Շարժվելն ավելի ու ավելի է դժվարանում, պատկերացնո՞ւմ եք, դառնում անիմաստ, ինքնամխիթարանքի նման մի բան։ Չեմ ուզում ասել՝ սուտ։ Ամեն օր մեկը, կամա թե ակամա, ոտնատակ է տալիս սեփական ես-ի հազիվ պահպանվող, անփշալար սահմանները՝ չմտածելով անգամ, որ անվերադարձ կորցնում է փրկության բոլոր արահետներն ու ճանապարհները։ Երկնային փրկարարները անելիք չունեն։ Երկրայինները լքել են տարածքը և վաղուց նրանց տեսնող չի եղել։ Խա՞ղ է… Չգիտեմ։ Հնարավոր է։ Գոնե մեկը վերադառնար… եզակի մեկը… և ասեր՝ ինչո՞ւ… կամ՝ ինչպե՞ս…
Բան չեմ հասկանում։ Թվում է՝ ինչ-որ տեղ եմ գնացել ու… անհավատալի բան է, մոռացել եմ վերադառնալ։ Եվ մինչև հիմա մենակ նստած եմ ինչ-որ անհասկանալի օդանավակայանում, որտեղ միայն ու միայն վայրէջք կատարող հսկայական թռչուններ են… փայլփլուն թևերով… Ոչ մեկին չի հետաքրքրում իմ պարապ, չէ, բացակա ներկայությունը… Եվ ես ուրախ եմ դրա համար, ես այդ օտար ու անծանոթ տարածքում ուղղակի վայելում եմ ինձ շնորհված այդ մի քանի անէ ակնթարթը… Մինչև հերթական վայրէջքը…
Ծանո՞թ է պատկերը… երևի… վերադառնա՞լ… երբ բան չունես հետդ բերելու, երբ քեզ անամոթաբար կողոպտել են, տարել՝ ինչ ունես, ինչ պահում էիր թաքուն, միայն քեզ համար…
Բայց ունե՞ս ցանկություն, կարո՞ղ ես… Ո՞վ է դիմավորողդ… լա՜վ էլ գիտես, մի դատարկ տարածքի կփոխարինի մի ուրիշ դատարկ տարածք… հետո… մեկ ուրիշ… Եվ դու կհռչակվես դատարկ տարածքների անփոխարինելի, խեղճ ու կրակ տիրակալ… Ի՞նչ ես անելու դրանից հետո… ո՞ւմ ես ինչ բացատրելու… Գոնե մի քիչ, եթե, իհարկե, ի վիճակի ես, խնայի՛ր քեզ, ամրացրո՛ւ դուռդ ու պատուհաններդ… իջեցրո՛ւ թանձր վարագույրները… կռիվ տո՛ւր… հալածի՛ր, մերժի՛ր… հրաժարվի՛ր բոլորից… ասա, որ ոչ մեկին չես սիրում, որ բոլորից հոգնել-ձանձրացել ես, որ քեզ կորցնելու մտադրություն չունես, որ գոյի օրենքներից ոչ մեկը չի համապատասխանում քո տեսակին… ասա, որ ապրելը շնորհ չէ…
Որտե՞ղ է քաղաքս… չասեք տեղը… Գիտե՞ք ինչու եմ այսպես խոսում, որովհետև ձեզնից ոչ մեկը չգիտի քաղաքիս տեղը, ոչ մեկը աշխարհի երեսին… ձեզ պարզապես թվում է, և դուք չգիտեք, որ ձեզ խաբել են, ձեզ մի ուրիշ քաղաք են ցույց տվել, մի սուտ քաղաք, գոյություն չունեցող…
Անհայտ կիսակայարան… առևանգված քաղաք… անընդհատ հեռացող մարդիկ… մեծ-մեծ աչքերով երեխաներ… իրար կապած, կապոտած, իրար մեջ, խառն… կուտակ-կուտակ ավանդույթներ, ծերացած արժեհամակարգ, գրված ու չգրված օրենքներ… Եվ չդադարող փառաբանություն՝ չշոշափվող անցյալի, չտարած հաղթանակների… ու խիզախումի… Ո՞վ է, որ դուրս է այդ ամենից, որ փորձում է հրաժարվել…
Հենման կետը… հիշողությո՞ւնն է այդ… Ճահճո՜ւտը… անընդհատ քաշո՜ղ, քաշո՜ղ, քաշո՜ղ, դեպի չերևացող հատակը… Դեպի… սխալվո՞ւմ եմ…
Որտե՞ղ է վերջին մոլորյալը… տեսնող եղե՞լ է… դարեր շարունակ… էլի համարձակվում ենք մեղադրել Երկնային Տիրոջը… Ի՞նչ էր անում, երբ… Ժողովուրդն է որոշողը… կա՞ ավելի անորոշ ու վիրավորող արտահայտություն… չեմ ասում՝ ոչինչ չասող, որովհետև… որոշող կա… Եվ դա, հաստատ, ես չեմ, ոչ էլ՝ դու… Բայց, թաքցնելու բան չկա, քեզ կարող է թվալ… դու նույնիսկ համոզված էլ ես… Մտածե՞լ ես՝ որտեղ են, ինչո՞ւ մեկ ժողովուրդ ես, մեկ՝ ոչ ժողովուրդ… Եվ դու իրավունք ունես ինձ հալածել, մեղադրել, քարկոծել… իմ փոխարեն ապրել, նաև՝ ինքնասպանվել… Մի՞թե տխուր չէ… Չնայած կարելի է նաև ծիծաղել…
Ի՞նչ ես գրելու, եղբայր, ո՞վ է քո հերոսը… Էլի կորցրածի մասի՞ն, չէ՞, կորստի, չարչարանքի, բորբոք կարոտի… Ուրիշ բան չես կարող գրել, քոնը դա է, գրես էլ, չեն ընդունի… կասեն՝ խելքը թռցրել է խեղճը… չգիտի անելիքը… կասեն` ի՜նչ իրավունքով…
Մեկը հարցրե՞լ է՝ ինչու ես միայն եկեղեցի նկարում և տխուր մարդիկ… Գոնե մի ուրախը… չկա՞… չե՞ս գտնում… բոլորը մահացե՞լ են… չափչփում են տաք երկրների փոքր ու մեծ քաղաքների լիքը և պճնված փողոցնե՞րը…
Չի կարելի։ Հայ գրողը… Անհասկանալի… Ոչ մի տեղ… Մենակ… Էլի անհայտ մի կիսակայարան… դատարկ… ոչ եկող, ոչ գնացող… մեկն էլ օր ու գիշեր մատուցում է նույն պատմությունը կորցրած քաղաքի ու նրա խաղաղասեր բնակիչների մասին։
Լսող չկա, բոլորը վաղուց հոգնել են… Իսկ ես գնալու տեղ չունեմ։ Ո՞ւմ ասեմ՝ եկել եմ։ Եվ՝ ինչո՞ւ… Ոչինչ իմը չէ… մի ոտքի տեղ… մի բուռ, հազար տեղից կարկատած հայացք… Ի՞նչ երկինք առանց կռունկների… Ի՞նչ ենք մատուցում մյուս աշխարհին… ցա՞վ… էլի ցա՞վ… կրկին… որտե՞ղ ենք գիշերելու… ո՞վ է կողքիս… Հազար տարվա շղթաների համանվագ է… Եվ ոչ մի նվագախումբ ի վիճակի չէ կատարել…
Էլի կորցրած քաղաքի տխուր պատմություններ… անհայտ կիսակայարանում… կարող է լինել նաև՝ փոքրիկ օդանավակայանում, ոչ մի տարբերություն, թքած, որ ինձ ճանաչող չկա… մեկը հերիք է… թեպետ այդ մեկին էլ չեմ հանդիպել… ու երբեք չեմ հանդիպելու…
Երկի՜րս… պուճուրիկ… իմ անիմաստ գովերգության տարածքներում կուչ եկած… հաճախ՝ առանց ինձ… Եվ ամենուր նրանք են` իմ ծերունազարդ նախնիք, և միշտ՝ աշխարհից դուրս… Մտքի պտուղը՝ օտարի սեղանին… իմը՝ խորհուրդը, անփոփոխ, ծանր ադաթը, «Չի կարելի»-ների հսկայական մատյանը…
Չէ, եղբայր, պետք է որոշել, ես կա՛մ հրաժարվում եմ համայնքի նեղլիկ, անարև փողոցներում ու պառաված բակերում խղճուկ գոյությունս մի կերպ քարշ տալու պարտադիր սովորույթից, կա՛մ հանգիստ սպասում եմ իմ վերջնական ու անմնացորդ կործանումին… և, ինչքան մտածում եմ, ավելի հավանականը անմնացորդ կործանումին սպասելն է…
