ԴԱՎԱՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆ ԻՐ ԳԻՆՆ ՈՒՆԻ / Սամվել Կոսյան

Եվրախորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի աշնանային նստաշրջանն ավելի հակադիր բևեռներում ընթացող մենամարտ է հիշեցնում, բացարձակորեն չհարաբերվելով կառույցի քաղաքականության տրամաբանությանը: Նախ՝ «Աննախադեպ ճնշումները Ադրբեջանում» թեմայով քննարկում և ապա՝ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ բանաձևի ընդունում` «Լեռնային Ղարաբաղում և Ադրբեջանի մյուս օկուպացված տարածքներում բռնության աճը» վերնագրով: Եթե Ադրբեջանում այլախոհների նկատմամբ հետապնդումների, ճնշումների, սպառնալիքների մասին տեղեկատվությունը հայտնի իրողություն է, ապա Ադրբեջանի և Ղարաբաղի պարագայում երկու իրարամերժ արժեքների համատեղումն առնվազն զավեշտալի է: Եթե առաջինի դեպքում Ալիևի կառավարությունը մոտ 100 քաղբանտարկյալ է պահում, կրկնակի ավելի, քան Բելառուսում և Ռուսաստանում միասին վերցրած, ինչի առիթով արևմտյան և միջազգային երկրների պաշտոնյաներն ու կազմակերպությունները մտահոգիչ քննադատության հայտարարություններով են հանդես եկել, ապա Ղարաբաղի դեպքում հակառակն է, որի համար չճանաչված հանրապետությունը բնորոշվել է որպես տարածաշրջանում ամենաժողովրդավարը: Սակայն ԵԽ-ում ճշմարտության չափորոշիչը ոմանց համար հավանաբար կաշառքն ու նվիրատվություններն են: Նավթի և գազի պաշարները թույլ են տալիս ազերի բռնատիրական իշխանությանը ահռելի գումարներ ծախսել՝ քողարկելու երկրի իրական պատկերը, օգնելու ներքին իրավիճակի առնչությամբ ներողամիտ դիրքորոշում «գնել», Արևմուտքում ազդեցություն և ընկերներ հավաքագրել: Եվ պիտի արձանագրել, որ ադրբեջանական խայծը գնալով շատերի քիմքին է հաճո դառնում: ԵԽԽՎ-ի կողմից Ղարաբաղի վերաբերյալ ադրբեջանական պատվիրակության անդամ Էլհան Սուլեյմանովի և Հունաստանի պատգամավոր, Հունաստանի նախկին արտգործնախարար Թեոդորա Բակոյանիսի կողմից ներկայացված բանաձևի ընդունումը հենց այս գործոնով պիտի պայմանավորել: Պատահական չէ, որ Ադրբեջանի ընդդիմադիր լրագրող Խադիջա Իսմայլովան ԵԽ պատգամավորներին է մեղադրում Ադրբեջանում ստեղծված բռնատիրական իրավիճակի համար: «Երբ Մամեդյարովն ու Ալիևը ելույթ էին ունենում ԵԽԽՎ-ում,- նշում է նա,- իբր, Ադրբեջանում քաղաքական բանտարկյալներ չկան, հենվում էին հենց ձեր` 2013 թ. քվեարկության վրա, երբ դեմ քվեարկեցիք քաղաքական բանտարկյալների վերաբերյալ Շտրասերի բանաձևին: Այդ օրը հատուկ էր քվեարկությանը մասնակից պատգամավորների քանակով, չգիտեմ՝ ինչ էր տեղի ունեցել, բայց հույս ունեմ, որ դա կապված չէր փողի ու «խավիարային» դիվանագիտության հետ: Դուք հաշվի չեք առնում, թե ձեր քվեարկությունը ինչպիսի վտանգ է այլ մարդկանց համար: Իլհամ Ալիևն էլ հայտարարում է, թե ԵԽ-ն հաստատեց, որ Ադրբեջանում քաղբանտարկյալներ չկան»: Իռլանդացի պատգամավոր Մայքլ Մաքնամարան «Աննախադեպ ճնշումներ Ադրբեջանում» նույն քննարկմանը բացահայտորեն հայտարարել է, որ ադրբեջանական լոբբիստներն իրեն առաջարկել են Ադրբեջանի օգտին աշխատելու համար: Պատգամավորը համոզված է, որ ինքը մեկն է բազմաթիվ պատգամավորներից, որոնց արվում է այդ առաջարկը` հավելելով, որ Ադրբեջանի դեպքում ամեն ինչ կապված է փողի և նավթային գումարների հետ, առաջարկելով բացահայտել կաշառակերներին և այդ մասին տեղեկացնել նրանց ընտրողներին, որպեսզի ընտրողները հասկանան, թե ինչ քվեարկություն են կատարում իրենց ընտրած պատգամավորները ԵԽԽՎ-ում: Սակայն իրադարձությունների ընթացքը փաստում է, որ ԵԽ պատգամավորների մի մասի համար պատասխանատվության, բարոյականության խորհրդանիշերը բացառապես նյութական արժեքներ են: Ղարաբաղյան խնդրին վերաբերող բանաձևի վերնագիրն իսկ կողմնապահության և սուբյեկտիվության հրավառություն է: Զավեշտ է, թե Ղարաբաղում ով ում վրա է բռնանում, մանավանդ «օկուպացված տարածքներում», որոնք բնակեցված չեն: Հակառակ հայկական պատվիրակության հակազդեցությանն ու ջանքերին, ապացուցելու, որ ԵԱՀԿ-ն միակ կառույցն է, որին էլ պատկանում է ԼՂՀ հակամարտության կարգավորման մանդատը, և ԵԽԽՎ-ի առաքելությունը չէ ղարաբաղյան խնդրի քննարկումը, այդուհանդերձ, հայկական առաջարկը` բյուրոյի որոշումը ուղղել մոնիտորինգի կոմիտե, քվեարկության արդյունքում մերժվեց 41 կողմ, 74 դեմ ձայնով: Կրկին պատգամավորներին հետաքրքիր չէր, որ իրենց քվեարկությամբ կարող է լարվածությունն ավելանալ սահմանին, խորանալ ժողովուրդների միջև անվստահությունը, անմեղ զոհերի թիվը՝ բազմապատկվել… Այդօրինակ դավանափոխությունը միանշանակորեն իր գինն ունի: Ղարաբաղը ԵԽ անդամ չէ, իսկ որպես Ադրբեջանի մաս դիտարկելու դեպքում երևի մոռացել են, որ «Աննախադեպ ճնշումները Ադրբեջանում» թեման արդեն քննարկել են: Այս դեպքում նպատակահարմարը գուցե Ղարաբաղի անկախության ճանաչման խնդիրն առաջ բերելն է: Ամեն ինչ հնարավոր է, եթե միայն ազերիների նավթագազային պաշարները սպառվեն: