­Նո­րայր ԱԴԱԼՅԱՆ / ՎԱԽԸ

Այ­սօր 2022 թվա­կա­նի հու­նի­սի ինն է, հինգ­շաբ­թի, տաք ու ար­ևա­շաղ կե­սօր մեր քա­ղա­քում։ Բ­նա­կիչ­ներն ար­դեն ա­մա­ռա­ցել են, մա­նա­վանդ՝ կա­նայք ու ծաղ­կուն աղ­ջիկ­նե­րը, ո­րոնք այժմ ինձ հետ խո­սում են ամ­բողջ սառ­նա­մա­նիք ձմռան և­ անձր­ևոտ գար­նան հա­գուստ-կա­պուս­տից թեթ­ևա­ցած ի­րենց հմա­յիչ է­գա­կա­նութ­յամբ։ Ես Գաբ­րիելն եմ։ Խնդ­րում եմ, չշփո­թեք ինձ ստոր­հո­գի Գա­բո քա­հա­նա­յի հետ, որ­ևէ քա­հա­նա­յի կամ գե­նե­րա­լի, ես […]

ԱՄԱՆՈՐԻ ՆՎԵՐԸ / Ա­նա­հիտ ԽԱՐՄԱՆԴԱՐՅԱՆ

Ութ­սու­նամ­յա թո­շա­կա­ռու Սամ­սոն Ե­րա­նոս­յա­նը ու­թե­րորդ հարկ էր բարձ­րա­նում ի­րենց միկ­րոշր­ջա­նի բո­լոր աս­տի­ճան­նե­րի նման ա­հա­վոր կեղ­տոտ և չ­լու­սա­վոր­ված աս­տի­ճան­նե­րով: Նա վա­ղուց դա­դա­րել էր տրտնջալ և լուռ ա­նի­ծել իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին՝ ինչ­պես տե­ղա­կան, այն­պես էլ բարձ­րա­գույն, ո­րով­հետև նա­խա­տեր թե չնա­խա­տեր՝ օ­գուտ չկար. բա­ցի տեր Աստ­ծուց, ոչ ոք չլսի: Չէր լսի և չէր ըն­դա­ռա­ջի: Այն­պես որ, ծե­րու­նին լուռ բարձ­րա­նում էր՝ […]

ՎԱՏ ԳՐՈՂԸ / Հ­րաչ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆ

  – Ք­նա՞ծ էիր,- հե­ռա­խո­սագ­ծի մյուս ծայ­րին ինչ-որ խե­լառ կին էր: Զան­գել էր կես­գի­շերն անց ու հարց­նում էր՝ քնա՞ծ էիր: – Ե­թե քնած էլ էի, հի­մա ար­թուն եմ,- հո­րանջս հա­զիվ զսպե­լով պա­տաս­խա­նե­ցի: Ա­սես չլսեց ինձ և սկ­սեց խո­սել: Խո­սել ա­մեն ին­չի՝ ե­ղա­նա­կի, ան­կող­նու գաղջ ու ձանձ­րա­լի լի­նե­լու, աշ­նան եր­կար ու թախ­ծոտ անձրև­նե­րի և­ ինչ-որ պատմ­ված­քի […]

ԽՆՋՈՒՅՔ / ­Գա­գիկ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

  Սե­րոն զան­գա­հա­րել էր Արտ­յո­մին և­ ա­սել, որ վա­ղը կար­ևոր պատ­վեր ու­նեն: Արտ­յո­մը տե­ղե­կա­ցել էր ա­ռա­ջար­կի վայ­րի, պայ­ման­նե­րի մա­սին ու հա­մա­ձայ­նել: Այ­ցի հա­մար պատ­վի­րա­տուն բա­վա­կա­նին «սո­լիդ» գու­մար էր խոս­տա­ցել: Վայ­րը, ուր խմբով պի­տի մեկ­նեին, շատ հո­գե­հա­րա­զատ էր Արտ­յո­մին: Լո­ռին, լոռ­վա բնութ­յու­նը նրան միշտ էլ հրա­պու­րել էր իր ան­տառ­նե­րով, լեռ­նա­յին գե­տե­րով ու սառ­նո­րակ աղբ­յուր­նե­րով: Սե­րոն ա­սել […]

ԱԼԵՆ ԴԵԼՈՆԻ ՀԱՐՍՆԱՑՈՒՆ / ­Ֆե­լիքս ԲԱԽՉԻՆՅԱՆ

Պ­րո­ֆե­սո­րի հետ ծա­նո­թա­ցա Դո­նի Ռոս­տո­վում: Գոր­ծըն­կեր­նե­րիս հետ մեկ­նել էի Նոր Նա­խիջ­ևան՝ ծա­նո­թա­նա­լու հայ­կա­կան վայ­րե­րին և բ­նակ­չութ­յա­նը: Պ­րո­ֆե­սորն ա­վե­լի վաղ էր ե­կել: Նա ու­սում­նա­սի­րում էր տե­ղա­ցի հա­յե­րի բա­նահ­յու­սութ­յու­նը: Եվ ան­շուք հյու­րա­նո­ցի ա­վե­լի ան­շուք սրճա­րա­նում գոր­ծըն­կեր­ներս ծա­նո­թաց­րին պրո­ֆե­սո­րի և Չալ­տի­րի հայ­կա­կան թեր­թի խմբագ­րի հետ: Եր­կուսն էլ հրա­շա­լի մար­դիկ էին: Զ­րու­ցե­ցինք մինչև կես­գի­շեր, հե­տո հրա­ժեշտ տվե­ցի նրանց, ո­րով­հետև […]

ՎԵՐՋԻՆ ՏՈՒՆԴԱՐՁ / Օլգա ԴԱՐՅԱՆ

Եր­կար ժա­մա­նակ տան դու­ռը չէր բաց­վել։ Բա­ցե­ցին, որ սպա­սեն տան­տի­րոջ «ժա­ման­մա­նը»… Հա­վաք­վե­ցին մեծ ըն­տա­նի­քի բո­լոր ան­դամ­նե­րը։ Տ­ղա­մար­դիկ կար­գի բե­րե­ցին տան բո­լո­րը՝ քա­ղե­ցին ար­դեն չո­րա­ցած մո­լա­խո­տը, հա­տե­ցին ան­ցու­դար­ձին խան­գա­րող ճյու­ղե­րը, իսկ կա­նայք զբաղ­վե­ցին ներ­սի գոր­ծե­րով։ Ա­մեն ինչ փո­շու մեջ կո­րած էր, սար­դոս­տայ­նով պատ­ված: Տան­տի­րոջ կի­նը ա­նընդ­հատ լա­լիս էր ու խառն­վում գոր­ծին, թեև նրան ա­սում էին, որ […]

ԱՆԱԶՆԻՎԸ / Նարինե ԿՌՈՅԱՆ

  Հ­րան­տի սե­րը կա­նաչ աչ­քե­րով Ազ­նիվն էր: Դպ­րո­ցի ցածր դա­սա­րան­նե­րից ար­դեն նա հաս­կա­նում էր, որ ինչ-որ բան է զգում Ազ­նի­վի հան­դեպ, սա­կայն ձգո­ղա­կա­նութ­յան ահ­ռե­լի այն ու­ժը, որ ա­մեն ան­գամ Հ­րան­տին հա­զիվ էր պա­հում ոտ­քե­րի վրա՝ սպառ­նա­լով գետ­նին տա­պա­լել, վա­զել կամ թե­կուզ հպան­ցիկ դիպ­չել նրա զգես­տի ե­թե­րա­յին թվա­ցող փե­շին՝ հնա­րա­վո­րութ­յուն տա­լով գո­նե օ­դում որ­սալ աղջ­կա ան­մարմ­նա­կան […]

Նեկ­տար  ՍԻՄՈՆԻ / ՉԿԱՅԱՑԱԾ  ՃԱՄՓՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ

– Ա­դե՛ ջան, ա­մե­նից շատ ի՞նչ կու­զեիր տես­նել, որ­տե՞ղ կու­զեիր լի­նել,- հարց­րի մի օր։ – Ա՛յ բա­լա, ըն­չի դու չի­դե՞ս՝ ես ինչ գու­զեմ տես­նիմ. իմ Ա­րազ­գե­ղից սա­վայ հեչ բան չեմ ու­զե. իմ տու­նը գու­զեմ, իմ ազգ ու է­րա­մին, օր ըդ­պես էլ չի­մա­ցանք՝ ուր կո­րան. իմ ախպր­դոն­ցը գու­զեմ, էն լա­լա­յի խաս սա­րը, օր ցա­ծից ա­ռուն կեր­թար. […]

Գո­յա­կեղ­եւի ճեղ­քու­մով

ՀԳՄ վար­չութ­յու­նը շնոր­հա­վո­րում է բանաստեղծ ՎԱՉԱԳԱՆ ՊԱՊՈՅԱՆԻՆ ծննդյան 60-ամ­յա­կի առ­թիվ «Գ­րա­կան թեր­թը» միա­նում է շնոր­հա­վո­րան­քին   Ն­րա մե­քե­նան կանգ­նած էր, բայց դի­մա­ցի ա­նիվ­նե­րը ա­ռաջ էին պտտվում, ետ­ևի ա­նիվ­նե­րը՝ ետ, մե­քե­նան դո­փում էր տե­ղում, իսկ երկ­րա­գուն­դը պտտվում էր, և­ այն­տեղ, որ­տեղ նա ցան­կա­նում էր իջ­նել, երկ­րա­գուն­դը ար­գե­լա­կում էր: Տե­ղի ու­նե­ցավ անս­պա­սե­լին. երկ­րագն­դի ար­գե­լակ­նե­րը խա­փան­վե­ցին, և­ երկ­րա­գուն­դը […]

ՎԵՐԱԴԱՐՁՎԱԾ ՏՈԿՈՍՆԵՐԻՑ ԱՅՆ ԵՎ ԱՅՍ ԿՈՂՄԵՐՈՒՄ/ Սաթենիկ ՄԿՐՏՉՅԱՆ

  ­Կար­ծես թե ե­րեքն էլ եր­ջա­նիկ էին. ե­րեք եր­ջա­նիկ կա­նայք. ու­տեստ­նե­րով ծան­րա­բեռ ճա­շա­սե­ղա­նի ե­րեք կող­մե­րը գրա­ված ե­րեք քույ­րեր, ո­րոն­ցից յու­րա­քանչ­յուրն իր մտքում իր երգն էր եր­գում. մեծ քույ­րը՝ ու­րախ մի երգ, որ ի­րենց փոքր քույ­րը ե­կել ու վեր­ջա­պես հայ­րե­նի երկ­րում տա­րի­ներ ա­ռաջ վա­ճա­ռած (կորց­րա՜ծ) տնից ա­վե­լի լավն ու շատ ա­վե­լի մեծն է գնել (չու­զո­ղի ա՛չ­քը […]

ԵՐԱԶ ՏԵՍԱ…/ Սմ­բատ ԱՐՈՒՆՅԱՆ

Ան­թիվ եր­կեր կան, ո­րոնք չեն հիշ­վում, բա­զում՝ որ հաս­կա­նա­լի են և հա­տու­կենտ՝ որ զգում ես… Չի խամ­րում պատ­կե­րը, և ժա­մա­նա­կի հետ գրգիռ, հոտ, գույն, բույր, հեշ­տանք ու է­լի ու­րիշ թուր­մեր թանձ­րա­նում են, սաստ­կա­նում է կա­րո­տը, ա­հագ­նա­նում, և հո­գին ձգում կամ պար­զա­պես հա­լա­ծում է մար­դուն այն­տեղ՝ ջեր­մութ­յան ա­կունք: Սա­կայն ա­նոր­սա­լի է մնում դարձ­յալ հրայր­քը, հմա­յիլ­ներն՝ ան­տե­սա­նե­լի, […]

ԿԱՅԱՐԱՆ/ ՀՐԱՆՈՒՇ

  Կա­յա­րան… Ս­պա­սում-սպա­սում, հան­դի­պում­ներ և բա­ժա­նում­ներ: Մեր կյան­քե­րի նման: Կան­գառ­ներն հայտ­նի են, բայց հետ­դարձն է ա­նո­րոշ-ա­նակն­կալ: Կա­յա­րան… միշտ լե­ցուն ուղ­ևոր­նե­րով, ո­րոնց հան­դեպ եր­բեմն ան­տար­բեր ես լի­նում, եր­բեմն էլ հա­րա­զա­տա­նում ես: Հա­րա­զա­տա­նում ու կրում ես քո մեջ՝ քեզ հետ տա­նե­լով կան­գա­ռը վեր­ջին: Իմ հա­ջորդ կան­գառն Ա­խուր­յա­նի տպա­րանն է, որ­տեղ սպա­սե­ցի հինգ տա­րի՝ նոր ու­ղե­տոմս ձեռք բե­րե­լու […]

ԿԵՆՍՈՒՆԱԿ ԹԹԵՆԻՆ/ Ռոբերտ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

Եր­ևան­յան բնութ­յան կո­լո­րի­տում միշտ ա­ռանձ­նա­հա­տուկ սի­րել եմ թթե­նին… Գե­ղե­ցիկ, սո­վո­րա­բար փար­թամ, իր հզոր ճյու­ղե­րով և փայ­լուն մեծ ու գե­ղե­ցիկ տերև­նե­րով, կի­զիչ ար­ևից մար­դուն պաշտ­պա­նող, զով տվող մի ծա­ռա­տե­սակ, ո­րը պարգևում էր մեզ, ե­րե­խա­նե­րին, այն հա­մով-հո­տով սպի­տակ կամ կար­միր, քաղց­րա­համ փոք­րիկ պտուղ­նե­րը, ո­րոնք թափ էին տա­լիս բա­կե­րում կամ նեղ­լիկ փո­ղոց­նե­րում տղա­մար­դիկ՝ մեր պա­պե­րը, հայ­րե­րը, ա­վագ եղ­բայր­նե­րը՝ […]

ՄԵՐ ԳՅՈՒՂԸ, «ԿՈՐՈՆԱՆ», ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ/ Ալիս ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

  Ու­րեմն, վաղ­վա մա­սին մի՛ հո­գա­ցեք, ո­րով­հետև վաղ­վա օ­րը ինքն իր մա­սին կհո­գա: Օր­վա հա­մար իր նե­ղութ­յունն էլ հե­րիք է: «­Լե­ռան քա­րո­զից» – Ըն­կե՛ր Մա­րիամ, կա­թը դրե­ցի պա­տու­հա­նի գո­գին, վերց­րե՛ք, ես էս­տեղ կսպա­սեմ, որ կա­տուն չտա՝ թա­փի: – Հի­մա, Շու­շո՛ ջան, դուրս եմ գա­լիս: – Ըն­կե՛ր Մա­րիամ, մա­ման ա­սաց, որ Մա­րո­յենց չտաք, Դուք խմեք, որ […]

Նոնա ՊՈՂՈՍՅԱՆ

  ՍԻՐՈՒՇԸ Ա­մեն մի սի­րե­կա­նից հե­տո Սի­րու­շը հիմ­նո­վին մաք­րում էր տու­նը. սրբում էր պա­տու­հան­նե­րը, ար­ևին տա­լիս զգես­տա­պա­հա­րա­նի շո­րե­րը, ո­րոնց վրա­յից նախ­կին տղա­մար­դու հա­վա­նած բույ­րե­րը դեռ ան­ցած չէին լի­նում։ Իսկ երբ ձմեռ էր լի­նում, հարևան­նե­րի աչ­քից հե­ռու՝ պատշ­գամ­բի խոր­քում դրանք սառն օ­դին էր տա­լիս ու ա­րագ-ա­րագ ներս տա­նում։ Բայց ա­մե­նից շատ չէր սի­րում ան­կող­նու սպի­տա­կե­ղեն փո­խե­լը. […]

ՄԻԱՊԵՏ ԹԻԹԵՌԸ/ Նաթելա ԼԱԼԱԲԵԿՅԱՆ

Ի հի­շա­տակ Ռո­զա Պա­րոն­յա­նի Մի հո­յա­կապ կա­լի­ֆոռն­յան ա­ռա­վոտ, ես ա­կա­նա­տես ե­ղա հրաշ­քի, ո­րի մա­սին հու­շը մինչ օրս, ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ ստի­պում է այն հանձ­նել թղթին: Տե­սա­րա­նը, ո­րը մի քա­նի օր ինձ գե­րել էր, այն­քան տպա­վո­րիչ էր, որ ես միառ­ժա­մա­նակ կորց­րե­ցի գրե­լու և խո­սե­լու կա­րո­ղութ­յու­նը, հասց­նե­լով միայն գրի առ­նել այն իմ ծո­ցա­տետ­րում՝ Միա­պետ թի­թեռ: Վեր­ջերս հայտ­նա­բե­րե­լով […]

­Պեր­ճու­հի ԱՒԵՏԵԱՆ/ ՄԱՐԻԻՆ ԶԱՄԲԻՒՂԸ

1939- ը թո­ւա­կա­նի ա­մա­ռը հա­սած էր ա­ւար­տին, բեր­քը ա­ռատ էր, ըն­տա­նիքն ու գոր­ծա­ւոր­նե­րը հեւ ի հեւ աշ­խա­տած էին, պա­շար ամ­բա­րած: Նա­հա­պե­տա­կան կարգ էր բաց սե­ղա­նը, գոր­ծա­ւոր­նե­րու ար­դար բա­ժի­նը բեր­քէն ու ձմեռ­նա­մու­տի պատ­րաս­տու­թիւ­նը: Այդ տա­րին աշ­նա­նա­մու­տը ար­տա­սո­վոր ե­ղաւ, գիւ­ղը յան­կար­ծա­կի շրջա­պա­տո­ւե­ցաւ ժան­տար­մա­նե­րով ու հնչեց ար­տաքս­ման կո­չը: «­Տէ՛, գա­ցէք, բա­ւա­կան է որ­քան վա­յե­լե­ցիք այս հո­ղի բա­րիք­նե­րը… Փառք […]

ՍԱՀՆԱԿԸ/ Շնորհիկ ՇԱՀԻՆՅԱՆ

Ձեղ­նա­հար­կի դու­ռը չէր բաց­վում: Տա­նի­քը փլփլված՝ մի կող­մի վրա թեք­վել ու քանդ­վե­լու վա­խից, ինքն ի­րեն հեն­ված, ան­շարժ լռվել էր: Դու­ռը միակ հե­նա­րանն էր տա­նի­քի և տան միջև: Հա­մի­կը փայ­տե սան­դուղ­քը հե­նեց ճիշտ դռան դի­մաց, որ սահ­նա­կը ի­ջեց­նե­լիս հեշտ լի­նի. մի ձեռ­քով ցած կքա­շեր, տո­տիկ-տո­տիկ կիջ­ներ: Պա­պը սան­դուղ­քի կող­քին, հու­սա­հատ ե­տո­ւա­ռաջ էր ա­նում, տրո­րում ձեռ­քե­րը, հե­տո, […]

ՍՈՒՐԲ ՀԱՅՐ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍԻ ՎԱԽՃԱՆԸ/ Ռոլանդ ՇԱՌՈՅԱՆ

Հով­հան­նե­սը բամ­բա­կե հաստ, հնա­մաշ բաճ­կոնն ա­ռավ ու­սե­րին, ե­րեկ, էս տա­րի, ցա­վի ա­սեղն է­լի խլրտա­ցել էր թի­կուն­քին։ Դան­դաղ, համ­րա­քայլ ի­ջավ տան փայ­տա­շեն աս­տի­ճան­նե­րով և­ ան­դուռ թոն­րա­տան մուտ­քի մու­թու­լու­սի մեջ, փե­շերն ալ­րո­տած կնո­ջը գո­ռա­լով ա­սաց. – Բա­րի՛ լույս, Մա­րիա՛մ, բա­րի լույս, կնի՛կ ջան, տո բա­րի՛ լույս, կյան­քա­կե՛ր, տո ի՞նչ ես ա­նում, թեր­մա՛շ կնիկ: Քեզ ո՞նց փախց­րի, լավ […]

ԿՅԱՆՔԻ ԾԱՐԱՎԸ/ Աշոտ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆ

  Կ­րա­կա­հեր­թը զար­կեց ձախ թևին: Ա­ռա­ջին փամ­փուշ­տից ստա­ցած ցավն այն­քան ու­ժեղ էր, որ մյուս եր­կու վեր­քե­րը՝ դաս­տա­կից քիչ վերև և թ­ևա­տա­կին, գրե­թե չզգաց: Ա­վե­լի ճիշտ, չհասց­րեց զգալ յու­րա­քանչ­յուր վերքն ա­ռան­ձին. ա­մե­նը  միա­խառն­վեց մեկ հուժ­կու հար­վա­ծի մեջ, ո­րը, ինչ­պես թվաց ա­ռա­ջին պա­հին, պո­կեց ու տա­րավ ձեռ­քը: Ցն­ցու­մը շուտ ան­ցավ. վի­րա­վո­րը սե­փա­կան ջան­քե­րով հաղ­թա­հա­րեց այն: Եր­կու կոտր­վածք­նե­րով […]