­Իմ հի­սուն տա­րի­նե­րի ու­ղե­կի­ցը / Մանվել Միկոյան

«Գ­րա­կան թեր­թի» հետ իմ ծա­նո­թութ­յու­նը շուրջ կես­դար­յա պատ­մութ­յուն ու­նի և սկսվում է դպրո­ցա­կան տա­րի­նե­րից:
Հայրս՝ Ա­դամ Մի­կո­յա­նը, լրագ­րող էր և­ ար­ձա­կա­գիր: Լո­ռու մար­զի հետ սահ­մա­նա­մերձ Խո­ժոռ­նի գյու­ղում թեր­թերն ու ամ­սա­գրե­րը ժա­մա­նա­կին էինք ստա­նում: Հայրս պար­տա­դիր բա­ժա­նոր­դագր­վում էր «Գ­րա­կան թերթ», «­Սո­վե­տա­կան գրա­կա­նութ­յուն» (այժմ՝ «­Նորք»), «­Գա­րուն», «­Լի­տե­րա­տուր­նա­յա գա­զե­տա», «­Լի­տե­րա­տուր­նա­յա Ռո­սիա», «Ոզ­նի», «Կ­րո­կո­դիլ» և «­Սո­վե­տա­կան Վ­րաս­տան», ո­րի թղթա­կիցն էր մեր շրջա­նում: «Գ­րա­կան թեր­թի» լույ­սըն­ծայ­ման օ­րե­րին դա­սերս ա­վե­լի շուտ էի սո­վո­րում և մինչև չկար­դա­յի ինձ հե­տաքրք­րող գե­ղար­վես­տա­կան գոր­ծերն ու մյուս հրա­պա­րա­կում­նե­րը, չէի գնում ֆուտ­բոլ խա­ղա­լու: Այն ժա­մա­նակ, երբ դեռևս չա­փա­ծո տո­ղեր գրե­լու փոր­ձեր էի ա­նում, չէի կա­րող պատ­կե­րաց­նել, որ մի օր դառ­նա­լու եմ իմ սի­րե­լի թեր­թում ա­ռա­վել հա­ճախ տպագր­վող հե­ղի­նակ­նե­րից մե­կը: Եր­ևա­նում ու­սա­նո­ղա­կան հինգ տա­րի­նե­րին միայն ար­ձա­կուրդ­նե­րին էի գյուղ մեկ­նում և «Գ­րա­կան թերթն» ա­մեն ան­գամ գնում էի կրպակ­նե­րից: Անձ­նա­կան ար­խի­վումս պահ­պան­վել է թեր­թի միայն վեր­ջին եր­կու տաս­նամ­յա­կի հա­վա­քա­ծուն՝ իմ շուրջ 60 հրա­պա­րա­կում­նե­րով (բա­նաս­տեղ­ծութ­յուն­նե­րի շար­քեր և հոդ­ված­ներ): Դժ­վա­րա­նում եմ ա­ռանձ­նաց­նել ա­մե­նա­հի­շար­ժան հրա­պա­րա­կու­մը թեր­թում: Սա­կայն 2016 թվա­կա­նի հու­լի­սի 29-ի (թիվ 26) հա­մա­րում տպագրված իմ «­Թուր­քերն են մե­ղա­վոր» քննա­դա­տա­կան սա­տի­րա­կան հոդ­վա­ծը, ինչ­պես օ­րեր անց տե­ղե­կա­ցա իմ մտե­րիմ­նե­րից մե­կից, Երևա­նում հար­յու­րա­վոր օ­րի­նա­կից պատ­ճե­նա­հան­վել էր և տա­րած­վել բնա­կե­լի շեն­քե­րում: Իսկ մե­կու­կես տաս­նամ­յակ ա­ռաջ, երբ բա­նաս­տեղ­ծութ­յուն­նե­րիս հեր­թա­կան շարքն էր տպագր­վել «Գ­րա­կան թեր­թում» և սկս­վում էր «Երկ­րոր­դա­կան հում­քի բա­զա» գոր­ծով, գրչա­կից ըն­կեր­նե­րից մե­կը Եր­ևա­նից զան­գա­հա­րեց և հարց­րեց. «­Դու որ­տե՞ղ ես հի­մա, բան ա­սող չի՞ ե­ղել»: Պա­տաս­խա­նե­ցի, որ աշ­խա­տա­վայ­րում եմ: «­Բա ա­սում եք՝ դե­մոկ­րա­տիա չկա, տես­նո՞ւմ ես, որ մե­կու­սաց­ված չես»,- ա­սաց նա:
Շատ քիչ բան կլի­նեի ա­սած, ե­թե ա­սեի, որ հայ գրա­կա­նութ­յան զար­գաց­ման վեր­ջին 90 տար­վա տա­րեգ­րութ­յունն է ամ­փոփ­ված «Գ­րա­կան թեր­թի» հա­վա­քա­ծու­նե­րում:
Թեր­թը, մա­նա­վանդ վեր­ջին տաս­նամ­յա­կում, անդ­րա­դառ­նում է մեր երկ­րում տե­ղի ու­նե­ցող կար­ևո­րա­գույն ի­րա­դար­ձութ­յուն­նե­րին, այն յու­րօ­րի­նակ հար­թակ է գրող­նե­րի տե­սա­կետ­նե­րի, նրանց մտա­հո­գութ­յուն­նե­րի հա­մար: Բազ­մա­թիվ ան­գամ, երբ որ­ևէ ա­ռի­թով գրել եմ խիստ բնո­րո­շում­նե­րով քննա­դա­տա­կան հոդ­ված­ներ, միշտ հա­մոզ­ված եմ ե­ղել, որ դրանք տպագր­վե­լու են, ու եր­բեք հու­սա­խաբ չեմ ե­ղել:
Տ­պա­գիր մա­մու­լի մա­սին խո­սե­լիս հա­ճախ ա­սել եմ, որ Հա­յաս­տա­նում մա­մու­լի ա­զա­տութ­յունն իր տե­ղը զի­ջել է ա­մե­նա­թո­ղութ­յա­նը: Խոսքս չի վե­րա­բե­րում «Գ­րա­կան թեր­թին», ո­րը բա­րե­բախ­տա­բար, միշտ ու­նե­ցել է և­ այժմ էլ ու­նի բա­նի­մաց ու խոս­քի ար­ժե­քը գնա­հա­տող խմբա­գիր: «Գ­րա­կան թեր­թը» նաև մեծ դեր ու­նի ե­րի­տա­սարդ գրող­նե­րի կա­յաց­ման գոր­ծում: Երբ ինձ հարց­նում են՝ ինչ­պե՞ս կա­րե­լի է տպագր­վել այդ թեր­թում, պա­տաս­խա­նում եմ՝ քո միակ միջ­նոր­դը գրա­ծիդ գե­ղար­վես­տա­կան ար­ժեքն է: Եվ շա­տերն են հա­մոզ­վել դրա­նում:
«Գ­րա­կան թեր­թի» 90-ամ­յա հո­բել­յա­նի առ­թիվ մաղ­թում եմ եր­կա­րա­կե­ցութ­յուն, իսկ խմբագ­րա­կազ­մին՝ համ­բե­րութ­յուն, տո­կու­նութ­յուն և նո­րա­նոր մտահ­ղա­ցում­նե­րի ի­րա­կա­նա­ցում: