ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ՕՐԵՐԻՆ ՓՐԿՎԱԾ ԱՐՑԱԽՅԱՆ ԳՈՐԳԵՐԻ ԱՆՈՐՈՇ ԱՅՍՕՐԸ / ՆԱՆԵ

Shushi_Carpet_Museum,_Yerevan_2021Այս զրույ­ցի ա­ռիթ դար­ձավ ծաղ­կա­ձոր­յան օ­րե­րից մե­կում մի հան­դի­պում, ո­րը նո­րից ա­լե­կո­ծե­լու էր մտքերս, նո­րից «ին­չու­նե­րը» հե­տապն­դե­լու էին, նո­րից կանգ­նե­լու էի թշնա­մուն դեմ հան­դի­ման, նո­րից պարտ­վե­լու և նո­րից փոր­ձե­լու հաս­կա­նալ մեր պար­տութ­յան ա­կունք­նե­րը: Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տութ­յան Շու­շի քա­ղա­քի Գոր­գե­րի թան­գա­րա­նի հիմ­նա­դիր տնօ­րեն Վար­դան Վ­լա­դի­մի­րի Ասծատր­յա­նը ազ­գա­պաշտ հա­յի նվի­րու­մով նախ հիմ­նել է այն­քան կար­ևոր Գոր­գե­րի թան­գա­րա­նը, իսկ հե­տո փրկել այդ թան­գա­րա­նի թանկ նմուշ­նե­րի մի մա­սը՝ պա­տե­րազ­մա­կան թո­հու­բո­հի մեջ, վտանգ­ներն ան­տե­սած: Կա­րե­լի էր բո­լո­րը փրկել, ե­թե, ինչ­պես հա­ճախ է լի­նում, ինք­ներս մեզ չխան­գա­րեինք…
Կա­րե­լի էր նաև՝ ար­դեն այս­տեղ, վե­րա­բա­ցել այն և շա­րու­նա­կել մեր մշա­կույ­թի խիստ կար­ևոր մաս կազ­մող գոր­գար­վես­տի ներ­կա­յաց­ման, զար­գաց­ման գոր­ծը, ե­թե, ինչ­պես հա­ճախ է լի­նում… Բայց… չկրկնվեմ:

 

 

ՆԱՆԵ – Մեզ հա­մար նո­րութ­յուն չէ թուրք բար­բա­րոս­նե­րի՝ ստով ա­մեն բան ի­րենց վե­րագ­րե­լու գոր­ծե­լաո­ճը: Այս ան­գա՞մ նրանք ինչ­պես էին փոր­ձում՝ որ­պես ի­րենց սե­փա­կան ու­նեց­ված­քի թա­լան ներ­կա­յաց­նել մեր գոր­գե­րի մի մա­սի դուրս­բե­րու­մը:
Վար­դան ԱՍԾԱՏՐՅԱՆ – Ա­զե­րի-թուր­քե­րի՝ թոր­քե­րի (ար­ցախ­ցի­ներս ադր­բե­ջան­ցի­նե­րին թոր­քեր ենք ա­սում) բո­ղո­քը նրանց բնո­րոշ գոր­ծե­լաոճն է: Ն­րանք դի­մել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին, իբրև հա­յե­րը գո­ղա­ցել են ի­րենց ար­ժեք­նե­րը: Դա աբ­սուրդ է: Այդ բո­լոր գոր­գե­րը ձեռք են բեր­վել հա­յե­րից և զուտ հայ­կա­կան են, ի վեր­ջո, ե­ղել է և տա­րի­նե­րով գոր­ծել է հայ­կա­կան թան­գա­րա­նը: Ն­րանց գոր­ծե­լաո­ճը սուտն այն­քան կրկնելն է, մինչև մար­դիկ, ո­րոնք ի­րա­վի­ճա­կին քա­ջա­տեղ­յակ չեն, հա­վա­տան դրան: ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում նրան­ցից ա­պա­ցույց­ներ էին պա­հան­ջել՝ գույ­քագր­ման փաս­տաթղ­թեր, լու­սան­կար­ներ, ին­չը չէին կա­րող տրա­մադ­րել:
Ընդ­հան­րա­պես, ազ­գին բնո­րոշ գոր­ծոն­ներն են՝ մշա­կույ­թը, տա­րած­քը, լե­զուն: Եվ թոր­քե­րը, որ­պես նոր ստեղծ­ված ժո­ղո­վուրդ (100 տար­վա) փոր­ձում են մշա­կու­թա­յին հիմ­քեր ձեռք բե­րել: Լե­զուն կա՝ թուր­քե­րենն է, տա­րած­քը վերց­րել են մեզ­նից և տար­բեր բնիկ­նե­րից, մնում է մշա­կույ­թը: Այս­տեղ ա­վե­լի մե­ղա­վորն այն ազգն է, ո­րը թույլ է տա­լիս, որ իր ու­նե­ցա­ծը յու­րաց­նեն: Որ­քան էլ սուտ և­ ան­լուրջ լի­նեն պա­հանջ­նե­րը, դի­մա­ցի­նի թե­րաց­ման դեպ­քում դրանք գնա­լով լրջա­նում են:
Մենք պետք է հա­տուկ հո­գա­ծութ­յամբ վե­րա­բեր­վեինք, վե­րա­բեր­վե՛նք մեր ազ­գա­յին հիմ­քե­րի պահ­պա­նութ­յա­նը, հատ­կա­պես այդ­պի­սի ագ­րե­սիվ թշնա­մի­նե­րի հար­ևա­նութ­յամբ: Բայց մեր կող­մից նման աշ­խա­տանք չեմ տես­նում: Ա­հա՛, գոր­գե­րի թան­գա­րա­նը 1,5 տա­րի փրկված է, և մինչև հի­մա տա­րածք չի գտնվում:
Ն. – Ինչ­պե՞ս են գոր­գե­րը դուրս հան­վել, փրկվել թշնա­մուց։
Վ. Ա. – Պա­տե­րազ­մի վեր­ջին օ­րերն էին, ար­դեն տես­նում էի, որ Շու­շին խիստ վտանգ­ված է: Հոկ­տեմ­բե­րի 30-31-ին՝ Գոր­գե­րի թան­գա­րա­նը տար­հա­նե­լու և Ար­ցա­խից դուրս բե­րե­լու հա­մար, Մ­շա­կույ­թի նա­խա­րա­րից մե­քե­նա խնդրե­ցի և­ ա­զատ տե­ղա­շար­ժի թույլտ­վութ­յուն: Մե­քե­նան տրա­մադ­րե­ցին, սա­կայն թույլտ­վութ­յուն չտրա­մադր­վեց: Այդ փաս­տաթղ­թի բա­ցա­կա­յութ­յան պատ­ճա­ռով գոր­գե­րի ֆոն­դը չկա­րո­ղա­ցա տար­հա­նել: Տ­րա­մադր­ված մե­քե­նա­յով ու­ղար­կե­ցի գոր­գե­րի մի մա­սը միայն: Իմ մե­քե­նան էլ էր ար­դեն բարձ­ված նկար­նե­րով և­ այլ ի­րե­րով, բայց ստիպ­ված էի ետ գնալ՝ Ս­տե­փա­նա­կերտ: Գի­շե­րը կինս՝ շտա­պօգ­նութ­յան մե­քե­նա­յով, Եր­ևա­նից հա­սավ Ար­ցախ, կա­րո­ղա­ցանք փրկված նմուշ­նե­րով հաս­նել մինչև Լի­սա­գոր, որ­տե­ղից նա ար­դեն մե­նակ շա­րու­նա­կեց ճա­նա­պար­հը: Իսկ ես այլևս Շու­շի չկա­րո­ղա­ցա գնալ. ճա­նա­պար­հը փակ­վել էր:
Ն. – Քա­նի՞ գորգ կա­րո­ղա­ցաք փրկել, և քա­նի՞­սը մնա­ցին «գեր­ված» թշնա­մուն:
Վ. Ա. – Հան­վել են 170 գորգ և ն­կար­ներ: Ե­թե թույլտ­վութ­յու­նը հատ­կաց­նեին ինձ, օր չէի կորց­նի. ի­րենց տված մե­քե­նան ու­ղար­կե­լուց հե­տո կհասց­նեի նաև ֆոն­դը տար­հա­նել: Ֆոն­դում կա­յին 120 գորգ, 600 միջ­նա­դա­րով թվարկ­վող նմուշ, 100 նմուշ մ.թ.ա. խե­ցե­ղեն, քա­րի և բրոն­զի դա­րի ի­րեր և այլն:
Ն. – Այժմ գնանք տա­րի­նե­րով ետ. ե՞րբ և­ ինչ­պե՞ս հիմ­նադ­րե­ցիք Ար­ցախ­յան գոր­գե­րի թան­գա­րա­նը:
Վ. Ա. – Գոր­գե­րի թան­գա­րա­նը Շու­շիում բաց­վել է 2011 թ. սեպ­տեմ­բե­րի 2-ին՝ Ար­ցա­խի ան­կա­խութ­յան օ­րը: Դ­րա անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նը վա­ղուց կար: Ման­կութ­յու­նից տես­նում էի, թե ինչ­պես են թոր­քե­րը հայ­կա­կան գոր­գե­րը հայ­կա­կան ըն­տա­նիք­նե­րից ձեռք բե­րում կամ փո­խա­նա­կում նոր, ա­նար­ժեք գոր­գե­րով: Դա շա­րու­նակ­վեց հայ գոր­գա­վա­ճառ­նե­րի կող­մից Ար­ցախ­յան ա­ռա­ջին պա­տե­րազ­մից հե­տո: Գոր­գե­րը վա­ճառ­վում էին Եր­ևա­նից ար­տա­սահ­ման: Ե­թե շու­կան կա, պա­հան­ջարկ էլ կա:
Ես հնութ­յամբ՝ հին ի­րե­րով, հատ­կա­պես գե­ղան­կար­նե­րով, հե­տաքրքրված էի դեռևս դպրո­ցա­կան տա­րի­քից: Ն­կար­նե­րի հա­ վա­քա­ծու ու­նեմ: Գոր­գե­րի թան­գա­րա­նը հիմն­վեց այդ պատ­ճառ­նե­րից ել­նե­լով: Հաս­կա­ցա, որ միակ ճա­նա­պար­հը գոր­գե­րը, հին ի­րե­րը ձեռք բե­րելն է և հե՛նց հայ­կա­կան գյու­ղե­րից, կոնկ­րետ ըն­տա­նիք­նե­րից՝ ար­ձա­նագ­րե­լով սկզբնաղբ­յուր­նե­րը:
2000 թվա­կա­նից ար­դեն զբաղ­վում էի այդ գոր­ծու­նեութ­յամբ և 2011-ին՝ հա­մա­պա­տաս­խան քա­նակ հա­վա­քե­լուց հե­տո, կա­րո­ղա­ցա բա­ցել Գոր­գե­րի թան­գա­րա­նը: 2013 թ. մեկ այլ շեն­քում, ա­վե­լի լավ պայ­ման­նե­րով դահ­լիճ բա­ցե­ցի: Նախ­կին շեն­քը մնաց որ­պես ֆոնդ, իսկ նո­րը դար­ձավ բուն թան­գա­րա­նը: Բայց դրա­նից հե­տո էլ շա­րու­նա­կում էի նմուշ հան­դի­պե­լու դեպ­քում այն ձեռք բե­րել:
Ն. – Ի՞նչն է կար­ևոր­վում գոր­գե­րի նմուշ­ներ ձեռք բե­րե­լիս:
Վ. Ա. – Մեր թան­գա­րա­նի յու­րա­հատ­կութ­յունն այն է, որ գրե­թե բո­լոր նմուշ­ներն ու­նեն հստակ սկզբնաղբ­յուր, ծա­գում­նա­բա­նութ­յուն՝ ձերք են բեր­վել բնօր­րան­նե­րում: Իսկ թան­գա­րա­նա­յին նմու­շի ա­մե­նա­կար­ևոր չա­փա­նի­շը սկզբնաղբ­յուր­նե­րի հստա­կութ­յունն է: Շու­կա­նե­րում, հա­մա­ցան­ցում գոր­գեր շատ կան, բայց դրանք ոչ թե թան­գա­րա­նա­յին, այլ կո­լեկ­ցիոն նմուշ­ներ են:
Ն. – Ե­ղե՞լ են թան­գա­րա­նին նվի­րատ­վութ­յուն­ներ:
Վ. Ա. – Ն­վի­րատ­վութ­յուն­նե­րը շատ քիչ են, եր­ևի մի ե­րեք նմուշ: Բայց գոր­գե­րի հա­մար վճա­րե­լը նոր­մալ եմ հա­մա­րում: Այդ ըն­տա­նիք­նե­րը բարձր գու­մար­նե­րով ան­գամ հիմ­նա­կա­նում չեն ցան­կա­ցել, որ ի­րենց գոր­գե­րը շու­կա­յում ան­հե­տա­նան, հրա­ժար­վել են վա­ճա­ռել ի­րենց տոհ­մա­յին հարս­տութ­յու­նը: Վա­ճա­ռել են միայն՝ ճա­նա­չե­լով ինձ, ի­մա­նա­լով, որ գնու­մը թան­գա­րա­նի հա­մար է:
Ն. – Ո՞ր գոր­գերն են օ­րեն­քով ար­գել­վում երկ­րից դուրս հա­նել:
Վ. Ա. – 50-100 տար­վա հնութ­յան գոր­գերն ար­դեն հա­մար­վում են հնութ­յուն՝ ան­տիկ­վա­րիատ: Սա­կայն կարևոր է նաև ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը: Մինչև 1900 թվագր­վող գոր­գե­րի ո­րա­կը լրիվ այլ էր, դրանք բո­լոր չա­փա­նիշ­նե­րով խիստ ար­ժե­քա­վոր էին: Գ­նա­գո­յաց­ման, ար­ժե­քի ա­մե­նա­կար­ևոր գոր­ծո­նը գու­նան­յութն է: Նախ­կի­նում գոր­գե­րը ներկ­վում էին միայն բնա­կան ներ­կան­յու­թե­րով:
Ն. – Ի՞նչ կար­ևոր հատ­կա­նիշ­նե­րով են ի­րա­րից տար­բեր­վում տար­բեր ժո­ղո­վուրդ­նե­րի ստեղ­ծած գոր­գե­րը, և­ ի՞նչ է փոխ­վել գոր­գա­գոր­ծութ­յան մեջ ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում:
Վ. Ա. – Ընդ­հան­րա­պես, աշ­խար­հի բո­լոր ժո­ղո­վուրդ­ներն ու­նեն գոր­գեր, դա պրո­տո­լե­զու է պրո­տո­սիմ­վոլ­նե­րով: Գոր­գա­գոր­ծութ­յու­նը հա­մա­մարդ­կա­յին ար­ժեք է: Գոր­գա­նախշն ա­ռա­ջին լե­զուն է, գոր­գերն ա­ռա­ջին գրքերն են, ո­րոն­ցում սիմ­վոլ­նե­րի, պիք­սել­նե­րի, կե­տե­րի կոնստ­րուկ­տիվ, մա­թե­մա­տի­կա­կան լու­ծում­նե­րով նկար է ստաց­վում: Գոր­գար­վեստն աշ­խար­հում միակ ար­վեստն է, ո­րը պարզ ու բաց է իր բնույ­թով: Եվ տեխ­նի­կա­կան ա­ռու­մով հեշտ է հաս­կա­նալ տվյալ գոր­գի ծա­գու­մը: Բայց զար­դա­նախ­շե­րով, սիմ­վոլ­նե­րով գոր­գեր տար­բե­րա­կե­լը բարդ է: Ոչ ոք այդ աշ­խա­տան­քը, ու­սում­նա­սի­րութ­յու­նը լիար­ժեք չի ի­րա­կա­նաց­րել: Ինչ-որ փոր­ձեր ար­վել են սիմ­վոլ­նե­րի կա­պակ­ցութ­յամբ միայն, այն էլ՝ մա­կե­րե­սա­յին:
Գոր­գա­գոր­ծութ­յու­նը նաև կա­նո­նիկ ար­վեստ է: Բայց 1920-ա­կան­նե­րից՝ Ա­ռա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մից հե­տո այն կորց­րել է իր կա­նո­նի­կութ­յու­նը, ո­րով­հետև կտրվել է կա­պը դպրոց­նե­րի և­ ա­վան­դա­կան գոր­գա­գործ­նե­րի միջև: Այդ պատ­ճա­ռով շատ կար­ևոր են կրթա­կան ծրագ­րե­րը: Այ­սօր ցան­կա­ցած պատ­կեր կա­րող են պատ­կե­րել, բայց այն չի ըն­թերց­վի: Եվ ե­թե սիմ­վո­լիզ­մը ճիշտ չի օգ­տա­գործ­ված՝ գոր­գին նա­յե­լիս ներ­դաշ­նա­կութ­յուն չի զգաց­վում: Ար­ժե­քա­վոր գորգ ստեղ­ծե­լու գոր­ծըն­թա­ցում կան շատ նրբութ­յուն­ներ: Գոր­գի ա­մե­նա­թան­կար­ժեք մա­սը ներ­կան­յութն է: Այ­սօր էլ կան վար­պետ­ներ, ո­րոնք հին ե­ղա­նա­կով են աշ­խա­տում, բայց նրանք շատ քիչ են:
Ե­թե ֆի­նան­սա­վո­րում լի­նի, հնա­րա­վոր կլի­նի այդ գոր­ծը վե­րա­կանգ­նել ըստ ա­վան­դույթ­նե­րի՝ պահ­պա­նե­լով ճիշտ ո­րա­կը, գույ­նե­րը, զար­դա­նախ­շե­րը: Իսկ նման գոր­գերն ար­ժե­քա­վոր են և ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում գնա­լով թան­կա­նա­լու են:
Ն. – Խո­սենք բնա­կան ներ­կան­յու­թե­րի և հատ­կա­պես մեր որ­դան կար­մի­րի մա­սին:
Վ. Ա. – Բ­նա­կան ներ­կան­յու­թե­րը հիմ­նա­կա­նում ե­րեքն են՝ կար­միր, կա­պույտ և դե­ղին, կան նաև սև և շա­գա­նա­կա­գույն ներ­կեր, սպի­տակն էլ բնա­կան բրդի գույնն է: Մ­նա­ցած բո­լոր գույ­նե­րը խառ­նուրդ­ներ են: Չ­նա­յած բնութ­յան մեջ ա­մե­նա­շա­տը կա­նաչն է, բայց կա­նաչ գույնն ստաց­վում է միայն դե­ղի­նի և կա­պույ­տի խառ­նուր­դով:
Որ­դան կար­միրն աշ­խար­հին ի հայտ են բե­րել հա­յե­րը: Աշ­խար­հում կա այդ որ­դի չորս-հինգ տե­սակ՝ հայ­կա­կան կո­շե­նիլ, որն ա­մե­նաա­ռա­ջինն է աշ­խար­հում օգ­տա­գործ­վել, մեք­սի­կա­կան, լե­հա­կան, մի­ջերկ­րա­ծով­յան: Դ­րանք նույնն են, պար­զա­պես մեզ մոտ այդ որդն ապ­րում է բույ­սե­րի վրա, մի­ջերկ­րա­ծով­յա­նը՝ կաղ­նու ծա­ռի և­ այլն: Կա նաև հնդկա­կա­նը՝ «կե­րիա­լա­կա», ո­րի տար­բե­րութ­յունն այդ չոր­սից այն է, որ օգ­տա­գործ­վում է ոչ թե որդն ին­քը, այլ որ­դի ար­տա­զա­տու­կը:
Մենք ևս կա­րող էինք վե­րա­կանգ­նել որ­դան կար­մի­րի ար­տադ­րութ­յու­նը, բայց այդ ուղ­ղութ­յամբ քայ­լեր չեն ար­վում:
Ն. – Ի՞նչն է տար­բե­րա­կում հայ­կա­կան գոր­գերն այլ գոր­գե­րից:
Վ. Ա. – Բո­լոր ժո­ղո­վուրդ­նե­րի գոր­գերն ար­տա­ցո­լում են պարզ նախ­շա­զար­դում, նախ­շա­զար­դե­րի ինչ-որ հա­վա­քա­կան խումբ կամ որ­ևէ պատ­կեր-տե­սա­րան, առ­կա են միայն ա­ռան­ձին է­լե­մենտ­ներ, մի պահ. բա­ցա­կա­յում է որ­ևէ զար­գա­ցում: Օ­րի­նակ, պարս­կա­կան 90 տո­կո­սից ա­վե­լի գոր­գե­րում կա՛մ միայն դրախ­տի ար­տա­ցո­լումն է, կա՛մ որ­սի տե­սա­րան­ներ, կա՛մ ծաղ­կա­նախ­շեր:
Հայ­կա­կան գոր­գե­րի տար­բե­րութ­յունն այն է, որ հստակ թե­մա կա, այդ գոր­գե­րը «ըն­թերց­վում են»: Թե­մա­նե­րը հիմ­նա­կա­նում չորս խումբ են կազ­մում՝ ա­ռա­ջի­նը Աստ­վա­ծա­յինն է՝ ա­րար­չութ­յուն (ա­րար­ման 6-րդ, 7-րդ­ օր, անդ­րաշ­խար­հի թե­մա­ներ, ար­գել­ված պտու­ղը՝ խնձո­րը…): Հա­ջորդ թե­ման ա­ռաս­պե­լա­բա­նութ­յունն է՝ ա­ռաս­պե­լա­կան սիմ­վոլ­ներ՝ մե­ղու­ներ, թի­թեռ­ներ, չար դեմ­քեր և­ այլն: Եր­րոր­դը բնութ­յան եր­ևույթ­ներն են՝ գի­շեր, ցե­րեկ, արև (ար­ևա­գորգ), աստ­ղեր (աստ­ղա­գորգ): Իսկ չոր­րոր­դը՝ վեր­ջի­նը, մեր շրջա­կա մի­ջա­վայրն է՝ բնութ­յուն (ծաղ­կա­գորգ), կեն­ցաղ՝ ձիեր, շներ… Շատ գոր­գե­րում այդ թե­մա­նե­րը հա­մա­տեղ­վում են՝ ա­ռաս­պե­լա­կա­նը Աստ­վա­ծա­յի­նի, բնութ­յան երևույթ­նե­րի հետ և­ այլն: Եվ, թե­մա­նե­րից ել­նե­լով, գոր­գե­րի 90 տո­կո­սից ա­վե­լին ու­նեն կա­նո­նա­վոր դա­սա­վո­րութ­յուն, ըն­թերց­ման ուղ­ղութ­յուն, սկիզբ և վերջ. գոր­գին կա՛մ ներք­ևից վերև է պետք նա­յել՝ դե­պի եր­կինք, կա՛մ վեր­ևից ներքև, ինչ­պես Աստ­ծո ա­րար­չութ­յան ըն­թացքն է, կա՛մ դե­պի շուրջ­բո­լոր:
Հայ­կա­կան գոր­գե­րում շար­ժում կա, զար­գա­ցում. մեր ար­ևա­գոր­գում արևն ա­ռա­վո­տից մինչև ե­րե­կո է պատ­կեր­ված՝ իր ըն­թաց­քի, շարժ­ման ողջ ու­ղիով:
Ն. – Ո­րո՞նք են տար­բեր տա­րա­ծա­շրջան­նե­րի հայ­կա­կան գոր­գե­րի տար­բե­րութ­յուն­նե­րը միմ­յան­ցից:
Վ. Ա. – Յու­րա­քանչ­յուր գյուղ, տա­րա­ծաշր­ջան ու­նի ի­րեն ա­վե­լի բնո­րոշ թե­մա­նե­րը, զար­դա­նախ­շե­րը, տե­ղի բնութ­յան ներ­կան­յու­թե­րով ստաց­ված գույ­նե­րը: Ար­ցախ­յան և­ այլ հայ­կա­կան գոր­գե­րի միմ­յան­ցից տար­բե­րութ­յու­նը նեղ մաս­նա­գի­տա­կան է: Ես այդ թե­մա­յով մե­նա­գրութ­յուն ու­նեմ: Թե­ման շատ ըն­դար­ձակ է, և դեռ շատ եմ անդ­րա­դառ­նա­լու դրան, ման­րա­մաս­ներ բա­ցե­լու:
Ն. – Ի՞նչ է անհ­րա­ժեշտ, որ­պես­զի թան­գա­րա­նը վե­րա­բաց­վի և գոր­ծի:
Վ. Ա. – Ա­ռա­ջին հեր­թին թան­գա­րա­նին այս­տեղ հա­մա­պա­տաս­խան տա­րածք է պետք: Այն կգոր­ծի որ­պես պե­տա­կան կա­ռո՞ւյց, թե՞ որ­պես հիմ­նադ­րամ, էա­կան չէ, միայն թե գոր­գե­րը ցու­ցադր­վեն, զար­գաց­վեն կրթա­կան ծրագ­րե­րը:
Բո­լո­րը գի­տեն այս խնդրի մա­սին, սա­կայն անհ­րա­ժեշտ ա­ռա­ջարկ այդ­պես էլ չի ար­վել: Ազ­գա­յին ժո­ղո­վում հան­դի­պում է ե­ղել մի քա­նի պատ­գա­մա­վոր­նե­րի, Մ­շա­կույ­թի փոխ­նա­խա­րա­րի և վար­չութ­յան պե­տի հետ: Ինձ վստա­հեց­րել են, որ ԱԳՆ-ի հին շեն­քի մի մա­սը հատ­կաց­նե­լու են թան­գա­րա­նին: Ոգ­ևոր­վել էինք, բայց հե­տո զան­գա­հա­րե­ցին, հայտ­նե­ցին, որ այդ­տեղ չի ստաց­վում, եր­ևի Պատ­մութ­յան թան­գա­րա­նում կլի­նի: Բայց այդ­տեղ էլ մեր դեմ ա­նըն­դու­նե­լի պայ­ման­ներ են դնում: Բա­ցի դա, ժամ­կետն է շատ կարճ՝ վեց ա­միս, ինչն ա­նի­մաստ է:
Եվ ա­հա ար­ցախ­յան գոր­գե­րը, ո­րոնք ներ­կա­յաց­նում են հայ ժո­ղովր­դի պատ­մամ­շա­կու­թա­յին ժա­ռան­գութ­յու­նը, դեռ ի­րենց տե­ղը չեն կա­րո­ղա­նում գտնել հայ­կա­կան հո­ղում:
Ն. – Հա­ջո­ղութ­յուն եմ մաղ­թում Ձեր, ա­վե­լի ճիշտ մե՛ր գոր­ծին…

Գրեք մեկնաբանություն

Ձեր էլ․փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են * -ով։