Տաթև Թամրազյան / Մի տար­վա պատ­մութ­յուն 20.10.2020-20.10.2021

Տաթև Թամրազյան

Գ­րա­կա­նա­գե՞տ եմ դառ­նա­լու, թե՞ լեզ­վա­բան։ Լեզ­վի դա­սը դժվար էր կար­ծես, ի­մը, ախր, գրա­կա­նութ­յունն է, է­լի։ Վա­ղը չեմ հասց­նե­լու կար­դալ հանձ­նա­րար­ված գիր­քը։ Դե, ախր լե­զուն ու լեզ­վա­բա­նութ­յու­նը միշտ էլ իմն են ե­ղել։ Լավ, վեր­ջը՝ գրա­կա­նութ­յո՞ւն, թե՞ լե­զու։
Պա­տե­րազմ։
Գ­նում էինք Ազ­գա­յին գրա­դա­րան, պայ­ման կա­պում, որ հե­ռա­խոս­ներն ան­ջա­տում ենք, որ կա­րո­ղա­նանք դաս ա­նել, մեզ հա­մո­զել էինք, որ պա­տե­րազ­մը ըն­թեր­ցաս­րահ չի մտել։ Իսկ պա­տե­րազ­մը ըն­թեր­ցաս­րա­հում էր, երբ բժշկա­կա­նի ու­սա­նո­ղը գրքե­րը թող­նում ու գնում էր կա­մա­վոր, երբ մեկս մյու­սից թա­քուն նո­րութ­յուն­ներ էինք կար­դում ու ա­տամ­նե­րը կրճտաց­նե­լով լռում, ցույց տա­լու, որ՝ չէ՜, ա­մեն ինչ կար­գին է։ Ա­մեն ինչ և­ ո­չինչ էլ կար­գին չէ, այլևս եր­բեք կար­գին չէ։ Ոչ մե­կին հան­դի­պե­լու տրա­մադ­րութ­յուն չկա, միայ­նակ մնա­լու ուժ չկա, ինքդ քեզ հան­դի­պե­լու ուժ չկա։ Ո­չինչ չկար ու չկա էլ։ Ն­րանք չկան էլ. մեր տե­սա­դաշ­տից մար­տա­դաշտ են գնա­ցել ու ու­ղիղ եր­կինք։
Իմ հե­ռա­խո­սի պատ­կե­րաս­րա­հում մի լու­սան­կար Պաչ­յա­նի գրքի շնոր­հան­դե­սից է, մի քա­նի­սը՝ խղճուկ կա­մա­վո­րութ­յուն­նե­րից, որ նկա­րել եմ՝ իբրև մեր ազ­գի հա­վա­քա­կան ու­ժը ամ­րագ­րե­լու, որ հե­տո Չա­րեն­ցին ցույց տամ։ Ն­կար­ներ կան, որ հի­վան­դա­նո­ցի բա­կից են, որ ու­րախ ենք, շնոր­հա­կալ ենք, որ հի­վան­դա­նո­ցի բա­կում ենք։ Ի­րար հետ ենք։ Ողջ։ Ա­ռող­ջը էլ կապ չու­նի, կար­ևո­րը՝ ողջ։ Թեր­թում եմ նկար­ներս, ու ինչ-որ ու­րախ պատ­կեր­ներ են. հյուր ենք գնում, հյուր ենք ըն­դու­նում, հա­մերգ ենք գնում։ Վեր­ջա­ցավ, հա՞։ Նա­յում եմ ամ­սաթ­վե­րը՝ մի լու­սան­կա­րը նո­յեմ­բե­րի 11-ին եմ պահ­պա­նել. Ա­մե­նափր­կիչն է։ Մ­յուս նկա­րում գրված է՝ «Не выходи из комнаты, не совершай ошибку»։ Մ­յուս նկա­րը խոս­տո­վա­նութ­յուն է դա­սա­խո­սիս, որ շնոր­հա­կալ ենք ան­ծիր, հե­տո՝ հուն­վա­րի վեր­ջին, գրկել եմ Շու­շա­նի նո­րա­ծին եղ­բո­րը ու եր­ևի վեր­ջին ա­միս­նե­րի ա­մե­նա­խա­ղաղ բույրն եմ զգում։ Էս ստի ու փո­շու ա­րան­քում ո՞նց են էս բույ­րով լույս աշ­խարհ գա­լիս։ Լույսն է աշ­խարհ գա­լիս, թե չէ աշ­խար­հը հի­մա հաս­տատ լույս չի։ Պ­րակ­տի­կա ենք գնում. պի­տի ու­սա­նո­ղութ­յան տա­րի­նե­րից հաս­կա­նալ՝ դու կա­րո՞ղ ես ու­սուց­չի ա­ռա­քե­լութ­յան այդ բարդ լու­ծը տա­նել քո փշրված ու­սե­րին։ Ե­թե չես կա­րող՝ գնա՛։ Չ­գի­տեմ՝ ուր, բայց գնա՛։ Երկ­րորդ կուր­սում մեր ա­ռա­քե­լութ­յու­նը դպրոցն իբրև կա­ռույց ճա­նա­չելն է։ Ես գա­ղա­փար­ներ փո­խան­ցե­լու խնդիր չու­նեի, չու­նեմ։ Ու մի պահ ուղ­ղա­կի վերց­րի մար­կե­րը (ո­րով­հետև դպրո­ցի եր­կու սիմ­վոլ­նե­րը՝ գրա­տախ­տակն ու կա­վի­ճը, ար­գել­վե­ցին հան­րա­հայտ հա­մա­վա­րա­կի պատ­ճա­ռով) ու գրե­ցի. «Ես իմ ա­նուշ Հա­յաս­տա­նի»։ Թող ներ­վի ինձ այս պա­թե­տիզ­մը կամ թող հեչ էլ չներ­վի։ Էլ ո­չինչ չա­րե­ցի, թո­ղե­ցի դա­սա­րա­նում ա­նուշ Հա­յաս­տանն ու գնա­ցի։ Գու­ցե դա­սա­րան-ա­շա­կերտ հան­դի­պու­մը մի օր նո­րից լի­նի ա­ռանց դի­մա­կի ու վա­խի, և ն­րանք կու­րա­խա­նան, որ ա­նուշ Հա­յաս­տա­նում են։ Հաս­տատ կու­րա­խա­նան։
Գիրք նվի­րե­լու օր­վան ա­վե­լի շատ եմ սպա­սում, քան մար­տի 8-ի խիստ աղջ­կա­կան կամ կա­նա­ցի տո­նին։ Նե­ղա­նում եմ, որ չեն շնոր­հա­վո­րում կամ գիրք չեն նվի­րում։ Դեռ չէի հաս­կա­նում՝ գիրքն ինչ է, Թու­ման­յա­նի ծնուն­դին մեր դպրո­ցի գրա­դա­րա­նին գիրք էի նվեր տա­նում և պա­հան­ջում իմ նվե­րը։ Ե­րե­խա­ներն ի­րա­վունք ու­նեն նվեր պա­հան­ջե­լու, իսկ մար­տի 8-ին, ով ու­զում ես ե­ղիր, հատ­կա­պես, ե­թե ե­րե­խա չես՝ չի կա­րե­լի։ Որ շատ մեծ տա­տիկ լի­նեմ, ծե­րա­նո­ցում էլ եմ կազ­մա­կեր­պե­լու ի­րար գիրք նվի­րե­լու «խա­ղը»։
Վար­դան Պետ­րոս­յա­նի ցու­ցա­հան­դե­սին եմ գնա­ցել։ Եր­կու ան­գամ։ Դեռ եր­կու ան­գամ էլ կգնա­յի։ Ն­կար­չութ­յու­նից շատ չեմ հաս­կա­նում, բայց որ կտավ­նե­րից շա­տերն ան­գիր հի­շում եմ ու գի­տեմ՝ ինչ ե­րաժշ­տութ­յուն են լսում նկա­րի մար­դիկ, դա՝ հաս­տատ։ Ժենգ­յա­լով հաց եմ կե­րել ա­ռա­ջին ան­գամ ու նա­յել Հար­րի Փո­թե­րը, է­լի ա­ռա­ջին ան­գամ։ Եր­կուսն էլ նույն մար­դու, մեղմ ա­սած, պա­հան­ջով։ Հա­մա­ձայն եմ՝ ու­շաց­րել եմ, բայց դուք պի­տի ի­մա­նաք՝ ես «­Կար­գին հա­ղոր­դումն» էլ չէի նա­յել։
Ծ­նունդ­ներ եմ գնա­ցել ու սկսել կար­ևո­րել ծնունդ նշե­լը պա­տե­րազ­մից ա­վե­լի։ Սկ­սել եմ չհե­տաձ­գել ո­չինչ, ո­րով­հետև պա­տե­րազմ է, ո­րով­հետև հա­մա­վա­րակ է։ Պի­տի չհե­տաձ­գել, ո­րով­հետև ախր պա­տե­րազմ է ու հա­մա­վա­րակ, իսկ մենք՝ դեռ քսան տա­րե­կան։
Ս­յու­նիք եմ գնա­ցել, Տաթևն եմ տե­սել, Լո­ռի եմ գնա­ցել ու մտա­ծել՝ էն­տեղ շատ եր­կար միայ­նակ մնա­լու մա­սին։ Կ­նե­րեք, Ս­յու­նի­քում էլ։ Եվ այն­տեղ, որ­տեղ պա­տու­հա­նից լեռ­ներ են եր­ևում։ Լի­քը նա­մակ­ներ եմ գրել ձե­ռա­գիր, ստա­ցել եմ նա­մակ­ներ ձե­ռա­գիր, որ կար­դա­լիս վա­խե­ցել եմ լաց լի­նել. ար­ցուն­քը չփչաց­նի թուղ­թը հան­կարծ։ Էդ­պես անզ­գույշ ես մի ան­գամ եմ ե­ղել։ Ծա­ղիկ­ներ եմ նվի­րել և պա­հել ինձ նվի­րած­նե­րի բո­լոր ժա­պա­վեն­նե­րը և միայն մե­կի փնջից մի թերթ պա­հել գրքի է­ջե­րում։
Ա­մեն օր մտա­ծել եմ չհասց­նե­լու մա­սին։ Խա­ղաղ­վել եմ։ Հաս­կա­ցել եմ՝ ճո­խութ­յուն է, է­լի վա­զել եմ։ Կորց­րել եմ ու գտել, հատ­կա­պես ամ­ռա­նը գտել և հատ­կա­պես ամ­ռա­նը կորց­րել։ Ա­մառ­վա սկզբում Օ­րագ­րումս գրել էի, որ ու­զում եմ հասց­նել սի­րա­հար­վել։ Սա­րո­յանն ա­սում է՝ լավ չի ա­ռանց սի­րա­հար­ված լի­նե­լու ապ­րե­լը։ Իմ բո­լոր դա­սա­խոս­նե­րը հոր­դո­րում են ինձ սի­րա­հար­վել ա­վե­լի, քան ըն­թեր­ցա­սրահ գնալ։ Ն­րանք և Սա­րո­յա­նը հաս­տատ ինձ­նից շատ գի­տեն։
Հի­մա ա­շուն է ար­դեն, ու ես եր­կու ա­մառ ապ­րե­ցի։ Մե­կը պա­տե­րազ­մից ա­ռաջ էր՝ փնտրող ու էդ­պես էլ չհաս­կաց­ված, պա­րապ ու տխուր, որ հրաշք չի կա­տար­վում, որ զար­մա­նա­լու բա­նե­րը քիչ են, որ սի­րու­նը քիչ է։ Հա­ջորդ ա­մա­ռը ե­ղավ հա­մար­ձակ ու ու­ժեղ, եր­բեմն զգաց­մուն­քա­յին լի­նե­լուց չա­մա­չող, լսող, ե­րե­կո­յան շատ եր­կար քայ­լող ու զրու­ցող և չ­մե­ղադ­րող, թե դա­տար­կա­բա­նութ­յամբ եմ զբաղ­ված։ Ի՞նչ կա ա­վե­լի թանկ, քան ու­սիդ հեն­վելն ու լսե­լը։ Եվ ես հաշտ եմ, որ սա­րեր չեմ նվա­ճել, ես շնոր­հա­կալ եմ, որ դեռ կա­րե­լի է ու­նե­նալ գրա­սե­ղան, սրճել և մի ամ­սից ա­վե­լի Թու­ման­յան կար­դալ։ Ես այլևս չեմ վա­զում, չեմ սպա­սում, չեմ փնտրում, ես միայն զբոս­նում եմ քեզ հետ՝ լսե­լով ամ­ռան ու աշ­նան պատ­մութ­յուն­նե­րը, որ հաս­տատ ինձ­նից լավ են պատ­մում և քեզ լսե­լով, որ պատ­մում ես, կապ չու­նի՝ ինչ։ Միայն ա­կանջ­ներս պի՛նդ փա­կիր քո էդ­քան վստա­հե­լի ձեռ­քե­րով, երբ ինք­նա­թիռն այդ­քան մոտ է, ու ձայնն՝ այդ­քան ուժ­գին, ո­րով­հետև ես (կնե­րես, բայց) վա­խե­նում եմ, որ մի օր նո­րից դա ինք­նա­թի­ռը չի լի­նի։

Գրեք մեկնաբանություն

Ձեր էլ․փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են * -ով։

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.