­ծա­ցել եմ, ու դա կող­քից ա­վե­լի լավ է եր­ևում: Է՛հ, ո՞ւմ բա­ցատ­րես, որ դեռ մեծ ե­րե­խա եմ: ­Հա՛, կա­րող է մտա­ծում են` ե­րե­խա եմ, ու գո­րո­վանք են ցույց տա­լիս, բայց այս­պի­սի փո­րով ե­րե­խա կլի­նի՞… չէ՛, մի բան այն չէ… և­ ու­րիշ­նե­րի նման ես էլ ինձ խոր­հուրդ եմ տա­լիս, մի ծամծմ­ված խոր­հուրդ, ո­րից միշտ խոր­շել եմ. «Ա­մեն ինչ քո մեջ փնտրիր»:
…­Քայ­լում եմ ու բա­ներ փնտրում իմ մեջ, ես էլ չգի­տեմ` ինչ, հա­յացքս թա­փա­ռում է չորս կողմ, որ ծա­նոթ գտնի՝ ու­րա­խութ­յունս կի­սե­լու հա­մար. թոռ­նիկս` շա­րու­նակ­վող տոհ­միս հեր­թա­կան սերն­դի ա­վա­գը, պա­տու­հա­նից է նա­յում, ա­սել է թե՝ աշ­խար­հին է նա­յում, ո­րով անց­նում է իր պա­պը (ա­կանջդ կան­չի, ­Սա­յաթ-­Նո­վա` աշ­խա­րըս մե փան­ջա­րա է):
Անց­նում եմ… ինչ­պե՞ս ան­ցա… մինչ այ­սօր ինձ թվում էր, թե պարտ­ված եմ, բայց թոռ­նիկս վեր­ևից այն­պե՜ս ինձ ժպտաց, այն­պե՜ս ինձ ժպտաց… Այդ­պես միայն հաղ­թող­նե­րին են ժպտում:
­Վեր­ջին հաշ­վով, աշ­խարհ ե­կո­ղի ա­ռա­քե­լութ­յունս թոռ­նի­կովս է ար­դա­րաց­վում, որ հաղ­թա­նա­կի տա­նող բերկ­րանք է: ­Տես­նում եմ, թե վայր­կյան առ վայրկ­յան ոնց է մե­ծա­նում ներ­սումս զսպված խնդութ­յու­նը, ու ­Հա­կո­բի սան­դուղ­քի նման ինձ հա­մար հյուս­վում է մի սան­դուղք, ո­րի աս­տի­ճան­ներն իմ երկն­քի ճա­նա­պարհն ի­մաս­տա­վո­րող ­Հա­կո­բի­կի ան­մեղ թո­թո­վա­թա­վալ ժպիտ­ներն են:
Ան­կա­խութ­յան օր է, տոն, ու ես մե­նակ եմ ար­ևի հետ: ­Միշտ սի­րել եմ լուս­նի հետ զրու­ցել, բայց այ­սօր ար­ևի հետ եմ երկ­խո­սում: Ա­սում է.
– Ա­ռա­ջին ան­գամ եմ զգում ոս­կոր­ներդ:
Ես էլ թե՝ ջերմդ թու­լա­ցել է, չի տա­քաց­նում:
Ար­ևը ժպտում է.
– ­Սի­րե­լի՛ս, ոչ ոք չի ըն­դու­նում իր տա­րի­քը:
Ես սրտնե­ղում եմ:
– ­Տա­րի՜ք, տա­րի՜ք… տա­րի­քը պար­զա­պես ա­նե­լի­քի գի­տակ­ցա­չափն է:
­Պայ­ծառ օր է, ու վրաս ի­ջել է պայ­ծառ տխրութ­յուն: Ա­պարդ­յուն անց­նող ժա­մա­նակ է իմ բա­ժին գո­յութ­յունն այլևս, քա­նի որ ա­վե­լի մեծ բան-գործ, քան թոռս է, իմ հա­մեստ կա­րո­ղութ­յուն­նե­րով ու ու­նա­կութ­յամբ չեմ կա­րո­ղա­նում պատ­կե­րաց­նել: ­Կար­ևո­րը ե­ղա­ծը պա­հելն է, չար աչ­քը փշով ծած­կե­լը:
Մտ­քովս ան­ցավ ­Վիլ­յամ ­Սա­րո­յա­նի պատ­մութ­յու­նը. երբ նրան հարց­նում են, թե ո՞վ է իր հա­մար ա­մե­նա­հան­ճա­րեղ մար­դը, միան­գա­մից ա­սում է. «­Մեր թա­ղի կոշ­կա­կա­րը,- ու ա­վե­լաց­նում,- երբ փոքր էի, կոշ­կա­կա­րը, ինձ մատ­նա­ցույց ա­նե­լով, ա­սել է՝ այս տղան մեծ մարդ է դառ­նա­լու»:
­Հի­մա էլ թլոլ թոռ­նիկս, որ սի­րա­հար­ված է կո­շիկ­նե­րիս ու հագ­նում, ման է գա­լիս, հան­ճա­րեղ կեր­պով հաս­կա­ցել է ինձ. ա­սում է՝ է­շի մե­կը: Ի՞նչ ի­մա­նա փոք­րիկս, որ ես նրա բնու­թագ­րա­ծի ի­մաս­տութ­յա­նը հա­սել եմ եր­կա­րու­ձիգ ցավ ու ու­րա­խութ­յան մեջ եփ­վե­լով, իսկ ին­քը` մեկ, եր­կու… խնդրեմ, ա­մեն ինչ գի­տի: ­Զար­մա­նա­լիո­րեն, երբ նա այդ խոսքն ա­սում է, իմ մեջ բուռն ցան­կութ­յուն է ա­ռա­ջա­նում նմա­նա­կել է­շին՝ մո­ռա­նա­լով, որ ար­դեն կյանքն ինձ նույ­նաց­րել է այդ հա­լած­յալ կեն­դա­նուն, ո­րին նստած` Ք­րիս­տոս մտավ Ե­րու­սա­ղեմ: Այն­պես կու­զեմ ես լի­նել Ք­րիս­տո­սի է­շը, ու թոռ­նիկս էլ վրաս նստած` ար­քա­յա­նա ­Հա­յոց աշ­խար­հում:
Այս ինք­նա­փա­ռա­վոր­ված, զա­վեշ­տա­լի պա­հին հի­շե­ցի փոքր որ­դուս՝ ­Մա­նու­կի միա­միտ, բայց դի­պուկ աս­ված խոս­քը. «­Պա՛պ, որ դու այդ­քան բան գի­տես, ին­չո՞ւ ենք մենք այս օ­րի»:
­Պար­բե­րա­բար հի­շում եմ նրա միտ­քը. այն ինձ հա­մար դար­ձել է թևան­ցուկ սթա­փութ­յուն: Չ­գի­տեմ, տղա՛ս, հա­վա­նա­բար խելք չու­նե­ցա ճիշտ ու­ղիով տա­նե­լու Աստ­ծո բա­րի կամ­քը այն­պես, ինչ­պես իմ սե­րուն­դը չկա­րո­ղա­ցավ շի­տակ ըն­թա­նալ, ու խնդրա­հա­րույց դար­ձավ ազ­գիս ի­րա­կան ա­զա­տութ­յու­նը:
­Թոռ­նի՛կս, հա­վա­տում եմ, որ դու կբարձ­րաց­նես նո­րից բաց ճա­կատս ար­ևի հան­դեպ, որ­պես հա­վաս­տում ազ­գիդ հա­րատ­ևութ­յան, ու քո թոռ ­Հա­կո­բի­կին չես թող­նի այն ­Հա­յաս­տա­նը, որ ես քեզ թո­ղե­ցի:

Գրեք մեկնաբանություն

Ձեր էլ․փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են * -ով։

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.