ՎԱՀԱԳՆ ԴԱՎԹՅԱՆ – 95. «ՄԵԿ Է` ԱՊՐԵՄ ՊԻՏԻ ՆՈՐԻՑ, ՄԵԿ Է` ՊԻՏԻ ՀԱՎԵՐԺԱՆԱՄ» / Պետրոս ԴԵՄԻՐՃՅԱՆ

Վահագն Դավթյան բանաստեղծի մասին շատ է գրվել, նրա ստեղծագործական վաստակը վերլուծվել-գնահատվել է գրչընկերների` գրողների, քննադատ-գրականագետների կողմից, իր ուրույն տեղը նվաճել բազմահազար ընթերցողների սրտերում: Այնուամենայնիվ, կա մի շրջան, որի հունձքը, մեղմ ասած, մնացել է համընդհանուր ուշադրությունից դուրս: Պատճառը, սակայն, բանաստեղծն ու բանաստեղծությունը չեն, այլ ծայրաստիճան լարված ժամանակը. մի կողմից` ցուրտ ու մութ, մյուս կողմից` ջերմ ու […]

ՏԵՍԱԴԱՇՏ / Ռուզան ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Ալեքսանդր Մանթաշովի գրած վերջին նամակով եմ սկսում խոսքիս սկիզբը. «…Հայաստանը՝ սա է ձեր անմահության հանգրվանը, ձեր փառքը: Սա է Աստծո այն տունը, ուր ձեր մասին բարի հիշողությունը իր ամբողջ փայլով կպահպանվի Աստծո և մարդկանց առջև»: Հայոց մեծերը՝ Խորենացուց մինչև Րաֆֆի, Հայկ Ասատրյան, Գարեգին Նժդեհ, Թումանյան ու Չարենց, մինչև Սևակ ու Սիլվա Կապուտիկյան (կարելի է երկար […]

Շեքսպիրի հետ

«Վան Արյան» հրատարակչատունը լույս է ընծայել «Արմեն Խանդիկյանի շեքսպիրականը» հոդվածների ժողովածուն` նվիրված անվանի բեմադրիչի ծննդյան 70 և թատերական գործունեության 50 ամյակներին: Խանդիկյանը մի քանի տասնյակ բեմադրություններ է իրականացրել, որոնց շարքում առանձնապես ուշագրավ է նրա շեքսպիրականը` «Համլետ», «Մակբեթ», «Ռոմեո և Ջուլիետ», «Հուլիոս Կեսար», որոնք ինքնատիպ գունագծերով ու նորովի հարստացրել են ոչ միայն Դրամատիկական, այլև` ժամանակակից հայ […]

Թբիլիսիում բացվել է «Հովհաննես Թումանյանի տուն» գիտական, մշակութային կենտրոնը

Թբիլիսիում բացվել է «Հովհաննես Թումանյանի տուն» գիտական, մշակութային կենտրոնը Ամաղլեբիս (նախկինում` Դավիթաշվիլի) 18 հասցեում, որտեղ 1909-1923 թվականներին` մինչև կյանքի վերջը ապրել է բանաստեղծը ընտանիքի հետ: Այս հյուրընկալ տանն են հավաքվել Աղայանն ու Կոմիտասը, Իսահակյանը, Շիրվանզադեն, Փափազյանը, Վահան Տերյանը, Լևոն Շանթը, Գևորգ Բաշինջաղյանը, Նար-Դոսը, Բրյուսովը և ուրիշներ, կազմակերպվել են գրական զրույցներ, ընթերցումներ, ասուլիսներ, տպագրված և անտիպ […]

ԱԼԵՔՍԱՆ ՄԵԽԱԿՅԱՆ

Կյանքի 77-րդ տարում երկրային կյանքը լքեց արձակագիր, կինոդրամատուրգ Ալեքսան Մեխակյանը: Ալեքսան Մեխակյանը ծնվել է 1940 թ. օգոստոսի 22-ին Ապարանի շրջանի Երնջատափ գյուղում (այժմ` ՀՀ Արագածոտնի մարզ): 1967 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը, 1978 թ.` Մոսկվայի կինոսցենարիստների և ռեժիսորների համամիութենական բարձրագույն դասընթացները: 1967-69 թթ. աշխատել է «Շինարար» թերթում, 1969-1971 թթ.` «Գարուն» ամսագրում, 1971-1976 […]

Նա զգում էր, որ ինքը վաղուց էր ծնվել, ու դեռ էլի է ծնվելու ԱՆՆԱ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. / Լուսյա ՄԵՀՐԱԲՅԱՆ

Գրականությունը միտք է: Գրականությունը երկիր է: Գրականությունը ժամանակ է: Եռամիասնության միասնությունն է որոշում գրողի տեղն ու դերը գրականության մեջ: Երբ Աննա Պետրոսյանն սկսեց գրել, որպես արվեստագետ` անպայմանորեն լիարժեք դրսևորվելու ներքին մղումն ուներ, որովհետև, դեռևս շատ փոքրուց գրաճանաչ ու ընթերցասեր մանուկ, դպրոցն ավարտելով, արդեն երկընտրանքի առջև էր` բանասիրությո՞ւն, թե՞ թատրոն: Գործերը տալով համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետ` մի […]

Ժամանակակից հայ գրողն ու հայ գրականությունը 21-րդ դարի մարտահրավերների առջև. Գրիշ ԴԱՎԹՅԱՆ

ՑՈԼՈՒՄՆԵՐ Ոչ թե պատահական, Այլ հազվադեպ ես լցվում աչքերիս մեջ, Իբրև ընկեր, ցանկալի, Որ հայտնվում ես, որպես լիրիկ միանձնուհի, Խորհրդավոր ճամփորդ, Տենչեր որոնող, բարերար: Մոտենում ես թեթևակի ողջագուրումի, Հազիվ մի հպումի… Մազերիդ երեկոն Մթնշաղում է տեսողությունս, Ու թեև պսպղում են կանթեղներ, Բայց չեմ հասնում ցոլքերին, Չեմ հասնում ջերմությանդ համովին, Մնում եմ զրկված ու անբավարար Քո […]

Ժամանակակից հայ գրողն ու հայ գրականությունը 21-րդ դարի մարտահրավերների առջև. Մարիանա ՊԷՐԹԻԶԼԵԱՆ ՂԱԶԱՐԵԱՆ

ԲԱՐԵՒ, ՄԱՐԴ ԿԱ՞Յ Մարիանա ՊԷՐԹԻԶԼԵԱՆ ՂԱԶԱՐԵԱՆ Մեր բարեւները երկիր մոլորակէն կը յղենք ձեզի. մեր երկրագունդէն դէպի տիեզերք, դէպի եզերք չունեցող անծանօթ աշխարհ, ուր նշաններ կան կեանքի գոյութիւնը հաստատող… Աղմուկ կը լսենք, ճառագայթներուն մէջ թաքնուած, լոյսի ելեւէջներուն միացած վերիվայրող ծովալիքներու նման աղմկող լիցքեր: Լոյսի մեղեդիացած ազդանշաններ: Տիեզերքը իր երգը ունի որ կարելի չէ գաղտնի պահել. նոյնիսկ […]

«Մայրերու հրեշտակներ» / Ֆելիքս ԲԱԽՉԻՆՅԱՆ

Մի օր, երբ աշխարհը քնած էր խոր քնով, և լույսն ու մութը կռիվ ունեին իրար հետ, հրեշտակներն իջան երկիր` երկինք տանելու հայոց մայրերին: Նախ նրանց տարան, որովհետև Աստծու կամոք որդիներն են հիշատակ պահողները երկրի երեսին: Հայոց ջարդի ուրույն մեկնաբանություն է «Մայրերու հրեշտակները», որտեղ ամեն ինչ հոգու ոլորտներին հատուկ չափորոշիչներով է հոլովվում ու փորձում ամբողջացնել նուռը` […]

Գևորգ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ

ծակ կոշիկներ համբերատար առանց թնկթնկալու անցնել օգոստոսով երբ ետևում մնացին հունիսը և հուլիսը * գրողի տարած մանր մունր քարեր ջրափոսեր * ինչ-որ մի տեղ մի անկյունում անհարմար չգնդակահարվել ինչպես Հրանտ Դինքը * ինձ կփրկի Դավթի երկաթի տրեխները * լավագույն տողերը ծիրանի և թթի մասին ես եմ գրել ըստ այդմ ամեն տարի պետք է ինձ անսահման […]

ՍՏԵՓԱՆ ԶԱՔԱՐՅԱՆ / ՄԵՆՔ ԱՆՑՅԱԼԻ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆ ԵՆՔ…

ՀԳՄ վարչությունը շնորհավորում է դրամատուրգ, արձակագիր, հրապարակախոս ՍՏԵՓԱՆ ԶԱՔԱՐՅԱՆԻՆ ծննդյան 60-ամյակի առթիվ «Գրական թերթը» միանում է շնորհավորանքին Կարինե ԽՈԴԻԿՅԱՆ – Ավելի քան տպավորիչ էր Ձեր մուտքը գրականություն. ամեն մեկին չի վիճակվում 22 տարեկանում ոչ միայն վիպակ գրել, այլև տպագրվել «Գարուն» ամսագրում: Ստեփան ԶԱՔԱՐՅԱՆ – «Գարուն» ամսագրում երեք վիպակ եմ տպագրել 1979, 1981 և 1983 թվականներին£ […]

ԱՌԱՎՈՏՅԱՆ ԵՎՐԱՄԻՈՒԹՅՈՒՆ, ԵՐԵԿՈՅԱՆ` ԵԱՏՄ / Սամվել ԿՈՍՅԱՆ

Գերմանիայի արտգործնախարար Զիգմար Գաբրիելը հայտարարել է, որ Գերմանիան կվերանայի Թուրքիայի նկատմամբ իր տնտեսական քաղաքականությունը, միաժամանակ կոչ անելով Բրյուսելին ֆինանսական ճնշում գործադրել Անկարայի վրա: Երկու երկրների միջև ճգնաժամը գնալով խորանում է, և առայժմ դժվար է իրավիճակի բարելավման նշաններ արձանագրել, ինչն էլ էականորեն ազդում է նաև Թուրքիայի` Եվրամիությանն անդամակցելու գործընթացին: Որքան էլ Թուրքիան Արևմուտքի ներկա հարաբերություններն իր […]

ՊԵՐՃ  ԶԵՅԹՈՒՆՑՅԱՆ

Նախագահ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ ցավակցական հեռագիր է հղել Զեյթունցյանների ընտանիքին անվանի արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս և թարգմանիչ, Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ Պերճ Զեյթունցյանի մահվան կապակցությամբ: Հանրապետության Նախագահը խորին ցավակցություն է հայտնել ճանաչված մտավորականի ընտանիքին, հարազատներին, գրչակից ընկերներին և բազմաթիվ ընթերցողներին: «Մեծ է Պերճ Զեյթունցյանի ներդրումը հայ արձակի զարգացման ասպարեզում: Նշանակալի է նաև նրա ավանդը մեր դրամատուրգիային […]

Երեք հարց ՀԳՄ նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանին

«ԳԹ» – Սփյուռքի հայագիր և օտարագիր հայ գրողների առաջին համատեղ համաժողովը մեր գրական կյանքի կարևոր իրադարձություն դառնալու հայտ ունի: Համաժողովը արժանավայել և արդյունավետ անցկացնելու համար ի՞նչ կազմակերպչական աշխատանքներ են տարվում: Էդ. Միլիտոնյան – Հոկտեմբերի 8-12-ը Հայաստանի գրողների միության Ծաղկաձորի ստեղծագործական տանը տեղի կունենա Սփյուռքի հայագիր և օտարագիր հայ գրողների առաջին համատեղ համաժողովը: Մինչ այս, երկու […]

Մեծ ջրանցք. պոեզիայի միջազգային փառատոնը

Հունիսի 22-24-ը Չինաստանի Հանչժոու քաղաքում վեցերորդ անգամ կայացավ «Մեծ ջրանցք. պոեզիայի միջազգային փառատոնը», որն այս տարի նվիրված էր մ.թ.ա. VI – մ.թ. XIII դդ. կառուցված շուրջ 2000 կմ երկարությամբ Չինական Մեծ Ջրանցքը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու երրորդ տարեդարձին: Փառատոնին, Պոեզիայի և արվեստի եվրոպական ՀՈՄԵՐ մեդալի կազմկոմիտեի երաշխավորությամբ, մասնակցեց այդ մեդալի ասպետ Գագիկ Դավթյանը: 3 […]

Գևորգ ԽԱՉԱՏՈՒՐ

Գնչուները գնացին Գնչուները հենց որ տեսան Մենք էլ անկախ մնացինք, Իրենց եղած-չեղածն առան Եվ սուսուփուս գնացին: Ամեն գնչու ծնված օրից Ե՛վ գուշակ է, և՛ անկախ.- Ու լավ գիտե, թե որտեղից Երբ հեռանա անհապաղ: Եվ գնչուհուց հայն առաջին Երբ երգելով փող խնդրեց, Չհավատաց նա իր աչքին, Տվեց մանրն ու խորհեց. – Թե սկսեց հայը մուրալ` Էլ […]

ՆՐԱ ԿՅԱՆՔԸ ԴԱՐՁԱՎ ՆՎԻՐՈՒՄ / Սիրանուշ ՆԱԶԼՈՒԽԱՆՅԱՆ

Յուրաքանչյուր ժողովրդի կենսունակության չափանիշը երեք հարստությունների միասնությունն է` գեղարվեստական, հոգևոր և բարոյական… Սերգեյ Սարինյան Լսարան էր մտնում դանդաղ քայլերով, մոտենում էր ամբիոնին, ու մինչև չէինք լռում, չէր խոսում: Արտաքուստ խստաբարո նրա կեցվածքում վեհանձն մի բան կար, աննկատ, բայց վճռական իր խոսքը հաստատելու ունակություն: Մի առիթով Սերգեյ Սարինյանը ասել է` «…այն ամենը, ինչ իմ մեջ կա, […]

Դավիթ Հովհաննես. «իսկ ես շարունակվում եմ» / Սուրեն ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

Երբ ավարտվում է բանաստեղծի երկրային ժամանակը, սկսվում է գրի և խոսքի մեջ ամբողջանալու, այսինքն` առասպելի ժամանակը: Դավիթ Հովհաննեսն ահա այսպես, դեռ չբոլորած յոթանասունմեկ գարուն, «Տագնապներ» (2012) հատորի իր վերջաբանում ասում է. «Իսկ ես` շարունակվում եմ»1, որովհետև շարունակվում է բառի, բանաստեղծական իր աշխարհի խորքից: Իսկ նրա ձայնը հեղեղի պես էր շաչում, որ պարտադրող շեշտ ունի և […]

Գրքի դերն ու նշանակությունը ըստ Գրիգոր Նարեկացու «Մատեան ողբերգութեան» երկի «Զի բանիւդ քո փրկութեան ժամանեալ» / Նորայր ՂԱԶԱՐՅԱՆ

Գրիգոր Նարեկացին «Մատեան ողբերգութեան» երկում պարբերաբար անդրադառնում է դրա ստեղծման ընթացքին, դերին, նպատակին` արտահայտելով իր պատկերացումը քրիստոնեական մեկնակերպով ընդհանրապես գրքի վերաբերմամբ: «Մատեան ողբերգութեան» երկի ստեղծման ընթացքի դերի, նպատակի հեղինակային մեկնությունները գրքի բովանդակության կարևոր մասն են կազմում` միանալով կրոնատեսական բարդ համակարգումին: Գրքի վերաբերյալ մեկնությունները անբաժան են դավանաբանական խնդիրներից, քանզի բանաստեղծի միստիկական աշխարհայացքում Խոսքը, Գիրը աստվածային սկզբնավորումով […]

XX դարի ռուս գրականության և ինտելեկտուալ տեքստի թարգմանության առանձնահատկությունները* / Գևորգ ԳԻԼԱՆՑ

Նախ կցանկանայի թարգմանիչների ուշադրությունը սևեռել թարգմանության ենթակա ստեղծագործության ընտրության վրա: Չափազանց կարևոր է, թե ինչպես է կատարվում այդ ընտրությունը: Իմ խորին համոզմամբ` հարկավոր է առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնել մի շատ կարևոր հանգամանքի վրա, որը վերջին շրջանում շատ հաճախ հաշվի չի առնվում` ելնելով արդի աշխարհի տեխնոլոգիական հագեցվածությունից, գլոբալիզացիոն գործընթացներից, բազմաթիվ մշակույթների քիչ թե շատ հասանելի լինելուց և […]