ՆՈՐԱՅՐ ԱԴԱԼՅԱՆ

ՀԳՄ վար­չու­թյու­նը
շնոր­հա­վո­րում է
արձակագիր, դրամատուրգ
ՆՈՐԱՅՐ ԱԴԱԼՅԱՆԻՆ ծննդյան 85-ամյակի առթիվ
«Գրա­կան թեր­թը» միա­նում է շնորհավորանքին

ԳՐԻ ԱՆԽՈՆՋ ՔՈՒՐՄԸ
Ի՜նչ դյու­րին է գրել Նո­րայր Ա­դալ­յա­նի մա­սին: Նա, իմ կար­ծի­քով, գրո­ղի այն դա­սա­կան տե­սակն է, որ եր­բեք չի տա­ռա­պել ինք­նա­գո­վութ­յամբ, ինք­նա­գո­հութ­յամբ, գրել է ար­ձակ, գրա­կա­նա­գի­տութ­յուն, հու­շեր, խո­հագ­րութ­յուն, ար­վես­տա­գի­տա­կան (հատ­կա­պես նկար­չութ­յան մա­սին) նյու­թեր և այլն, և այլն:
Հի­շում եմ, թե երբ եմ կար­դա­ցել նրա «­Շոգ ա­մառ» գիր­քը, դա 60-ա­կա­նի սկիզբն էր, և ու­րա­խա­ցել, որ ինձ ծա­նոթ Շի­լա­չիի կամ Դա­վա­յա­թա­ղի մա­սին էլ կա­րե­լի է գրել ու պարզ կյան­քը վե­րա­ծել գե­ղար­վես­տի:
Հե­տա­գա­յում նրա ար­ձա­կի «­Կա­պույտ Երզն­կան» կսեպ­վի հի­շո­ղութ­յանս մեջ, և հի­մա այս տո­ղե­րը գրե­լիս ա­սես շնոր­հա­կա­լութ­յուն եմ հայտ­նում իր և մեր Երզն­կա­յի կեն­սա­գի­րը լի­նե­լու հա­մար: Ար­վես­տա­գետ Ա­դալ­յան տոհ­մին մեզ պարգ­ևե­լու շռայ­լութ­յու­նը հա­յոց հին քա­ղա­քի հի­շա­տա­կե­լի բնույ­թի գե­ղե­ցիկ ա­րարք­նե­րից է:
Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը Գ­րող­նե­րի միութ­յան ըն­թաց­քին մշտա­պես ա­ջակ­ցող տա­ղան­դա­վոր ան­հատ­նե­րից է և, ա­յո՛, պրո­զա­յիկ թող հնչի՝ ու­սա­նե­լի վարք ու բար­քով, վար­պե­տութ­յան դա­սե­րով ու չպար­տադ­րող լռութ­յամբ:
Նա իր մեջ կրում է մեր մե­ծե­րի հետ (Ի­սա­հակ­յան, Դե­միրճ­յան, Մա­հա­րի…) շփում­նե­րից ըն­կա­լած շող­շո­ղուն առ­կայ­ծում­նե­րը, շնոր­հի շող­քը, գրի հան­դեպ խո­նար­հութ­յու­նը:
Շ­նոր­հա­վոր 85-ամ­յակդ, ա­վա՛գ գրչեղ­բայր:
Էդ­վարդ ՄԻԼԻՏՈՆՅԱՆ

***

ՆՈՐԱՅՐ ԱԴԱԼՅԱՆ- 85
Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը մտավ ե­րի­տա­սարդ ար­ձա­կա­գիր­նե­րի ըն­տա­նի­քը «Ետ մի նա­յիր» պատմ­վածք­նե­րի ժո­ղո­վա­ծո­ւով` 1963 թվա­կա­նին: Հենց ա­ռա­ջին այս գիր­քը հու­սադ­րու­մի մուր­հակ էր գա­լիք վալ­յու­տա­յին վճա­րում­նե­րի դի­մաց: «­Շոգ ա­մառ»-ը և՛ վճա­րում է, և՛ մի նոր, ա­վե­լի պա­տաս­խա­նա­տու մուր­հակ: Վիլ­յամ Սա­րո­յա­նի և մեր նոր ար­ձա­կի եր­կու վար­պետ­նե­րի ազ­դե­ցութ­յու­նը վկա­յում է, որ Ա­դալ­յա­նը ոչ միայն ետ չի գնում, այլև ու­զում է շա­րու­նա­կել ճա­նա­պարհն այն կե­տից, որ­տեղ կանգ­նել են Չա­րենցն ու Բա­կուն­ցը: Այս ա­վե­լի դժվար գործ է, քան քայ­լել Պ­ռոշ­յա­նի, ան­գամ Շիր­վան­զա­դեի ու Նար-­Դո­սի ոտ­նա­հետ­քե­րով: «­Շոգ ա­մառ»-ը լե­ցուն է լույ­սով, ար­ևով և կեն­սա­հաս­տատ ջեր­մութ­յամբ:
Գուր­գեն Մա­հա­րի
Գ­րա­կան թերթ, 1965 թ.
***
Աշ­խար­հի վրա ան­հայտ կետ մը հայտ­նի դարձ­նե­լը դյու­րին գործ չէ: Ո­րոշ շնորհ և նույ­նիսկ տա­ղանդ կեն­թադ­րե: Այդ ան­հայտ կե­տե­րեն մե­կը հայ գրա­կա­նութ­յան քար­տե­զի վրա «­Շոգ ա­մառ»-ի Հար­թագ­յուղն է ցարդ: Նո­րայր Ա­դալ­յա­նի գրչով հայտ­նա­գործ­ված է ա­նի­կա: Ո­րով­հետև հի­մա կաս­կած չկա, որ «­Հար­թագ­յու­ղը ինչ – որ չա­փով աշ­խար­հի մեջ է, աշ­խար­հը ինչ – որ չա­փով` Հար­թագ­յու­ղի մեջ»:
Պո­ղոս Ս­նապ­յան
«­Բա­գին», Բեյ­րութ, 1966 թ., թիվ 3
***
Ժա­մա­նա­կի զգա­ցո­ղութ­յունն է մշտա­պես ու­ղե­կից ե­ղել Նո­րայր Ա­դալ­յա­նին, ուս­տի՝ նրա ար­ձա­կը եր­բեք չի կորց­րել իր նկատ­մամբ ձևա­վոր­ված հե­տաքրք­րութ­յու­նը… Գ­րողն ու­նի հրա­շա­լի տե­սու­նա­կութ­յուն, սա­կայն նա գրա­կա­նութ­յուն է բե­րում ոչ թե դրա շնոր­հիվ մտա­պա­հա­ծը, այլ դրանց ան­հան­գիստ գրգիռ­ներն ու հո­գե­բա­նա­կան դրդա­պատ­ճառ­նե­րը, հո­գե­բա­նա­կան կա­տար­սիս­նե­րի ա­նա­տո­միան, ո­րը հնա­րա­վո­րութ­յուն է տա­լիս նրա ար­ձա­կը դի­տել որ­պես նոր եր­ևույթ, որ­պես հա­մաշ­խար­հա­յին ար­ձա­կում տի­րա­պե­տող դար­ձած սկզբունք­նե­րի գե­ղար­վես­տա­կան ար­տա­ցո­լում:
Լ­ԵՎոն Մու­թաֆ­յան
«­Մա­սիս» շա­բա­թա­թերթ, Լոս Ան­ջե­լես, 1999 թ.

***
Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը պատ­կա­նում է հա­յաս­տան­յան ար­ձա­կա­գիր­նե­րի այն սերն­դին, ո­րը գրա­կա­նութ­յուն մտավ 60-ա­կան թվա­կան­նե­րին` իր հետ բե­րե­լով թարմ շունչ և գե­ղա­գի­տա­կան նոր մտա­ծե­լա­կերպ: Սե­րունդ ա­սե­լով պետք է ընդգ­ծել, որ Ա­դալ­յա­նը չմնաց «երգ­չախմ­բի» մեջ, ձայ­նը հնչեց ա­ռան­ձին, ե­թե կա­րե­լի է ա­սել` ա­դալ­յա­նա­վա­րի: Այ­սօր նա հայ գրա­կա­նութ­յան ա­վան­գար­դում է, մեր լա­վա­գույն ար­ձա­կա­գիր­նե­րից մե­կը, ո­րը, մեկ այլ ա­ռի­թով ար­ված Ս­ևա­կի բնո­րոշ­մամբ, նա­յում է նույն ուղ­ղութ­յամբ, ո­րով ըն­թա­նում է հա­մաշ­խար­հա­յին ար­վես­տը:
Պերճ Զեյ­թունց­յան
«Աս­պա­րեզ», Լոս Ան­ջե­լես, 1999 թ.
***
Ծ­նունդդ-հիմքդ ղրիմ­յան,
Իսկ հո­գիդ-միտքդ` Խ­րիմ­յան
Գ­րել ես «­Կա­պույտ Երզն­կա»,
Իսկ մեջդ` ինչ­քան ե­րազ կա:
Փոք­րա­մար­մին ես, բայց… հսկա,
Դոկ­տոր ես, բայց գրող քեզ զգա:
Այ­սօր Հա­յաս­տա­նում շատ կա վան­դալ,
Իսկ դու` միշտ ար­դար, պա­րոն Ա­դալ…
Ա­րա­մա­յիս Սա­հակ­յան
«Ոզ­նի», 2001 թ.
***
Նո­րայր Ա­դալ­յան գրո­ղի ա­նու­նը քա­ջա­ծա­նոթ է Հա­յաս­տա­նի և Սփյուռ­քի ըն­թեր­ցա­սեր հա­սա­րա­կութ­յա­նը: Դուք ժա­մա­նա­կա­կից հայ ան­վա­նի գրող­նե­րից եք: Թատ­րո­նի հա­մար ծանր ժա­մա­նակ­նե­րում Դուք ձեռք մեկ­նե­ցիք դրա­մա­տուր­գիա­յի ժան­րին: Ձեր պիես­նե­րը` «­Ներ­կա­ներ և բա­ցա­կա­ներ», «Ս­պա­նութ­յան վկա­նե­րը», «­Կի­նը և տ­ղա­մար­դը» բե­մադր­վել են Հր. Ղափ­լան­յա­նի ան­վան դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րո­նում` ար­ժա­նա­նա­լով հան­դի­սա­տե­սի ջերմ ըն­դու­նե­լութ­յա­նը:
Եր­վանդ Ղա­զանչ­յան

***
Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը, ըստ էութ­յան, իմ ա­վագ եղ­բայրն է: Այդ գե­ղե­ցիկ եր­ևույթն ու­նի եր­կու հիմ­նաս­յուն պատ­ճառ` իր մարդ­կա­յին տե­սա­կը և­ իր գրո­ղի տե­սա­կը: Յու­րա­հա­տուկ մարդ­կա­յին էութ­յուն է ա­մեն ին­չում, նաև այն գի­տակ­ցութ­յամբ, որ ինչ­պես գրել է. «Ե­թե մար­դը չկա` բա­ռը մա­հա­նում է»: Եվ մեկ այլ շատ յու­րո­վի, մտա­ծե­լու տե­ղիք տվող իր ար­տա­հայ­տութ­յու­նը. «Իմ ներ­սում անձրև է գա­լիս»:
Որ­պես գրող, դրա­մա­տուրգ, հրա­պա­րա­կա­գիր՝ նույն­պես բա­ցա­ռիկ ար­ժեք ու­նե­ցող մտա­վո­րա­կան է, շատ գոր­ծուն­յա, աշ­խա­տա­սեր, բարձ­րա­մա­կար­դակ, ինք­նա­տիպ մտա­ծե­լա­կերպ ու­նե­ցող իր ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան բո­լոր ժան­րե­րում: Ու­նի նաև մի յու­րա­հա­տուկ բնա­վո­րութ­յան գիծ, ո­րը քչե­րին է տրված, նա եր­բեք չի սո­վո­րեց­նում, պար­տադ­րում… Պար­զա­պես Նո­րայր Ա­դալ­յա­նից կա­րե­լի է շատ բան սո­վո­րել` ե­թե դու ըն­դու­նակ ես տես­նել, զգալ մեկ այլ էութ­յան դրա­կան բնույ­թը: Իսկ Ա­դալ­յա­նը շատ դրա­կան էութ­յուն է: Ինչ վե­րա­բե­րում է մեր թատ­րո­նին, որ­տեղ որ­պես գրա­կան բաժ­նի վա­րիչ նա աշ­խա­տում է տասն­յակ տա­րի­ներ, ա­պա մեր խա­ղա­ցան­կում տեղ գտած նրա թա­տեր­գութ­յուն­նե­րը նույն­պես յու­րօ­րի­նակ են հատ­կա­պես ի­րենց մտա­ծո­ղութ­յամբ, ո­րը մաս­նա­վո­րա­պես առնչ­վում է աբ­սուր­դի թատ­րո­նի ժան­րին: Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը նաև իր ան­հա­տա­կան աբ­սուր­դա­յին մտա­ծո­ղութ­յամբ է կեր­տել այդ գոր­ծե­րը: Սա նույն­պես բա­ցա­ռիկ ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան օժտ­վա­ծութ­յուն է:
Ես, մեր թատ­րո­նը ող­ջու­նում ենք սի­րե­լի, հար­գե­լի Նո­րայր Ա­դալ­յա­նի ծննդյան հո­բել­յա­նը՝ մաղ­թե­լով նո­րա­նոր ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան վե­րելք­ներ:
Ար­մեն Խան­դիկ­յան
2021 թ.

***

ԻՇԽԱՆԱԿԱՆ ԺԱՆՐԻ ԱՍՊԵՏԸ
Դ­րա­մա­տուր­գիան իշ­խա­նա­կան ժանր է, ցա­վոք սրտի, ըն­թերց­վում է քիչ և բե­մադր­վում սա­կավ, թատ­րոն­նե­րը հա­ճախ խու­սա­փում են նույ­նիսկ հա­ջող­ված և­ ինք­նա­տիպ պիես­նե­րից: Պատ­ճա­ռը մյուս ժան­րե­րի հա­մե­մա­տութ­յամբ դրա­մա­տուր­գիա­յի ա­վե­լի բարդ բնույթն է, այն ա­ռա­վե­լա­պես ցու­ցադ­րում է մար­դու ա­րարք­նե­րը, քան ար­ձա­կագ­րի գրչով պատ­մութ­յուն ա­նում նրանց մա­սին: Լի­նել դրա­մա­տուրգ՝ նշա­նա­կում է լի­նել ցու­ցադ­րող նկա­րիչ և­ ո՛չ պատ­մա­սաց: Դ­րա­մա­տուր­գիա­կան երկ­խո­սութ­յու­նը պետք է գոր­ծո­ղութ­յուն ձևա­վո­րի և չ­դառ­նա զրու­ցա­րան:
Կա ևս մի պատ­ճառ՝ մեր գետ­նա­քարշ, կեն­ցա­ղա­յին հո­գե­բա­նութ­յունն ու գի­տակ­ցութ­յու­նը, որ անջր­պետ է մեր և թատ­րոն-դրա­մա­տուր­գիա­յի միջև: Ռի­չար­դը, Կա­սիո­սը, Զիմ­զի­մո­վը ես չեմ. մեզ գի­տակ­ցա­բար խա­բում ենք, թե մենք ու­րիշ ենք, Աստ­ծո և­ ո՛չ սա­տա­նա­յի զա­վակ­ներ, և գի­շե­րը մեր հան­ցա­գործ գլուխ­նե­րը դնում ենք բար­ձին և մե­ղա­վոր հո­գով հան­գիստ քնա­նում մինչև լու­սա­բաց:
Դ­րա­մա­տուր­գիան ու թատ­րոնն ու­նեն ած­խած­նով հա­գե­ցած հա­սա­րա­կա­կան մթնո­լոր­տը մաք­րող բա­ցա­ռիկ հզոր ուժ՝ Հին Հու­նաս­տա­նից ի վեր: Ժա­մա­նա­կա­կից հա­սա­րա­կութ­յա­նը, գու­ցե ա­վե­լի, քան անց­յալ­նե­րում, թթվա­ծին է անհ­րա­ժեշտ:
Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը սա գրել է 2013 թվա­կա­նին, որ­պես «Դ­րա­մա­տուր­գիա» հան­դե­սում տպագր­ված «Ա­դամ» պիե­սի (կամ ինչ­պես ինքն է նշել՝ տա­րօ­րի­նակ խա­ղի) նա­խա­խոսք: Եվ հեր­թա­կան ու ա­մեն ան­գամ­վա հան­գույն՝ նրա Խոս­քը ժա­մա­նա­կից դուրս է և հայ թատ­րո­նում հայ դրա­մա­տուր­գիա­յի (և­ ընդ­հան­րա­պես՝ դրա­մա­տուր­գիա­յի) դերն ու նշա­նա­կութ­յու­նը ախ­տո­րո­շող յու­րօ­րի­նակ ու­ղե­ցույց: Ա­սել, որ նա գի­տե մեր թա­տե­րա­կան ի­րա­կա­նութ­յու­նը, ա­սել, որ նա ներ­սից է ծա­նոթ բեմ-կու­լի­սա­յին աշ­խար­հին, ա­սել, որ նա գի­տե՝ ինչ­պես գրել պիես՝ ժա­մա­նա­կա­կից և ժա­մա­նա­կի հա­մար, նշա­նա­կում է ո­չինչ չա­սել: Կամ՝ հա­մար­յա ո­չինչ չա­սել: Ո­րով­հետև Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը ստեղ­ծել ու ստեղ­ծում է ի՛ր թատ­րո­նը:
Դ­րա­մա­տուրգ­ներ կան, որ գրում են թատ­րոն­նե­րի հա­մար, և կան դրա­մա­տուրգ­ներ, ո­րոնք գրում են ի­րե՛նց թատ­րո­նի հա­մար: Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը գրում է ի՛ր թատ­րո­նի հա­մար. դժվա­րին ընտ­րութ­յուն և գ­րա­սե­ղա­նից բեմ տա­նող դժվա­րին ճա­նա­պարհ: Բայց Նո­րայր Ա­դալ­յա­նի հա­մար, ով մոտ եր­կու տասն­յակ պիես­նե­րի հե­ղի­նակ է և բազ­միցս բե­մադր­ված դրա­մա­տուրգ, նման դժվա­րութ­յուն­նե­րը առ ո­չինչ են: Ո­րով­հետև նա գրե­լով խա­ղո՛ւմ է՝ իր հե­րոս­նե­րով, նրանց ճա­կա­տագ­րե­րով, ա­րարք­նե­րով: Բա­վա­կան է մեկ-եր­կու պիես կար­դաս՝ ու կզգաս ան­պայ­ման, թե ի՜նչ ոգ­ևո­րութ­յամբ, ար­տիս­տիկ ինչ­պի­սի՜ կու­րա­ժով է «բե­մադրում» հեր­թա­կան պատ­մութ­յու­նը, որն ին­չի մա­սին էլ որ լի­նի՝ հիմ­քում և­ ան­պայ­ման սի­րո մա­սին է լի­նե­լու… Ն­րա պիես-խաղ-պատ­մութ­յուն­նե­րը, հա­ճախ ի­րա­կա­նի ու ա­ներևա­կա­յե­լի եր­ևա­կա­յութ­յան սահ­մա­նագ­ծին փխրուն հո­գե­բա­նա­կան հա­վա­սա­րակշ­ռութ­յուն պահ­պա­նե­լով, ա­դալ­յա­նա­կան բե­մա­տա­րած­քի ըն­ձե­ռած հեր­թա­կան անս­պա­սե­լի հնար­քով են գրա­վում, հե­տաքրք­րում, նաև՝ զգու­շա­վո­րում, ան­գամ՝ վա­նում, բայց… պա­հե­լով ի­րենց ձգո­ղա­կան դաշ­տում: Ա­դալ­յա­նա­կան խա­ղին հա­տուկ է ան­կան­խա­տե­սե­լիութ­յու­նը՝ կեր­պար­նե­րի, նրանց ա­րարք­նե­րի, ծա­վալ­վող ու զար­գա­ցող գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի: Ան­գամ ներ­քին «պոր­տա­լա­րով» միաց­ված «Ա­դամ», «Ե­վա» և «Օ­ձը» պիես­նե­րը որ­քան ներհ­յուս­ված, նույն­քան ան­կախ են և­ ինտ­րի­գա­յին. Ա­դալ­յան-ցու­ցադ­րող նկա­րի­չը օ­րի­գի­նա­լութ­յուն չի՛ խա­ղում, նա այդ­պես մտա­ծում-գոր­ծում է, և կտա­կա­րա­նա­յին նրա հե­րոս­նե­րը ա­վե­լի քան ար­դիա­կան են, ե­թե չա­սեմ՝ գեր­ժա­մա­նա­կա­կից… Եվ նույն­չափ հո­գե­բա­նո­րեն հա­մո­զիչ:
Նո­րայր Ա­դալ­յա­նը «Դ­րա­մա­տուր­գիա» հան­դե­սի կա­յաց­ման, ինչ­պես ըն­դուն­ված է ա­սել՝ ա­կունք­նե­րում է կանգ­նած. նրա «­Բո­րե­նու ժա­մա­նա­կը» պիե­սը տպագր­վել է հան­դե­սի 3-րդ հա­մա­րում, 2001 թվա­կա­նին: Պիե­սը գրել էր 1994-ին, և­ իր իսկ խոս­տո­վա­նութ­յամբ, տպագ­րութ­յան պատ­րաս­տե­լիս կշռա­դա­տել է ա­մեն բա­ռը… Ձե­ռա­գի­րը ինձ հանձ­նե­լու օ­րը հիմք դրվեց մեր «դրա­մա­տուր­գիա­կան» ան­կեղծ ու ա­մուր բա­րե­կա­մութ­յա­նը, ո­րով հպարտ եմ ու շնոր­հա­կալ իմ ա­վագ գրչըն­կե­րո­ջը և, որ­պես հան­դե­սի խմբա­գիր, կա­րող եմ «թի­թի­զա­նալ» ի լուր աշ­խար­հի, որ մի քա­նի պիես­նե­րի «ա­ռաջ­նա­բեմ-տպագ­րութ­յու­նը» նա վստա­հել է հան­դե­սին՝ այդ կերպ ա­վե­լաց­նե­լով սի­րո չա­փա­բա­ժի­նը ոչ միայն Եր­կիր մո­լո­րա­կի վրա, այլև «Դ­րա­մա­տուր­գիա­յում»: Եվ շնոր­հա­վո­րե­լով հար­գար­ժան հո­բել­յա­րին, իմ լավ բա­րե­կամ Նո­րայր Ա­դալ­յա­նին, որ­պես հաս­տա­տում վերն աս­վա­ծի և վեր­նագ­րի, մեջ­բե­րեմ նրա նա­խա­խոս­քը՝ գրված «­Բո­րե­նու ժա­մա­նա­կը» պիե­սի հա­մար:
Ի՞նչ է եր­գում թատ­րո­նը, ո­րը, գու­ցե, ա­վե­լի ի­րա­կան է: Կար­ծում եմ, այդ ա­մե­նում հնչում է մի գե­րա­գույն դրա­մա՝ ան­հուն սե­րը, ո­րը ծնվում է մար­դու հետ, ապ­րում և ն­րա հետ չի մեռ­նում, այլ հա­վեր­ժո­րեն թևա­ծում է երկն­քում՝ իբրև լու­սա­վոր հո­գի, գո­յութ­յան մեկ ու միակ պայ­ման: Ես ու­րիշ պայ­ման չգի­տեմ, գու­ցե դո՞ւք գի­տեք, և դուք էլ ձեր տե­սանկ­յու­նից եք ճշմա­րիտ:

Կա­րի­նե ԽՈԴԻԿՅԱՆ

***

ՆՈՐԱՅՐ ԱԴԱԼՅԱՆԻ ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐԻՑ
***
Գի­տակ­ցենք` հա­յոց լե­զուն հայ­րե­նիք է:

***
Ե­թե զգաց­մունք­նե­րը չլի­նեն ճշմա­րիտ, մեր ամ­բողջ բա­նա­կա­նութ­յու­նը կլի­նի սուտ ու կեղծ:
***
Գ­րո­ղի նպա­տա­կը մար­դու դրաման է:
***
Ս­խալ­վե­լու ի­րա­վունք և հ­նա­րա­վո­րութ­յուն ու­նեն նրանք, ով­քեր ո­րո­նում են, իսկ ո­րո­նում են ոչ այլ ինչ, քան ճշմար­տութ­յու­նը:
***
Թատ­րո­նի գլխա­վոր հե­րո­սը դի­մակն է` անց­յալ ու գա­լիք հա­զա­րամ­յակ­նե­րին ան­թար­թո­րեն նա­յող իր ար­ձակ աչ­քե­րի խորհր­դա­վո­րութ­յամբ: Նա լուռ է, հա­ճախ բա­ցա­կա­յում է ա­ռար­կա­յա­կան բե­մից, սա­կայն միշտ ներ­կա է ինչ-որ կար­ևոր կե­տում: Մենք լսում ենք նրա ան­վեր­ծա­նե­լի գաղտ­նի­քը` մե­նա­կութ­յան, հա­վեր­ժա­կան սպա­սու­մի քա­րա­ցած բա­ռե­րով: Ոչ մի տեղ բառն այն­քան ար­տա­հայ­տիչ չէ, որ­քան դի­մա­կի վրա:

***
Տա­ղան­դա­վոր գրա­կա­նութ­յու­նը առնչ­վում է գլխա­վո­րա­պես
սի­րո հետ:

***
Ես չեմ սի­րում պա­տաս­խան­ներ թե­լադ­րել ըն­թեր­ցո­ղին, նրան կանգ­նեց­նե­լով այս կամ այն հար­ցի առջև և չ­պա­տաս­խա­նե­լով, ես նրան մտա­ծե­լու ա­վե­լի մեծ ա­զա­տութ­յուն եմ տա­լիս:
***
Պա­տաս­խա­նի բա­ցա­կա­յութ­յու­նը պա­տաս­խան է:

***
Նա, ով սկսում է զրո­յից, հան­գում է զրո­յին:

***
Ազ­գա­յի­նը եր­կիրն է` թռիչ­քա­դաշտ դե­պի եր­կինք: