ՀՈՒԼԻՍՅԱՆ ՕՐԵՐԻ ՔՐՈՆԻԿՈՆ / Սամվել Կոսյան

2016 թ. հուլիսի ճշգրիտ բնութագրումը պայմանավորված է ոչ միայն ջերմային սանդղակի բարձր ցուցանիշներով, այլև բնության աննախադեպ անոմալիաներով և որ էական է, մի շարք երկրներում տեղի ունեցած և ունեցող ոչ շարքային իրադարձություններով: Եթե Իրաքում ու Աֆղանստանում պայթյուններն ու ահաբեկչությունները այդ երկրների իրականության այցետոմսն են, ապա ֆրանսիական Նիս քաղաքի Անգլիական լողափում թունիսական ծագմամբ ֆրանսիացի Մուհամեդ Բուլելի իրականացրած ահաբեկչությունը կրկին ցնցեց քաղքակիրթ աշխարհը: Ահաբեկիչը բեռնատարով մխրճվել էր Բաստիլի գրավման օրվան նվիրված տոնական հրավառությունը դիտելու եկած մարդկանց մեջ, միաժամանակ հրազենային կրակ բացելով նրանց ուղղությամբ, որի հետևանքով հարյուրավոր մարդիկ վիրավորվել էին, 84-ը՝ զոհվել: Սակայն սա դեռ վերջը չէ: Իսլամիստական պետությունը հայտարարել է Ֆրանսիայում նոր ահաբեկչությունների մասին: Որքան էլ ֆրանսիական անվտանգության ծառայությունները փորձում են մոբիլիզացնել իրենց ուժերը ահաբեկչության դեմ, դա նրանց այնքան էլ չի հաջողվում: Փորձագետները գտնում են, որ անհաջողության հիմնական պատճառը Ֆրանսիայի միգրացիոն քաղաքականությունն է: Պարզվում է, ինչպես ամեն ինչի, այնպես էլ ժողովրդավարության չափից ավելին վնասակար է: Ֆրանսիան, իր մարդասիրական սկզբունքներին հավատարիմ, միլիոնավոր մուսուլմանների է ընդունել, որոնք ոչ միայն մերժում են ֆրանսիացիների ժողովրդավարական արժեքները, այլև փորձում են իրենց պայմանները թելադրել: Բացառված չէ, որ եթե ոչ հիմա, ապա ապագայում, ֆրանսիացիները սեփական երկրում պատանդի կարգավիճակում հայտնվեն, և ոչ միայն ֆրանսիացիները… Մուսուլմանական գործոնը հընթացս ագրեսիայի նորանոր դրսևորումներ է ընդունում: Թուրքիայում ընթացող իրադարձությունների ենթատեքստում նույնպես իսլամիզմի դրոշմը կա: Էրդողանն իր գործողություններով փաստացի քամուն է տալիս Աթաթուրքի աշխարհիկ կարգը: Թերևս այս հանգամանքով պիտի բացատրել, որ ռազմական հեղաշրջման փորձի տապալումից հետո էլ երկրում իրադրությունը չի կարգավորվում: Այստեղ հարցերն ավելի շատ են, քան պատասխանները: Մասնավորապես, շրջանառվում է այն վարկածը, որ հեղաշրջում կոչվածը հենց Էրդողանի սցենարով է: Al-Monitor-ում վերլուծաբան Ջենգիզ Չանդարը գրում է. «Գործադիր իշխանությունների գործողությունների արագությունն ու մասշտաբները ցնցող են: Այն տպավորությունն է, որ Էրդողանը և կառավարությունը պատրաստ են եղել հեղաշրջմանը և բավական տեղեկություններ ունեին, թե որ ուժային կառույցները կարող էին դրան ներգրավված լինել: Այդ կերպ ինձ առավել հավանական է թվում, որ Էրդողանը ռազմական կառռւյցների իր մարդկանց հետ աշխատել է կեղծ հեղաշրջման կազմակերպման վրա»: ԵՄ ընդլայնման և հարևանության քաղաքականության հարցերով եվրահանձնակատար Յոհանես Հանն էլ հավելում է, որ ներկայիս ձերբակալվողների ցուցակները նախապես պատրաստված են եղել: Թուրքիայում արդեն մոտ 60 հազար ձերբակալված կա, և անհայտ է, թե վհուկների որսը երբ կավարտվի: Էրդողանն իր տարերքի մեջ է ու թվացյալ հակառակորդներից առավել անկաշկանդ ազատվելու համար եռամսյա արտակարգ դրություն է հայտարարել: Ինքնահռչակ սուլթանը մոռացել կամ տեղյակ չէ, որ մեծամտության և փառամոլության չափից ավելին, թերևս, կրկնակի կործանարար է: Սակայն, ինչպես ասում են, խևին խրատը չի օգնի: Մինչդեռ հուլիսյան անոմալիաները շարունակվում են: Կայուն թվացող Ղազախստանը ցնցվում է ահաբեկչություններից: Այստեղ հազիվ էին չեզոքացրել հեղաշրջման փորձը, և ահա հուլիսի 18-ին Ալմաթիում անհայտ զինվորները, հարձակվելով ոստիկանատներից մեկի վրա, սպանել են երեք ոստիկանի և մի քաղաքացիական անձի, կան վիրավորներ: Քաղաքում տագնապի «կարմիր» աստիճան է հայտարարվել, իշխանությունները հորդորում են մարդկանց մնալ բնակարաններում, թեև դժվար է գուշակել, թե ահաբեկչության նոր ալիքը երբ և որտեղից է հարվածելու: Նույնքան անսպասելի էին երևանյան իրադարձությունները, երբ հուլիսի 17-ին «Սասնա ծռեր» զինված խմբավորումը զենքի գործադրմամբ գրավեց ՀՀ ոստիկանության պարեկապահակային ծառայության գնդերից մեկը՝ պատանդ վերցնելով մի քանի ոստիկանի: Կա զոհ և վիրավորներ: Առայժմ իրավիճակի գնահատականը հետևանքների դաշտում է, թեև գլխավոր տոնայնությունը նոր զոհերից խուսափելն է: Եվ վերջինը. հուլիսի 22-ին Մյունխենի առևտրի կենտրոններից մեկում հրաձգության հետևանքով զոհվել է 10, վիրավորվել 16 մարդ: Զոհվածների թվում կան դեռահասներ, վիրավորների թվում` երեխաներ: Կասկածյալ հրաձիգը եղել է իրանական ծագմամբ 18-ամյա գերմանացի, ով հարձակումից հետո ինքնասպան է եղել: Ոստիկանության ղեկավար Հուբերտուս Անդրեն հայտնել է, որ դա իր կյանքի վատագույն օրն էր: Եվ ոչ միայն նրա: Մեկնաբանություններն ավելորդ են: Իսկ հուլիսը դեռ չի վերջացել, և կյանքն էլ շարունակվում է: