Խենթերի երկիրը – Հայացք Ծիծեռնակաբերդին / Հակոբ ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

Ժամանակները փոխվում են, փոխվում են պատկերացումներն ու վերաբերմունքը վայրերի, նաև հուշարձանների հանդեպ, փոխվում են նաև վայրերն ու հուշարձանները, ձեռք բերում նոր խորհուրդ: Կարծում ենք՝ այդպիսի վայրերից և հուշարձաններից մեկը Ծիծեռնակաբերդն է և Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշահամալիրը: Համարում ենք, որ ժամանակն է բլրին և հուշահամալիրին հաղորդելու նաև մեկ այլ խորհուրդ՝ հայ ժողովրդի կենսունակության և […]

Այսպես ո՞ւր ենք գնալու / Հովիկ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ

Երբ 2009 թվականին ստեղծվեց Հանրային խորհուրդը, մի քանի մտավորականներ մտանք Պաշտպանության և Ազգային անվտանգության ենթահանձնաժողովի մեջ: Չնայած համարյա թե համոզված էինք, որ եթե մի բան ստեղծվում է իշխանությունների նախաձեռնությամբ, ծառայելու է նրանց նպատակների իրականացմանը, բայց մտածում էինք՝ գուցե ինչ-որ բան կարողանանք անել: Ես անմիջապես մշակեցի «Հանրապետության պաշտպանունակության նախազորակոչային բարձրացման նախագիծ» և ներկայացրի Հանրային խորհրդի քննարկմանը: […]

ՔԱՐԱՎԱՆՆԵՐԸ` ԴՐԱԽՏԻՑ ԱՆԴԻՆ / Հրաչ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆ

Աշնան օրը երեխայի թաթիկների նման փաթաթվում է պարանոցիդ, և սրտիդ մեջ տաք ու արդար լռություն է լցվում: Աշնան հողը բերքաթափ ու արդեն ծննդաբերած մոր հանդարտությամբ նայում է շուրջբոլորը, և աշխարհը խաղա՜ղ-խաղաղ է: Խաղաղ է նաև իմ հիսուն քառակուսի մետրանոց այգին, և ես շատ եմ սիրում այդ խաղաղությունը: Որքան ժամանակ է, որ անխնամ եմ թողել: Ինքս […]

ՀԱՅԵՐԻ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲԱՔՎՈՒՄ / Զորի ԲԱԼԱՅԱՆ

Դեռ հայտնի չէ, թե ով է իսկական զոհը. սպանված հա՞յը, թե՞ մարդասպան ադրբեջանցին: Ակադեմիկոս Ա.Դ.Սախարով Մարդատյացը ատում է նրանց, ում չարիք է պատճառում: Նա ավելի քիչ է ատում ուրիշին, քան ինքն իրեն: Սիլվա Կապուտիկյան Անցած 2017 թվականի մոտավորապես երկրորդ կեսին արդեն հիշեցնում էինք միմյանց, որ 2018 թվականը հարուստ է լինելու պատմական հոբելյաններով: Բնավ զարմանալի չէ, […]

ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՐԵՐՈՒՆ Է, ՀԱՑԸ… / Հրաչ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆ

Մանկությանս տարիներին ինձ հաճախ թվում էր, թե մեր գյուղի երկնքի փետուր ամպերն առաջանում են մեր թոնրի ծխից: Վառում էր մայրս թոնիրը, ծուխը բարձրանում, հասնում էր երկինք, հետո ձուլվում նրան ու դառնում թեթև փետրավոր ամպերի քարավան… Չվում էր քամու բերանն ընկած, սեր էր տանում աշխարհին, հեռո՜ւ-հեռավոր երկրներ աշխատանքի գնացած մեր հայրերից լուր էր բերում և մորս […]

Հարված գիտության զարգացմա՞նը / Հովիկ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ

Վերջին օրերին ականատես եմ լինում բուհերի ուսանողների ընդվզմանը՝ իշխանությունների հերթական օրենսդրական փոփոխությունների դեմ: Այս անգամ խոսքը պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչից տարկետման օրենքի մեջ փոփոխությունների մասին է: Նոր օրենքով, տասնութ տարին լրացած բոլոր տղաները պարտավոր են բանակ զորակոչվել: Իսկ ինչպե՞ս էր հին օրենքով. պետական պատվերով (այսինքն՝ անվճար) սովորող բոլոր ուսանողներն օգտվում էին տարկետման իրավունքից, այնուհետև՝ մինչև […]

ՊՐՈՄԵԹԵՎՍՆ Է ԱՌԱՋԻՆ ԿԱՄԱՎՈՐԸ / Հակոբ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

1918 թվականի Արարայի ճակատամարտի փառահեղ հաղթանակի 10-ամյակի առթիվ, կամավորական հայ լեգեոնականներին ձոնված «Կամավորը» խոհագրությունում Ավետիս Ահարոնյանը գրում է. «Պրոմեթևսն է առաջին կամավորը. նա, ով խավարի ու ցրտի մեջ խարխափող թշվառ մարդկային ցեղին կարեկցելով` դաժան Աստվածների ցասումը խիզախեց և երկնային հուրը շորթեց աշխարհի հոգին լույսով ու հրով սնելու համար»: Համարյա հարյուր տարի անց նրա պես ես […]

Զինաիդա ԲԱԼԱՅԱՆ / Ցայգ ու այգերի խաղաղ դիմագիծը Արցախամուր աշխարհում

Ամուր պետության հիմքը ազգային միասնականության գաղափարախոսությունն է` բոլոր կարգի թշնամական դրսևորումների դեմ, ազգային միասնական ճակատ ստեղծելը` զերծ ներկուսակցական, ներքաղաքական առճակատումներից, օտարամուտ քաղաքական դավանանքներից, քաղաքական եսասիրական շահարկումներից: Հատկանշական և ուսանելի մի երևույթ է նկատվում 18-րդ դարավերջի հնդկահայ համայնքի գաղափարախոսների` Հակոբ Շահամիրյանի և Մովսես Բաղրամյանի («Նոր տետրակ, որ կոչի հորդորակ») ու Շահամիր Շահամիրյանի («Որոգայթ փառաց») որդեգրած ազգային […]

ՈՃԻ՞Ր, Թե՞ ՊԱՏԻԺ / ՆԱՆԵ

Արդարության պակասի ցավն ու նորմալ գոյատևության անհնարինությունն այդ ցավով մեզանից լավ ո՞վ գիտե: Հարյուր տարի անց էլ թուրքի, ոչ պակաս՝ նաև քրդի և նրանց թիկունքում կանգնածների վայրագության վերքերը դեռ տանջում են իրենց թարմությամբ: Ու սպեղանին մեկն է միայն՝ եղածի համար թշնամու, թշնամիների հայցած ներումը և նրանց շորթածի գոնե հնարավոր մասի վերադարձը: Չկա հայ, որ չապրի […]

Ազգային-պետական մտածողության կորուստը որպես ազգային անվտանգության սպառնալիք / Հովիկ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ

20-րդ դարասկզբին Ղազարոս Աղայանն իր հոդվածներից մեկում գրել է, թե Եվրոպայից մի ահավոր հրեշ է գալիս, որի անունը «ես» է: Երևի ստեղծված իրավիճակն էր գրողին այդպիսի մտքեր ներարկում: Իհարկե, դա իր մեջ ճշմարտություն էր պարունակում. Եվրոպան արդեն դարձել էր մարդկային հարաբերությունների ու հոգևոր արժեքների սրբագրման կենտրոն: Եվրոպան էր աշխարհին թելադրում կեցության ու բարոյականության օրենքները: Եվ […]

Հրապարակախոսական մտորումներ. / Արևշատ ԱՎԱԳՅԱՆ / Գնալ հոգեղենացման ճանապարհով

Տիեզերական նյութի բարելավման ու հոգեղենացման լավագույն օրինակը մարդկության գոյությունն է: Այն փաստը, որ հողագնդի բնակչությունը օրեցօր աճում է, որ մարդկային մտքի ու գործունեության շրջանակները նորանոր ոլորտներ են բացում գիտակցության համար, կասկածից վեր է: Բարեկրթվող ու քաղաքակրթվող մարդկությունը Ադամի և Եվայի կերած առաջին պտուղների և վայելած առաջին հաճույքների հետ առնչվել են մեղքին: Մեղքը արարչական, ասել է […]

ԲԱՆ ԱՍԱ, ԲԱՆ ՀԱՍԿԱՆԱՄ / Վահան ՍԱՂԱԹԵԼՅԱՆ

Եվ հնչում է, որպես աղոթք, Արքայական քո լեզուն: Վահան Տերյան Ես հեռուստացույցը միացրի ճիշտ այն պահին, երբ հաղորդավարը դեռ նոր էր սկսում զրույցը մեր հայտնի քաղաքական գործիչներից մեկի հետ: Դեռ մուտքի ներածականում մի տեսակ տոնական հանդիսություն կար. հաղորդավարը մի այնպիսի ոգևորությամբ ու մեծարանքով ներկայացրեց հյուրին, և հյուրը մի այնպիսի խանդավառ արժանապատվությամբ վարժապետի դիմակ հագավ, որ […]

Անգործ տղամարդը հասարակությանը դժբախտներ է պարգևում / Լուսյա ՄԵՀՐԱԲՅԱՆ

Ընդունված է ասել, որ հասարակության հայելին նրա կին ազգաբնակչության վիճակն է: Այլ կերպ ասած` ինչպես իրեն զգում է կինը իր ապրած երկրում, այդպիսին էլ հասարակությունն է: Բայց կնոջ բոլոր տեսակի զգացողությունները մի՞թե անմիջականորեն տղամարդուց չեն բխում: Տղամարդը պիտի նախ և առաջ հասարակության մեջ իր տեղն ու դերը գտնի, և որքան լավ ու արժանավոր գտնի, այնքան […]

Ինչո՞ւ են լռում բառերը / Հերմինե ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ

Կոմիտասի կենսագրության մեջ ցավալի փաստեր կան, որ վերընթերցելիս վերապրում ես հայոց ողբերգությունը… Նրա կենդանության օրոք տպագրվել է երեք փոքրիկ ժողովածու՝ Ալեքսանդրիայում, Կոստանդնուպոլսում և Բաքվում, ընդամենը 97 էջ նրա հսկայածավալ ժառանգությունից, որ դարեր պիտի ապրեցնի հայոց սերունդները: Հայաստանում ոչինչ չի տպագրվել: Գերմանիայում ուսանելու ընթացքում նա հանրահռչակեց հայկական երաժշտությունը և նրա մի քանի ձայնագրություններ կատարվել են Փարիզում, […]

ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԻՆ ԵՐԳԸ. ԿԱՄ ՈՐՏԵՂ ԲԱՐԱԿ Է, ԱՅՆՏԵՂ ԷԼ ԿՏՐՎԻ՞ / Անահիտ ԱՐՓԵՆ

Թվում է, թե նախընտրական ցայտնոտների թեմայով ամեն ինչ ասվել է, ամեն ինչ պարզ է ու հասկանալի: Թվում է՝ ամեն ինչ ոնց կար, այնպես էլ շարունակվելու է, ոչինչ չի փոխվելու, էս ծուռ աշխարհը ոնց եկել, այնպես էլ գնում է, էլ ի՞նչ խոսենք: Խոսենք-չխոսենք, ամեն մեկն իր էշն է քշելու: Եվ այսպես, բոլորը դժգոհ են, բոլորն ըմբոստ […]

ՀԱՐՄԱՐՎՈՂԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԳՈՅՈՒԹՅԱՆ ԿԵՐՊ / Վահան ՍԱՂԱԹԵԼՅԱՆ

Օ, ո՞ւր եք, աստղեր, արևներ, Իջնում է ազգիս երեկոն… Եղիշե ՉԱՐԵՆՑ Աշխարհի մութուլույսի վերծանման տքնանքում կյանքը մաշած մեծ իմաստասերը՝ Էմանուել Կանտը, մտասևեռման ինչ-որ մի պահի, իր խոհն ամփոփել, արձանագրել է. «Աշխարհն անճանաչելի է»: Կանտի ասածն ընդունենք ի գիտություն ու մեր հերթին հավելենք. «Իսկ մա՞րդը»: Հավերժ երազող, թե հաշվենկատ պատեհապաշտ, խաչապաշտը խաչագողի հետ շփոթող տհաս, թե […]

Վանո ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ / Պետությունն ու գրողը պարտք ունեն միմյանց հանդեպ

Վանո ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ Բան, գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Պետությունն ու գրողը պարտք ունեն միմյանց հանդեպ ՀՀ Սահմանադրության համաձայն` պետության հիմնական խնդիրներից է «նպաստել գիտության և մշակույթի զարգացմանը», իսկ «կառավարությունն իրականացնում է այդ քաղաքականությունը տվյալ բնագավառում»: Երբ պետությունը հրաժարվում է գրահրատարակչության ոլորտում պետաջակցություն ցուցաբերելուց, պարզապես հրաժարվում է Սահմանադրությամբ իր վրա դրված գործառույթից` անորոշ թողնելով գրականության այսօրվա և վաղվա […]

Պետական աջակցություն. լինի՞, թե՞ չլինի / Սուսաննա ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Սուսաննա ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ Արձակագիր, ՀՀ նախագահի մրցանակի դափնեկիր Չե՞նք վախենում մենաշնորհ ստեղծելուց Երբ հետադարձ կարդում եմ իմ գրած հոդվածները, սիրտս ճմլվում է. մենք երբեք չենք քննարկում գրական-ստեղծագործական որևէ հարց, այլ ողջ ընթացքում հասարակության առաջ արդարանում ենք, մեղա ենք գալիս, որ կանք, անընդհատ համոզում ենք՝ մենք լավն ենք, պիտանի ենք, օգտակար ենք, մեզ հանդուրժեք: Ամեն անգամ, երբ […]

ՄԻ ԱՆԳԱՄ ՀԵՌԱՑՈՂԸ ՉԻ ՎԵՐԱԴԱՌՆԱ / Արսեն ԳԼՋՅԱՆ

1993 թ. ինձ առաջարկեցին գրել փարիզաբնակ գրող Մ. Պչակճյանի՝ նորերս լույս տեսած «Ծիծեռնակները պիտի չսարսափին խրտվիլակներեն» գրքի մասին: Եվ ես այն ժամանակ առիթ ունեցա հաղորդակցվելու ինձ անծանոթ մի զարմանալի հեղինակի հետ, որի առարկան Հայաստանի Հանրապետությունից դուրս իր ազգային դիմագիծը պահպանելու խնդիրներով տառապող նորագույն սերնդի հայ մարդն էր: Նրա ստեղծագործությունը հետաքրքրական էր ոչ թե որպես հայ […]

ՎԱԽԵՆՈՒՄ ԵՄ, ԿԱՄ ՏԱՅԳԱՅԻ ՕՐԵՆՔԸ / Հրաչ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆ

Անքնությունը սպիտակ, անտեսանելի գազան է: Չի երևում, մոտենում է բարեկամի դիմակով ու իր փափուկ ճանկերով սեղմում է աչքերս: Սեղմում է ճակատս, սիրտս է սեղմում: Էլի քունս չի տանում, քանի որ ցերեկը պատահաբար հանդիպած ծանոթիս եմ հիշել: Թվում էր՝ սովորական պատմություն է, մոռացվելու է շուտով, բայց ահա անքնություն դառած իրար է խառնել ներաշխարհս: Իսկ նա պատմում […]