Հանդիպումները՝ ստեղծագործական խթան

Սեպտեմբերի 24-ին ՀԳՄ-ում տեղի ունեցավ հանդիպում երիտասարդ ստեղծագործողների հետ: Հանդիպման առիթը բանաստեղծուհի Մարիամ Հարությունյանի «F սերունդ» գիրքն էր: Բանաստեղծ Էդուարդ Հարենցը, ներկայացնելով Մ. Հարությունյանին, նշեց, որ այս հանդիպումների   հիմնական նպատակը արվեստի տարբեր ճյուղերի՝ մինչև 30 տարեկան երիտասարդ ստեղծագործողներին՝  նկարիչներ, քանդակագործներ, երաժիշտներ, գրողներ և այլն, միմյանց հետ ծանոթացնելն է, ստեղծագործական միությունների երիտասարդ անդամների հետ համագործակցելը: ՀԳՄ […]

Կամրջելով հայրենիքն ու Սփյուռքը

Սեպտեմբերի 28-ին ՀԳՄ Կլոր սրահում տեղի ունեցավ Թամար Հովհաննիսյանի «Տարիքի հոգին» բանաստեղծությունների ժողովածուի շնորհանդեսը: ՀԳՄ նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանը, շնորհավորելով գրքի լույսընծայման առիթով, նշեց, որ  երկու տարերքների (բանաստեղծություն և կին) փոխհարաբերության կիզակետում գոյանում են տեքստեր, որոնք համոզում են, որ հեղինակն  անտարբեր չէ իր անցյալի ու ներկայի հանդեպ: «Ապրելով Ամերիկայում՝ Հայաստանի իրողություններին անդրադառնում է ոչ թե լրատվության […]

«ՈՒՐԱՑՈՂ ՍՐԲԵՐՆ» ՈՒ ՎԵՆԴԵՏԱՅԻ ԹԱՎԻՇԸ… / Ռուզան ԱՍԱՏՐՅԱՆ

  Թավշյա հեղաշրջման պայթյունը անակնկալ էր ոչ միայն հայերիս համար: ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարն իր հիացմունքն ու կարծիքը արտահայտեցª շեշտելով, որ անարյուն հեղափոխության այս մոդելը հեղափոխությունների քաղաքակրթական նոր մշակույթ է, և անհրաժեշտ է ուսումնասիրել դրա սկզբունքները: Աշխարհի պատմության մեջ, իմ կարծիքով, երրորդ անգամ հնչեց, հիշատակվեց Հայաստանի անունըª որպես միջազգային միավորի, դա Առաջին համաշխարհայինից հետո Հայոց եղեռնի […]

ՄԵԾ ՀԱՅԸ

ՄԵԾ ՀԱՅԸ ԻՆՔՆԱԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ Աչքերս բացել, տեսել եմ մեր տան ողորմելի ու հին կահկարասին. Դա Լատինական թաղամասում էր, Մսյո-լե-Պրենս փողոցի վրա, Իմ շրջապատում դերասաններ ու երգիչներ կային, Այդ մարդիկ չքնաղ, աննման էին, ապրում էին լոկ երազանքներով, Խոսում էին զուտ ռուսերեն ու հայերեն լեզվով: Հայրս երգում էր օպերետներում, Ես նրա ձայնին նախանձում եմ դեռ, Մայրիկս այնտեղ մի սուբրետուհու […]

ԻՍԿԱՊԵՍ, Ո՞Վ Է ԱՍՏԾՈ ՆՄԱՆ / Միքայել ՀԱՅՐԱՊԵՏԵԱՆ և ԱՌԿԱԽ ՀԱՐՑԱԴՐՈՒՄՆԵՐԻ ԳԱՂՏՆԱԳՐՈՒԹՅՈւՆԸ ՍՄԲԱՏ ԲՈՒՆԻԱԹՅԱՆԻ «ՈՎ Է ԱՍՏԾՈ ՆՄԱՆ» ՎԻՊԱԿՈՒՄ / Հասմիկ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

ԻՍԿԱՊԵՍ, Ո՞Վ Է ԱՍՏԾՈ ՆՄԱՆ Միքայել ՀԱՅՐԱՊԵՏԵԱՆ Բան. գիտ. թեկ. Սմբատ Բունիաթյանի «Ո՞վ է Աստծո նման» վիպակը ուշագրավ է ոչ միայն իր թեմատիկայով ու նախորդ դարակեսի ամերիկյան միջավայրի պատկերմամբ, այլև այն պատերազմի քննմամբ ու մեկնաբանմամբ, որ կատարվում է ժամանակակից մարդու ներաշխարհում: Մենք պատերազմ չենք ունեցել. ունեցել ենք Եղեռն. պատերազմել են ռուսն ու թուրքը, իսկ մենք […]

ՆՈՃԵՀԱՍԱԿ ՍԻՐՈ ԲԱՐԲԱՌՈՒՄԸ / Հակոբ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Սոնա Անտոնյանի գրականությունը կյանքից եկող յուրահատուկ կշռույթով է պայմանավորված, որը նրա աշխարհի ընկալումն է՝ որպես ներսուդուրսի սուզումներ, և… դառն ու զվարթ իրականություն, ինչի վկայություններն են «Սուզումներ», «Եվ» ու 2018-ին հրատարակված «Դառն ու զվարթ» (ՀԳՄ հրատ., խմբագիր՝ Սլավի-Ավիկ Հարությունյան) բանաստեղծությունների ժողովածուները: Սոնա Անտոնյանն այն բանաստեղծուհին է, որը «ճիշտ կրակ տված բացուխուփի լռությունը» դարձնում է կամուրջ ես-ի […]

Շտաբս-կապիտան Խորեն Խարմանդարյանց. Սարդարապատի ճակատամարտի 100-ամյակին / Անահիտ ԽԱՐՄԱՆԴԱՐՅԱՆ

Ի՞նչ գիտենք մենք Սարդարապատի ճակատամարտի մասին: Ըստ ժողովրդի ճակատագրի և պատմության վրա ունեցած ազդեցության՝ պատմաբաններն այն համեմատում են Ավարայրի ճակատամարտի հետ: Սակայն ճակատամարտն արդեն պատմություն է դարձել, վաղուց արդեն ոչ ականատեսներ կան, ոչ՝ մասնակիցներ: Հայկական հանրագիտարանի 10-րդ հատորում կարելի է կարդալ. «Սարդարապատի ճակատամարտը տեղի է ունեցել մայիսի 21-29-ը, հայկական կանոնավոր զորամասերի (աշխարհազորի աջակցությամբ) և թուրքական […]

Նոնա ՊՈՂՈՍՅԱՆ

ԽՈՐԹՈւԹՅՈւՆ Երբ դրսում շատ ցուրտ է, Իսկ սրճարանում այս Մանրուքներ է ճոճում Ծխի պորտապարը` Կարկամելով միտքդ… Երբ որ խորթությունդ Դեմ առել կոկորդիդ` Ներքև չի իջնում, Իսկ դու այս մարդկանց Ծակգրպան աղմուկը Կախել ունկերիցդ Լռին խենթանում ես … Երբ որ հայացքները Ծանր մրուրի պես Դանդաղ իջնում են Հոգուդ հատակին, Իսկ դու չես ուզում Մի վայրկյանով թեկուզ […]

Գրաքննադատության պարտքն է հանդես գալ որպես «դժգոհ» ընթերցող / Արծրուն ԱՎԱԳՅԱՆ

  – Գրաքննադատությունը համընթա՞ց է հայ  արդի գրականությանը: – Հարցումը մի փոքր շրջենք՝ գրականությունը հնարավորություն տալի՞ս է, որ գրաքննադատությունը, եթե չասենք, համընթաց քայլի, գոնե իր հետևից հասնի: Ի չգոյե ուժեղ գրականության, չի կարող լինել ուժեղ գրաքննադատություն: Խթանիչը, լիարժեք գրաքննադատության գոյությունը պայմանավորված է իսկական ու բարձր գրականության առկայությամբ: Բայց հարցը ոչ միայն նրանում է, թե այս […]

Կարինե ՌԱՖԱՅԵԼՅԱՆ / ԴԵՐԵՆԻԿ ԴԵՄԻՐՃՅԱՆԻ՝ ՄԵԿ ԴԱՐ «ԼՌԱԾ» ԴՐԱՄԱՆ

Թեև Դերենիկ Դեմիրճյանի ստեղծագործական ժառանգությունն ամփոփված է ՀԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակած 14 ստվար հատորներում, այդուհանդերձ, կան երկեր, որոնք դուրս են մնացել մասնագետների ուշադրությունից և չեն արժանացել ընթերցողին հասնելու բախտին: Այս շարքում իր նյութով և առեղծվածային պատմությամբ առանձնանում է «Հովնան մեծատուն»դրաման, որը պահպանվում է Գրականության և արվեստի թանգարանի Դերենիկ Դեմիրճյանի ֆոնդում՝ բնագիր, ձեռագիր, մեքենագիր տարբերակների տեսքով՝ […]

Լավագույն տարիները՝ ազգային փրկության զոհասեղանին

Սեպտեմբերի 19-ին Ավ. Իսահակյանի անվան կենտրոնական գրադարանում տեղի ունեցավ «Մեր ժամանակակիցը» խորագրով ցերեկույթ՝ նվիրված արձակագիր, հրապարակախոս Հովիկ Վարդումյանին: «Պատահական չէ, որ այսօր՝ անկախության համապատկերում, կարևորում ենք Վարդումյան գրողի, ազատամարտիկի դերը, ով իր կյանքի լավագույն տարիները դրեց ազգային փրկության զոհասեղանին՝ հանուն մեր պետականության կայացման, ազգի փրկության, մեզնից պոկված ու հեռացած հայրենիքի մի կտորի վերադարձման»,- նկատեց գրականագետ […]

«Բառի էներգիան ժամանակակից աշխարհում»

Սեպտեմբերի 20-22-ը Ղազախստանի մայրաքաղաք Աստանայում ՀԳՄ նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանը մասնակցեց եվրասիական գրողների համաժողովին: «Բառի էներգիան ժամանակակից աշխարհում» խորագիրը կրող համաժողովում տարբեր երկրների մասնակիցները ներկայացրեցին իրենց երկրների, նաև սեփական գրական, թարգմանական իրողությունները և առաջարկեցին համագործակցության նոր ծրագրեր: Հետաքրքիր էր, որ տարբեր երկրների գրողներ հիշատակեցին ոչ վաղ անցյալի հայ գրողների անուններ, որոնց ստեղծագործությունները թարգմանել և տարածել են: […]

ՇՈՒՇԻ՜Ն, ՇՈՒՇԻ՜Ն… / Ալիս ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Տեսա Շուշին՝ արթնացող, արթնացած, վերընթաց, վարընթաց… Շուշին մի գեղեցիկ մարմին է, որ ապրելու մեծ կամք ունեցող հիվանդի է պատկանում… Մի բարդ մարմին-համակարգ, որ նաև ճակատագիր ունի ու տերն է այդ ճակատագրի: Եթե ուզում ես մտնել ժամանակի մեքենայի մեջ ու ճամփորդել դեպի հեռավոր անցյալ, կարիք չունես ֆանտաստ գրող լինելու: Ոտքդ դի՛ր Շուշիի սալահատակին, և նա քեզ […]

Գրական անցուդարձ

 Շնորհանդես Թեքեյան մշակութային միությունում Սեպտեմբերի 19-ին Թեքեյան մշակութային միությունում տեղի ունեցավ գրող, հրապարակախոս Երվանդ Ազատյանի «Ժամանակի և ժամանակակիցներու հետ» գրքի շնորհանդեսը: Ներկաները՝ գրողներ, գրականագետներ, գիտության, մշակույթի և արվեստի ներկայացուցիչներ, շնորհավորելով հեղինակին, նշեցին նրա կարևոր դերը՝ հայրենիքում թե սփյուռքում մեր գրականության ու մշակույթի վավերական արժեքների գնահատության և տարածման գործում: «Գրքում ներառված են ժամանակակիցների գրական-մարդկային ամբողջական պատկերները,- […]

ՊԵՏՐՈՍ ԴԵՄԻՐՋԵԱՆ ԿԱՏԱՐԱԾ Է ԻՆՏՐԱ/ՏԻՐԱՆ ՉՐԱՔԵԱՆԻ ԳՈՐԾԻ, ԿԵԱՆՔԻ ԵՒ ԺԱՄԱՆԱԿԻ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄԸ / Յակոբ ՊԱԼԵԱՆ

Նախ կարդացի, ապա երկար մտածեցի հայրենի ներհուն մտաւորական Պետրոս Դեմիրջեանի 720 էջերու վրայ փռուած գիրքը գրախօսելու համար: Վէպ չէր այդ հատորը. ՏԻՐԱՆ ՉՐԱՔԵԱՆ/ԻՆՏՐԱ, ԿԵԱՆՔՆ ՈՒ ԳՈՐԾԸ ԿԱՄ «ՀԷՔԻԱԹԻ» ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ (ՀԳՄ հրատարակչութիւն, Երեւան, 2016): Այս ծաւալուն հատորը գրախօսելու լաւագոյն ձեւը պիտի ըլլար ընդօրինակել զայն, կամ հազուագիւտ դարձող գրասէրին թելադրել գիրքը գտնել եւ կարդալ: Գիրքը գտնել ալ […]

ԳՐԱԿԱՆՈւԹՅԱՆ ՄԻՋԱՎԱՅՐԸ / Զավեն ԲԵԿՅԱՆ

Գրականության միջավայր ասելով՝ հասկանում ենք այն պետական-գաղափարախոսական, հասարակական իրավիճակը, որի պայմաններում, տվյալ ժամանակաշրջանում, ստեղծվում է գրականությունը: Այդ առումով, ուշադրություն կդարձնենք մեզանում գրականության միջավայր ստեղծած և ստեղծող երեք ժամանակաշրջանների` խորհրդային, հետխորհրդային` մինչև թավշյա հեղափոխությունը, և թավշյա հեղափոխությունից հետո: Խորհրդային ժամանակաշրջանում գործ ունեինք գաղափարախոսական պետության հետ՝ սկզբնական շրջանում ֆանատիկ (անկեղծ) և աստիճանաբար` ժամանակի ընթացքում, կեղծ, դեմագոգիկ գաղափարաբանությամբ […]

ԳԻՏՆԱԿԱՆ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿԸ / Հովիկ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ

Աչիկգյոզյան գերդաստանի կռիվը, դեռ 20-րդ դարասկզբին, Սեբաստիայում և Դեր Զորում էր սկսվել: Բազմանդամ ընտանիքից փրկվել էր միայն Սիմոնի պապ Հովհաննեսը, հաստատվել Բուլղարիայում, ապա պապերի երկրի կարոտն ու վրեժը բերել էր Հայաստան, ավանդել իրենից հետո եկողներին: Սիմոն Աչիկգյոզյանն այդ վրեժը կրողներից էր և պիտի սպասեր նպաստավոր ժամանակների: «Ես չեմ ուզում մեռնել անկողնու մեջ: Երազանքս է զենքը […]

Թովմա քահանա (Վահան) ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

ԱՂԵՐՍ Հայր գիշերի, Հայր ցերեկվա, Դու կազմում ես ցանկը օրվա, Դու շտկում ես կարգը թերի, Հայր խավարի, Հայր լույսերի: Հայր հավերժի, Հայր վայրկյանի, երթն ու չափը Քո չեն կանգնի, կաս Դու ամեն պահ ցանկալի, Հայր գալիքի, Հայր անցյալի: Ի՞նչ կլինի՝ ձեռքին դնես ճենճոտ շորով այն անցորդի մի կտոր հաց, հետն էլ օրհնես, որ աղբարկղում հաց […]

Նորայր ԱԴԱԼՅԱՆ / ԾԱՂԿԵՓՈւՆՋ ՄԻԱՅՆԱԿ ԿՆՈՋԸ

Նա կեսգիշերվա խոր քնի մեջ էր, երբ լսեց դռան թակոցը, որը գալիս էր աներևույթ հորիզոնից: Դանդաղ ելավ անկողնուց և առանց հետաքրքրվելու՝ ով է ու ինչ է ուզում, բացեց դուռը: Աստիճանավանդակի հարևանուհին էր՝ արձակ գիշերանոցով: Ամուսինը մի քանի տարի առաջ էր մահացել՝ նրան ժառանգելով հավերժական չքավորություն: Քրջանոցում ծախծխել էր տան եղած-չեղածը, գիշերանոցն էլ կտար, եթե առնող […]

ՀՀ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ Գրքի երևանյան 2-րդ փառատոնի շրջանակում ստեղծագործական մրցույթի վերաբերյալ 2018 թվականի նոյեմբերին կկայանա Գրքի երևանյան երկրորդ փառատոնը: Փառատոնի ծրագրի շրջանակում հայտարարվում է գրական մրցույթ: Մրցութային ուղղություններն են՝ – Արձակ – Պոեզիա Հեղինակները մրցույթին պետք է ներկայացնեն կա՛մ երեք պատմվածք, կա՛մ ամբողջական վիպակ, կա՛մ ամբողջական վեպ, կա՛մ տասնհինգ բանաստեղծություն: Նույն հեղինակը կարող է հայտ ներկայացնել երկու […]