ՎՈՆԵԳՈ՜ՒՏ, ՎՈՆԵԳՈ՜ՒՏ (Թե ինչ եղավ հետո, երբ պատմվածքս հասավ Ամերիկա) / Դիանա ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Կյանքն ապրելը նման է գիրք գրելուն. երկու դեպքում էլ չգիտես` վերջն ինչ կլինի: Անգամ եթե կռահում ես կամ ներհայաց գուշակում, մեկ է, սրբագրումն ու խմբագրումը քո խելքի բանը չեն: Ու լավ է, երբ կյանքն ու գիրքը անակնկալ ոլորաններ են հորինում և դեմ տալիս քթիդ. տղա ես` հաղթահարիր: 2005-ին, երբ 20-րդ դարավերջի ամերիկյան գրականության երևելիներից մեկի` […]

ԱՊՐՈՒՄՈՎ ԳՐՈՒԱԾ ԵՂԵՐԵՐԳՈՒԹԻՒՆ ՄԸ / Թորոս ԹՈՐԱՆԵԱՆ

Ֆելիքս Բախչինեանի ողջ կեանքը խիստ վիպային է, քանի այդ զգացի իր հետ առաջին իսկ հանդիպումիս` Թիֆլիսի մէջ` 1989 թուի մայիսի երկրորդ կէսին, երբ հիւրն էի երկու շաբաթով Վրաստանի Գրողներու Միութեան: Խանդավառ երիտասարդ մը այդ օրերուն, սահմաններ չճանչցող մէկը, որ քեզ կրնար առաջնորդել մինչեւ Սեւ Ծով ու ծանօթացնէր ուղեւորդ վրացի գրողներու: Արաբական առածը կ’ըսէ. «Նամակի յետադարձ […]

ԼԱՎ ԵՄ, ՓԱՌՔ ԱՍՏԾՈ / ՆԱՆԵ

Խշխշան, դողդոջուն տերևները քամին բակով մեկ շաղ էր տալիս, ասես հիացած, մի քանի պահ ըմբոշխնում իր արածի արդյունքը, մտմտում պատկերի կատարյալ, թե թերի լինելու վրա, հետո նորից ջնջում էր, ողջը իրարու բերում, որ կրկին սկսի նույնն անել… Աննան աղոթքի հետ էր, աչքը մեկ` երկնքին, մեկ` քամու խաղին: – Մորքուր, ես եկա: Մորքո՛ւր… Ձայնը նրան կտրեց […]

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ՉՏԵՍԱԾ, ՀԱՅ ՊՈԵԶԻԱՅԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ԲՈՒԼՂԱՐ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾԸ / Գրիգոր ՋԱՆԻԿՅԱՆ

Չգիտեմ դուք ինչպես, բայց ես անհարմար էի զգում, որ նրան չեմ ճանաչում: Անունն էլ չէի լսել: Չնայած, եթե ինքս ինձ հետ ավելի անկեղծ լինեի, դա պիտի վերագրեի ոչ այնքան իմ անտեղյակությանը, որքան նրա ծայրահեղ համեստությանն ու մեկուսացվածությանը: Մինչդեռ Մարկո Մարկովը արդի բուլղարական գրականության ինքնատիպ անհատականություններից է, բազմաթիվ բանաստեղծական ժողովածուների, վեպերի հեղինակ, որոնցից լավագույնները գրական բարձր […]

ԻՆՉՊԵՍ ԵՆ ԱՇԽԱՏԵԼ ՄԵԾԵՐԸ / Աղբյուրներից քաղել է Ռաֆայել ԵՐՎԱՆԴՅԱՆԸ

*** Ավետիք Իսահակյանը իր ստեղծագործական կյանքի ընթացքում խուսափել է հեշտ գրված, դյուրածին ստեղծագործություններից. «Ես ծանր եմ գրում, խնամքով, գոնե այդպես եմ ուզում անել»: Այդպես ծանր գրելուց հետո էլ, սակայն, բանաստեղծը շարունակ վերանայում էր գրածները՝ ներշնչման պահին թույլ տված հնարավոր սայթաքումներից խուսափելու նպատակով: Եվ հիրավի, իր գրական գործունեության վաղ շրջանում անգամ Իսահակյանը չէր շտապում նոր գրած […]

ՆԱՆԵ / ՆՅՈՒԹԻՑ ԿԱՐԵՎՈՐԸ

Նոր աշխարհակարգում նորություններն այնքան շատ են, որ սովորական մարդ-անհատի` առանց այն էլ արդեն ոչ այնքան առողջ գլխի համար գլուխ հանելու բանը չեն: Ոչ սովորականի համար էլ հեշտ բան չէ այդ լաբիրինթոսում ի վերջո գտնել տրամաբանական կորիզը` այն սարսափելի կարգուկանոնային համակարգը, որը ինչ-որ անտես դիտակետերից հսկում և ղեկավարում է ողջ աշխարհը, և այն տանում ըստ իր […]

Դավադրություն հայ ընտանիքի և հայոց գենի նկատմամբ / Ռուզան Ասատրյան

Թե ինչ եղավ հետո, երբ «Շաքարամանից մի կտոր շաքար պակասեց…»,- բոլորիս է հայտնի, սակայն թե ինչ կլինի Հայաստանում «Ընտանեկան բռնությունների կանխարգելման» օրենքը ընդունելուց հետո, ինչ վիճակում կհայտնվի ժողովրդագրական աղետալի վիճակում հայտնված մեր երկիրը, սա բոլորովին չի հետաքրքրում եվրոպական դրամաշնորհների ֆանատներին, որոնք ամուր նստած են հայոց պետության պետական ու մասնավոր կառավարումների օղակներում: Օրենքի նախագծի քննարկմանը մասնակցել […]

Մտորումներ / Սուսաննա ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

«Համբերությունը կրակոտ թմրամոլություն է»: Ակուտագավա Րյունոսկե Օրերս Սիլվա Կապուտիկյանի տուն-թանգարանում հանդիպում էր Սասուն Պասկևիչյանի և Ռուբեն Մաթևոսյանի հետ: Մեկը մեկից լուսավոր անձնավորություններ, որոնց հետ շփումը միայն ուրախացնում է մարդու էությունը: Ինչպես միշտ, բոլոր հանդիպումներն ավարտվում են հայրենիքի մասին խորհրդածություններով: Ներկա էին նաև սփյուռքահայեր, որոնք մասնակցել էին Հայրենիք-Սփյուռք խորհրդաժողովին: Նրանցից մեկը զրույցի ընթացքում հիշեց հերթական նիստից […]

Հյուսիսից կրկին օտարամուտ «քամիներ» են փչում / Լյուդվիգ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Սեպտեմբերի 21-ի առավոտյան 11-րդ դասարանցի թոռնիկս ինձ անակնկալ մատուցեց. – Պապի՛կ, այսօր մեր Անկախության օրն է, շնորհավորում եմ: Մինչ ես, զարմացած նրա բարեկիրթ վերաբերմունքից, փոխադարձելու բառեր էի փնտրում, նա շարունակեց. – Գիտե՞ս, պապի՛կ, երեկ հայոց լեզվի ուսուցչուհին դասարանում մեզ բացատրեց, որ մեր անկախությունը ֆիկցիա է (այդպես էլ ասաց), որ մեր երկիրը իրականում բոլորովին էլ անկախ […]

Ո՞ՒՄ ՀԱՄԱՐ ԵՆ ՂՈՂԱՆՋՈՒՄ ԶԱՆԳԵՐԸ / Լալիկ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Յուրաքանչյուր հասարակության և պետության զարգացման մակարդակը որոշվում է այդ նույն հասարակության և պետության ընդերքում ձևավորված գիտության զարգացման մակարդակով, որ դրսևորվում է ամենատարբեր բնագավառներում: Գիտություններն ունեն հասարակական գործառույթներ, որոնք ապահովում են այդ նույն հասարակության կամ պետության կենսագործունեությունը ազգային և միջազգային տարածքներում: Բնականաբար, գիտությունն իր ամենատարբեր ոլորտներով ու դրսևորումներով պետք է գտնվի պետության հովանու ներքո և դառնա […]

ԻՄ ԹՈՌԸ, ԻՄ ԹՈՌՆՈՒՀԻՆ… / Անտոնինա ՄԱՀԱՐԻ

Շոգ ամռան օր է: Այգի գնացի: Տեսնեմ` մի խումբ կանայք նստած զրուցում են: Միացա նրանց խմբին: – Գիտե՞ք թոռնիկս սկսել է ազատ խոսել, ինչ հարց ասես` չի տալիս, օրինակ, հարցնում է` ինչո՞ւ մայրիկի փորը մեծ է: Ինչո՞ւ մայրիկի մազերը սև են, իսկ տատիկինը` ճերմակ: Անունը հարցուփորձիկ եմ դրել: – Իսկ իմ թոռնիկը ի՜նչ գեղեցկուհի է, […]

ԷԹԻՈՒՆՅԱՆ ԱՂԱՀԵՃ ԱՄՐՈՑԻ ԳԱՂՏՆԻՔՆԵՐԸ / ԲԱԿՈՒՐ

– Շատ շոգ է,- ասաց հնագետ Գագիկ Սարգսյանը,- ավտոմեքենայի շարժիչը տաքանալու է: Գագիկի 20-ամյա «Նիվան» այնքան էլ հարմար չէր ո՛չ նոր մայրուղուն, ո՛չ էլ Քաշաթաղի լեռներին: Սակայն մեքենայի հռնդյունի տակ հնագետ, ԵՊՀ դասախոս Արտակ Գնունու հետ խոսակցության թեման անընդհատ Քաշաթաղի շրջանի Միրիկ գյուղի մոտ Գագիկի հայտնաբերած կիկլոպյան ամրոցի Զիկկուրատն էր, նրա պեղումներն ու ավելի խորացված […]

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲԱՐՁՐԱՑԱՏԿ ՉԷ, ՈՉ ԷԼ ՇՈՒԿԱՅՈՒՄ ՎԱՃԱՌՎՈՂ ԼՈԼԻԿ… / Սամվել ԲԵԳԼԱՐՅԱՆ

ՀԳՄ նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանը, կարծում եմ, աներկբա և համոզիչ էր պատասխանել ներկայացված հարցերին («Երեք հարց ՀԳՄ նախագահ Էդ. Միլիտոնյանին», «ԳԹ» թիվ 27), սակայն թեման այնքան տարողունակ ու արծարծված է, որ այնուամենայնիվ մի բան ասելու, ինչ-որ միտք հավելելու ցանկություն է առաջանում: Առաջինն այն, որ իսկապես. հո նորից հեծանիվ չենք հորինելու և ԳՐԱԿԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ բառն արդեն իսկ ասում […]

Պետրոս ԴԵՄԻՐՃՅԱՆ ՀԳՄ քարտուղար

Քանի՞ տասնամյակ է անցել Ե. Չարենցի հանճարեղ պատգամից`«Ո՜վ Հայ ժողովուրդ, քո միակ փրկությունը քո հավաքական ուժի մեջ է»: Եվ ահա, անկասկած, նույնքան անկեղծ մղումից դրդված, ծայր է առել համահայկականության ալիքը` ցավոք, հաճախ ունքը շտկելու փոխարեն, աչքը հանելու հետևանքներով: Օրինակները բազմաթիվ են Հայրենիքում թե Սփյուռքում` համահայկական կառավարություններ, ազգային ժողովներ ու համագումարներ, տնտեսական, գիտական, մշակութային, գրական միություններ, […]

ՀԱՎԱՅԱՆ ԿՂԶԻՆԵՐԸ ԿԱԽԱՐԴԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀ ԵՆ / Աելիտա ԴՈԼՈՒԽԱՆՅԱՆ

Հավայան կղզիները տեսնելու ցանկությունն առաջացավ, երբ իմացա, որ Մեծ կղզում է գտնվում աշխարհի ամենամեծ գործող հրաբուխը: Բացի այդ, շատ էի լսել այդ կղզիների չքնաղ բնության մասին: Տեսածս ավելին էր, քան պատկերացնում էի: Հավայան հիմնական կղզիները թվով ութն են, որոնցից առավել բնակեցված են չորս մեծերը: Դրանք գտնվում են Խաղաղ օվկիանոսի կենտրոնական մասում: Այդ կղզիները հայտնաբերել է […]

ՏԵՍԱԴԱՇՏ / Ռուզան ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Ալեքսանդր Մանթաշովի գրած վերջին նամակով եմ սկսում խոսքիս սկիզբը. «…Հայաստանը՝ սա է ձեր անմահության հանգրվանը, ձեր փառքը: Սա է Աստծո այն տունը, ուր ձեր մասին բարի հիշողությունը իր ամբողջ փայլով կպահպանվի Աստծո և մարդկանց առջև»: Հայոց մեծերը՝ Խորենացուց մինչև Րաֆֆի, Հայկ Ասատրյան, Գարեգին Նժդեհ, Թումանյան ու Չարենց, մինչև Սևակ ու Սիլվա Կապուտիկյան (կարելի է երկար […]

ՆՐԱ ԿՅԱՆՔԸ ԴԱՐՁԱՎ ՆՎԻՐՈՒՄ / Սիրանուշ ՆԱԶԼՈՒԽԱՆՅԱՆ

Յուրաքանչյուր ժողովրդի կենսունակության չափանիշը երեք հարստությունների միասնությունն է` գեղարվեստական, հոգևոր և բարոյական… Սերգեյ Սարինյան Լսարան էր մտնում դանդաղ քայլերով, մոտենում էր ամբիոնին, ու մինչև չէինք լռում, չէր խոսում: Արտաքուստ խստաբարո նրա կեցվածքում վեհանձն մի բան կար, աննկատ, բայց վճռական իր խոսքը հաստատելու ունակություն: Մի առիթով Սերգեյ Սարինյանը ասել է` «…այն ամենը, ինչ իմ մեջ կա, […]

Զինաիդա ԲԱԼԱՅԱՆ / Ցայգ ու այգերի խաղաղ դիմագիծը Արցախամուր աշխարհում

Ամուր պետության հիմքը ազգային միասնականության գաղափարախոսությունն է` բոլոր կարգի թշնամական դրսևորումների դեմ, ազգային միասնական ճակատ ստեղծելը` զերծ ներկուսակցական, ներքաղաքական առճակատումներից, օտարամուտ քաղաքական դավանանքներից, քաղաքական եսասիրական շահարկումներից: Հատկանշական և ուսանելի մի երևույթ է նկատվում 18-րդ դարավերջի հնդկահայ համայնքի գաղափարախոսների` Հակոբ Շահամիրյանի և Մովսես Բաղրամյանի («Նոր տետրակ, որ կոչի հորդորակ») ու Շահամիր Շահամիրյանի («Որոգայթ փառաց») որդեգրած ազգային […]

ՀՈԳՈՒ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՄԱՍԻՆ. ՀՈԳԵՎՈՐ ՈՐԱԿՆԵՐԻ ԲԱՑԱՀԱՅՏՄԱՆ ՀԱՎԱՏՈՎ / Գոհար ԳԱԼՍՏՅԱՆ

Սեփական անձից դուրս աշխարհն ու մարդուն տեսնելու կարողության, մարդու արժեքը, հարգը գիտակցելով՝ արժեքի անունը տալու կամքի՝ լիասիրտ, անվերապահ, անշահախնդիր, անհաշվենկատ հոգու շռայլություն, վեհանձնություն, մեր մեջ՝ քանի՞սն ունեն: Խոսքս գովեստի ու գովաբանության մասին չէ, ոչ էլ՝ կեղծիքի ու կեղծավորության: Հարգելը ուրիշ բան չէ, քան մարդուս հարգը գիտակցել և արժանին հատուցել նրա արժեքին: Արժեքը վկայել կարողանալ: Ի […]

ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ ՀՈԲԵԼՅԱՆԱԿԱՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՐՑԻ ՇՈՒՐՋԸ / Մագդա ՋԱՆՓՈԼԱԴՅԱՆ

1969 թ. խորհրդային երկիրը մեծ շուքով տոնեց Հովհ. Թումանյանի ծննդյան 100-ամյակը: Թե ինչպիսի բարձր մակարդակով նշվեց այն, կարելի է պատկերացում կազմել հայերեն (1972) և ռուսերեն (1974) լույս տեսած «Թումանյան-100. Հոբելյանական տարեգրություն» ժողովածուներից: Եվ ահա մոտենում է բանաստեղծի 150-ամյակը: Այսօր շատ բան է փոխվել… Այնուհանդերձ, Ամենայն հայոց բանաստեղծի հոբելյանը կնշվի: Եվ գուցե արժե հիշել նրա 100-ամյակի […]