Ազ­նիվ մշա­կի նվիր­վա­ծութ­յամբ / Ռուս­լան ՄԱԼԻՆՅԱՆ

Կա­րե­լի է ա­սել՝ Սամ­վել Բեգ­լար­յա­նի հա­մար նույն­քան հա­րա­զատ է թա­տե­րա­կան մի­ջա­վայ­րը, որ­քան գրա­կա­նութ­յու­նը: Ար­ձա­կա­գիրն ու բա­նաս­տեղ­ծը նաև դրա­մա­տուրգ է՝ հիա­նա­լի պիես­նե­րի հե­ղի­նակ: Բայց պա­կաս տա­ղան­դա­վոր չէ որ­պես ռե­ժի­սոր ու դե­րա­սան: Ն­րա բե­մա­կան կեն­սագ­րութ­յու­նը ինք­նին մի հարս­տութ­յուն է, որ սկսվել է դեռևս դպրո­ցա­կան տա­րի­նե­րից. հպար­տութ­յամբ է հի­շում Չե­խո­վի «Ար­ջի» բե­մա­կա­նա­ցու­մը դպրո­ցում, և այն էլ՝ ռու­սե­րե­նով:
Եվ լավ է, որ թատ­րո­նի սե­րը, Բեգ­լար­յա­նի հա­մար լի­նե­լով ա­ռա­ջին սեր, ժա­մա­նա­կի հետ կուլ չգնաց, այլ ու­նե­ցավ օ­րի­նա­չափ շա­րու­նա­կութ­յուն ու զար­գա­ցում: Բազ­մա­թիվ կեր­պար­ներ մարմ­նա­վո­րեց բե­մում, ո­րոն­ցից ա­ռանձ­նա­պես տպա­վո­րիչ էր Ե­զո­պո­սը. այն­պես էր մեր­վել կեր­պա­րին, թվում էր, հենց ին­քը՝ ան­տիկ շրջա­նի մեծ ա­ռա­կա­գիրն է՝ իր անհ­րա­պույր տես­քով ու ի­մաս­տուն էութ­յամբ: Հի­շար­ժան են նաև իր հե­ղի­նա­կած պիես­նե­րի մեջ մարմ­նա­վո­րած կեր­պար­նե­րը՝ գյու­ղա­պետ («Կ­յանքն ինչ­պես որ կա»), բժիշկ Նա­սիբ­յան («­Մո­մի լույ­սը»), Ար­մոն («Ա­ղավ­նու ա­շու­նը») և այլն:
Սամ­վել Բեգ­լար­յա­նի թա­տե­րա­կան ո­լոր­տը գնա­հա­տե­լու հա­մար բա­վա­կան է ա­սել, որ նա քա­ռա­սու­նից ա­վե­լի բե­մադ­րութ­յան հե­ղի­նակ է ու մաս­նա­կից՝ որ­պես դե­րա­սան: Եվ ի­հար­կե օ­րի­նա­չափ է, որ ար­ժա­նա­ցել է բազ­մա­թիվ մրցա­նակ­նե­րի նաև այս աս­պա­րե­զում: Այ­սօր էլ, յոթ տաս­նամ­յակն ան­ցած, Ս. Բեգ­լար­յա­նը շա­րու­նա­կում է իր տա­ղանդն ի սպաս դնել հայ մշա­կույ­թի գրա­կան ու թա­տե­րա­կան դաշ­տե­րում՝ ազ­նիվ մշա­կի նվիր­վա­ծութ­յամբ:
Զա­վեն ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԱՐԵՎԻ ՄԱՐԴԸ
Խոսք ըն­կե­րոջս՝ Սամ­վել Բեգ­լար­յա­նին
Ար­ևա­գա­լից շատ վաղ, աշ­խար­հը դեռ պինդ բա­րուր­ված, մուշ-մուշ քնած, Ար­ևի մար­դը ոտ­քի վրա է. պատ­րաստ­վում է ար­ևա­գա­լը դի­մա­վո­րել… Դե, պա­տու­հա­նից՝ «­Ծի­կով», պատշ­գամ­բում՝ սուր­ճի բա­ժա­կով դի­մա­վո­րե­լու սո­վո­րութ­յուն­ներն անց­յա­լում են. «Ար­ևա­գա­լը լե­ռան գա­գա­թից զին­վո­րա­վա­յել կանգ­նած կդի­մա­վո­րեն»,- կար­գա­խոս ու­նի: Էլ ժա­մա­նակ չի սպա­նում, դուրս է գա­լիս: Իսկ շու­նը՝ Բո­նին, ցու­ցադ­րա­բար պո­չը պտտում, դնում մեջ­քին, խե­լոք աչ­քե­րը պսպղաց­նում՝ «պատ­րա՛ստ եմ, գնա­ցի՛նք»: Եվ բռնում է Բեր­դա­սա­րի գլու­խը տա­նող ո­լոր-մո­լոր ա­րա­հե­տի տու­տը: Իսկ ա­րե­գա­կը ետ ու ա­ռաջ չու­նի. ճիշտ իր ժա­մին հայտն­վում է Գու­գա­րաց լեռ­նե­րի կա­տա­րին, մե­կեն վրձնում աշ­խար­հը, ժպտում.
– Ա­ռա­վո՛տ լու­սո, ա­ռա­վո՛տ լու­սո…
– Գա՛լդ բա­րի, լո՛ւյսդ բա­րի,- ող­ջու­նում է Ար­ևի մար­դը:
Եվ հին ըն­կեր­նե­րի նման բռնվում են զրույ­ցի՝ աշ­խար­հի բնա­կան ու բա­նա­կան կար­գեր, ան­կար­գութ­յուն­ներ, հին, նոր…
– Բա­րի ծա­ռա­յութ­յուն, հա­յո՛ց ար­ծիվ­ներ,- բա­րե­մաղ­թում է սահ­մա­նա­պահ­նե­րին,- ձեր թի­կուն­քում եմ, տա­րի­քիս չնա­յեք, պետք լի­նեմ՝ կողք­նե­րիդ կանգ­նում եմ,- հե­տո նա­յում է սահ­մա­նից ան­դին, հոն­քե­րը հա­վա­քում,- ես ձեր մարդ ա­սո­ղի…- «բա­րե­մաղ­թում»,- ե­րես եք ա­ռել, հա՞, որ կուռ­կու­ռի ձա­գե­րի նման խղճա­ցել, մկան ծակ էիք ման գա­լիս, որ գլուխ­ներդ չջար­դենք… դուք ճիշտ եք, մենք՝ սխալ, որ ջար­դած լի­նեինք, Կու­րից այն­կողմ քշած, է­սօր ա­մեն բան կար­գին կլի­ներ, բայց ի­մա­ցեք՝ մե՛նք մենք ենք, դո՛ւք ըն­դա­մե­նը դուք, էս գործն էս­պես չենք թո­ղե­լու:
Ա­րե­գա­կը քահ-քահ ծի­ծա­ղում է ցո­ղա­թա­թախ աշ­խար­հի վրա, մար­դիկ հո­րան­ջե­լով արթ­նա­նում են…
– Գ­նա՛նք, Բո­նի,- հրա­հան­գում է Ար­ևի մար­դը:
…Ար­ևի մար­դը, ա­ռանց ժա­մա­նակ կորց­նե­լու, նստում է հա­մա­կարգ­չի ա­ռաջ, իր ու Ար­ևի զրույ­ցը պատ­մում նոր արթ­նա­ցող­նե­րին և շ­տա­պում մշա­կույ­թի պա­լատ՝ իր երկ­րորդ տուն: Ար­ևի մար­դը նաև բե­մի մարդ է 7-8 տա­րե­կա­նից: Շուրջ 60 տա­րի բե­մի վրա է: Հի­մա այն­տեղ և՛ տե՛ր է, և՛ ծա­ռա՝ դրա­ման գրում է, դե­րե­րը՝ բաշ­խում, գլխա­վոր դե­րում էլ ինքն է ու ին­քը: Նա բե­մում չի՛ խա­ղում, դեր չի՛ տա­նում՝ իր տունն է, չէ՛, պար­զա­պես ապ­րում է: Ե­զո­պո­սի տան­ջանք­նե­րով է ապ­րել, Դա­նիե­լի նման գժվել, բժիշկ Նա­սիբ­յա­նի նման հրա­շա­գոր­ծել… Հե­քիա­թի մեջ մտնե­լը, այն­տե­ղից դուրս գա­լը ար­ևի հետ զրույ­ցի նման մի բան է, թե քա­նի ան­գամ է «ներս ու դուրս» ա­րել՝ դժվար է ա­սել, բայց 60 կեր­պար է մարմ­նա­վո­րել: Այ­սօր էլ Ձ­մեռ պապ է, թոռ­նու­հին՝ ձյու­նա­նու­շիկ, թո­ռը՝ շնիկ:
Ար­ևի մար­դու թատ­րո­նի դե­գե­րում­նե­րը բարձր են գնա­հատ­վել. ՀՀ մշա­կույ­թի նա­խա­րա­րութ­յան Ոս­կե մե­դալ, մրցա­նակ­ներ, պատ­վոգ­րեր, շնոր­հա­կա­լագ­րեր… Եվ ա­մե­նա­բարձ­րը՝ ծա­փե՜ր , ծա­փե՜ր…
Թե ե՞րբ է հանգս­տա­նում, դժվար է ա­սել, բայց ստու­գա­պես՝ ար­ևա­գա­լին Բեր­դա­սա­րի գա­գա­թին կլի­նի, բե­մի ժա­մին՝ բե­մում:

Գրեք մեկնաբանություն

Ձեր էլ․փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են * -ով։

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.