ԿԱՅԱՐԱՆ/ ՀՐԱՆՈՒՇ

  Կա­յա­րան… Ս­պա­սում-սպա­սում, հան­դի­պում­ներ և բա­ժա­նում­ներ: Մեր կյան­քե­րի նման: Կան­գառ­ներն հայտ­նի են, բայց հետ­դարձն է ա­նո­րոշ-ա­նակն­կալ: Կա­յա­րան… միշտ լե­ցուն ուղ­ևոր­նե­րով, ո­րոնց հան­դեպ եր­բեմն ան­տար­բեր ես լի­նում, եր­բեմն էլ հա­րա­զա­տա­նում ես: Հա­րա­զա­տա­նում ու կրում ես քո մեջ՝ քեզ հետ տա­նե­լով կան­գա­ռը վեր­ջին: Իմ հա­ջորդ կան­գառն Ա­խուր­յա­նի տպա­րանն է, որ­տեղ սպա­սե­ցի հինգ տա­րի՝ նոր ու­ղե­տոմս ձեռք բե­րե­լու […]

Հաս­միկ Կա­րա­պետ­յա­ն

«ԳՐԱԿԱՆ ԹԵՐԹԸ» շնորհավորում է Ա­վ. Ի­սա­հակ­յա­նի ան­վան կենտ­րո­նա­կան գրա­դա­րա­նի տնօ­րեն Հաս­միկ Կա­րա­պետ­յա­նին աշխատանքային գործունեության 40-ամյակի առ­թիվ   *** Հաս­միկ Կա­րա­պետ­յա­նը Ա­վե­տիք Ի­սա­հակ­յա­նի ան­վան կենտ­րո­նա­կան գրա­դա­րա­նի մեր շատ սի­րե­լի տնօ­րենն է: Գ­րա­դա­րանն իր ըն­թեր­ցող­նե­րով, ինչ­պես նաև գրող­նե­րի հետ կապ­վա­ծութ­յամբ, նշա­նա­կա­լի գործ է ա­նում գրա­կան մթնո­լոր­տի ձևա­վոր­ման հա­մար: Հաս­միկն էլ իր գե­ղեց­կութ­յամբ, բա­րի­կա­մե­ցո­ղութ­յամբ ոչ միայն գրող­նե­րի, այլև […]

ԹԱՄԱՆՅԱՆԻ ՇՈՒՐՋ… / ­Սեր­գեյ ՄԱՆՎԵԼՅԱՆ

Մեկ տա­րի ա­ռաջ՝ գար­նա­նա­յին մեղմ ու անշ­տապ մի ե­րե­կո, գտնվում էի ա­կա­նա­վոր քան­դա­կա­գործ Կա­րա­պետ Մե­ծա­տուր­յա­նի (1910-1966) տուն-ար­վես­տա­նո­ցում: Տար­բեր հե­ղի­նակ­նե­րի նկար­նե­րով ու քան­դակ­նե­րով շրջա­պատ­ված հյու­րա­սեն­յա­կում զրու­ցում էի վար­պե­տի թոռ­նե­րի՝ ար­վես­տա­բան Էդ­դա Վար­դան­յա­նի և­ իր եղ­բոր՝ այդ օ­րե­րին Մոսկ­վա­յից ժա­մա­նած ճար­տա­րա­պետ Հայկ Վար­դան­յա­նի հետ: Զ­րույ­ցի կե­սին նրանք հան­կարծ մտա­բե­րե­ցին կար­ծես վա­ղուց մո­ռաց­ված մի պատ­մութ­յուն, ո­րը տե­ղի էր […]

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ԱՐՑԱԽԻ ԿՈՂՔԻՆ

Պա­տե­րազ­մից հե­տո Ար­ցա­խում սա­կա­վա­թիվ չեն ան­գամ գրա­կան և մ­շա­կու­թա­յին մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը: Հու­նի­սի 26-ին Հա­մազ­գա­յին հայ կրթա­կան և մ­շա­կու­թա­յին միութ­յան Ար­ցա­խի գրա­սեն­յա­կի տնօ­րեն Հեր­մի­նե Ա­վագ­յա­նը, Ար­ցա­խի ԳՄ նա­խա­գահ Վար­դան Հա­կոբ­յա­նը, Ար­ցա­խի գրա­կան ըն­տա­նի­քի ան­դամ­ներ Ս­տե­փա­նա­կեր­տի «­Մենք ենք մեր սա­րե­րը» հու­շա­կո­թո­ղի մոտ դի­մա­վո­րե­ցին ՀԳՄ նա­խա­գահ Էդ­վարդ Մի­լի­տոն­յա­նին, Լի­բա­նա­նի Հա­մազ­գա­յի­նի ճե­մա­րա­նի վաս­տա­կա­շատ տնօ­րեն Տիգ­րան Ջին­բաշ­յա­նին, բ.գ.դ., պրո­ֆե­սոր Դա­վիթ Գաս­պար­յա­նին, […]

Հար­դա­գո­ղի ճամ­փորդ­նե­րը՝ Թա­ման­յան, Ար­տա­շես, Քո­չար…

Հայ նո­րա­գույն ճար­տա­րա­պե­տութ­յան դա­սա­կա­նի կեր­պա­րը ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան ներշն­չան­քի ինք­նօ­րի­նակ մի ճա­նա­պարհ է բա­ցել մեր նկա­րիչ­նե­րի, քան­դա­կա­գործ­նե­րի ու գրող­նե­րի հա­մար: Այդ ի­մաս­տով 1960-ա­կան թվա­կան­նե­րի ե­րի­տա­սարդ սերն­դի քան­դա­կա­գործ­նե­րից ա­ռանձ­նա­կի նվի­րա­կան է քան­դա­կա­գործ Ար­տա­շես Հով­սեփ­յա­նի ա­նու­նը: Նա իս­կա­պես Ա­լեք­սանդր Թա­ման­յա­նի կա­ռու­ցած կամ «հայտ­նա­բե­րած» ար­ևա­յին քա­ղա­քի ար­քա­յա­կան տղեր­քից էր, խո­շոր մասշ­տա­բի ար­ձա­նա­գործ, ո­րին, ցա­վոք, չտրվեց իր տա­ղան­դին վա­յել ար­քա­յա­կան մե­ծա­րանք… […]

ԱՐՀԱՎԻՐՔ / ­Վա­նիկ ԱԴԱՄՅԱՆ

Չ­բաց­ված  կո­կոն­նե­րը  գլխա­հակ  էին: Ծանր գնդա­ցի­րը գրկած վա­զել էր լանջն ի վեր: Բար­ձուն­քից թշնա­մին մա­հա­բեր կրակ էր թա­փել, գրո­հող ջո­կա­տի հետ կու­զե­կուզ վազ­քով էր ա­ռա­ջա­ցել, ար­ձակ­ված ար­կը պայ­թել էր ի­րենց ոտ­քե­րի ա­ռաջ. ըն­կե­րը բարձ­րա­ցել օդ, մի քա­նի ան­գամ պտտվել ու ըն­կել էր մեջ­քի վրա, ին­քը գոտ­կա­տե­ղում սուր ցավ էր զգա­ցել, փոր­ձել էր բարձ­րա­նալ, ոտ­քե­րը չէին […]

ՉԱՐԵՆՑ – 125

­Մա­յի­սի 20-ին Ծաղ­կա­ձո­րի Գ­րող­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան տա­նը, ո­րը կրում է Ե­ղի­շե Չա­րեն­ցի ա­նու­նը, ՀԳՄ-ի ու Կո­տայ­քի մարզ­պե­տա­րա­նի նա­խա­ձեռ­նութ­յամբ տե­ղի ու­նե­ցավ մի­ջո­ցա­ռում՝ նվիր­ված հան­ճա­րեղ բա­նաս­տեղ­ծի ծննդյան 125-ամ­յա­կին: ՀԳՄ նա­խա­գահ Էդ­վարդ Մի­լի­տոն­յա­նը, նշե­լով, որ տա­­րին չա­րենց­յան է, անդ­րա­դար­ձավ այդ ա­ռի­թով կազ­մա­կերպ­ված մի­ջո­ցա­ռում­նե­րին, մաս­նա­վո­րա­պես մար­տի 13-ին, ՀԳՄ-ի և Չա­րեն­ցի տուն-թան­գա­րա­նի հետ հա­մա­տեղ, Չա­րեն­ցի հու­շա­կո­թո­ղի մոտ տե­ղի ու­նե­ցած գրա­կան ցե­րե­կույ­թին, […]

Հրաչյա ՍԱՐԻԲԵԿՅԱՆ / «Գ­րա­կան թեր­թին» սպա­սե­լիս

  Ս­պա­սու­մի մի ամ­բողջ շա­բաթ էր անց­նե­լու մինչև այն օ­րը, երբ «Գ­րա­կան թեր­թը» կհայտն­վեր Վա­նա­ձոր քա­ղա­քի մեր թա­ղա­մա­սի կրպա­կում: Հատ­կա­պես ա­ռանձ­նա­կի խան­դա­վա­ռութ­յամբ էի գնում ու ան­համ­բե­րութ­յամբ բա­ցում այդ թեր­թը հեր­թա­կան պատմ­վածքս փոս­տով խմբագ­րութ­յուն ու­ղար­կե­լուց ու­ղիղ մի շա­բաթ անց, հա­ջորդ շա­բաթ­նե­րին հույսս աս­տի­ճա­նա­բար մա­րում էր… Ինն­սու­նա­կան­ներն էին, դպրո­ցա­կան էի, գիրք ու թերթ գնե­լու գու­մար չու­նեինք, կի­սա­քաղ­ցած […]

Ալան ՈՒԱՅԹՀՈՐՆ / ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՐԱԶԱՆՔՆԵՐ

Ալան Ուայթհորնը սփյուռքահայ բանաստեղծ է և քաղաքագիտության վաստակավոր պրոֆեսոր: Կանադայի գրողների միության և Հայաստանի գրողների միության անդամ է։ Ինը գրքի և ավելի քան 180 գիտական ու հրապարակախոսական հոդվածների հեղինակ է: Խմբագրել է «Հայոց ցեղասպանություն. հիմնական տեղեկատու ուղեցույց»-ը: Բանաստեղծությունները «Ղարաբաղյան օրագիր. բանաստեղծություններ սփյուռքից» ժողովածուից են, որ գրվել են վերջին երկու տարվա ընթացքում:   ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԵՐԱԶԱՆՔՆԵՐ Մենք […]

ՊՈԵԶԻԱ, ՈՐ ՄԱՔՐՈՒՄ Է ԱՐՅՈՒՆԸ / Է­դո­ւար­դաս ՄԵԺԵԼԱՅՏԻՍ

Եր­ևի չկա բա­նաս­տեղծ, որ ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ չվե­րա­դառ­նա դե­պի ման­կութ­յան ոս­կե մայր­ցա­մա­քը։ Եվ դա փա­խուստ չէ ի­րա­կա­նութ­յու­նից։ Ոչ մի դեպ­քում փա­խուստ չէ։ Դա մեր մեջ խո­րա­պես նստած ինչ-որ խորհր­դա­վոր բնազդ է, որ կան­չում է մեզ դե­պի այն ա­կունք­նե­րը, ո­րոն­ցից, ե­թե ման­կա­կան աչ­քե­րով նա­յե­լու լի­նենք, ծա­գում է իս­կա­կան գե­ղեց­կութ­յու­նը, մեծ ճշմար­տութ­յունն ու հոգ­ևոր մաք­րութ­յու­նը։ Իսկ դրանց […]

Դե­րե­նիկ Դե­միրճ­յա­նը՝ ծաղ­րան­կա­րիչ

Ներ­կա­յաց­նում ենք Դե­րե­նիկ Դե­միրճ­յա­նի հեր­թա­կան ծաղ­րան­կա­րը՝ ար­ված «Վեր­նա­տան» հա­վաք­նե­րի ժա­մա­նակ: Այս գծան­կա­րում դա­սա­կա­նի եր­գի­ծանքն ուղղ­ված է Պերճ Պ­ռոշ­յա­նի դեմ, ո­րը ե­ղել է նրա կրո­նի ու­սու­ցի­չը Թիֆ­լի­սի Ներ­սիս­յան դպրո­ցում: Պ­ռոշ­յա­նին այս­պես է բնու­թագ­րել Դե­միրճ­յա­նը «­Հայ­րե­նա­խոս գրո­ղը, լավ մար­դը» հու­շագ­րութ­յան մեջ. «Ա­մե­նա­բա­րի դա­սա­տուն էր նա. հա­ճախ էր շեղ­վում դա­սի ա­ռար­կա­յից և հայ­րե­նա­սի­րութ­յան մա­սին զրու­ցում. այն­պես որ՝ նրա […]

ՀԱՅՐՍ ԱՍՈՒՄ ԷՐ… / ­Դա­վիթ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Հայրս ար­մատ­նե­րով Կա­րին-էրզ­րում­ցի է: 1830-ա­կան թվա­կան­նե­րին, Կա­րա­պետ ար­քե­պիս­կո­պոս Բագ­րա­տու­նու կազ­մա­կեր­պած մեծ տե­ղա­հա­նութ­յան ժա­մա­նակ, ի թիվս տասն­յակ հա­զա­րա­վոր հա­յե­րի, մեծ պապս գաղ­թել և հիմ­նա­վոր­վել է Ջա­վախ­քում: Հե­տա­գա­յում, հա­մագ­յու­ղա­ցի­նե­րի հետ Ար­դա­հա­նից Ա­խալ­քա­լաք աղ տե­ղա­փո­խե­լու մեկ­նած մեծ պապս ըմբ­շա­մար­տի է բռնվում հա­յե­րի ինք­նա­սի­րութ­յու­նը վի­րա­վո­րած մի թուր­քի հետ, ո­րը մինչ այդ մրցել և հաղ­թել էր մի քա­նի­սին և հ­րա­պա­րա­կավ […]

Զարինե ՍԱՌԱՋՅԱՆ

ԱՂՈԹՔ Այնտեղ՝ հեռավոր այն գյուղում, մի հողաթումբ կա, որը միշտ սպասում է խոնարհվող զույգ ծաղիկների, Այնտեղ՝ այն հեռավոր գյուղում, մի այգի կա, որի նռնենիները սպասում են սիրող ձեռքերի խնամքի, Այնտեղ հեռավոր լեռներ կան, որոնք սպասում են զրնգուն ծիծաղող մանուկների, Այնտեղ մանուշակաբույր անտառներ կան, որոնք կարոտում են սիրող զույգերի շշուկների, Դատարկված բներ կան այնտեղ, որոնք սպասում […]

Մանկապատանեկան գրականության շաբաթ

Անուշ Վարդանյան ԳԹ – Որպես ՀԳՄ Մանկական բաժանմունքի ղեկավար՝ ինչ­պե՞ս կբնո­­րո­շեք ման­կա­պա­տա­նե­կան գրա­կա­նութ­յան դերն ու տե­ղը ըն­թեր­ցո­ղա­կան լսա­րա­նում: Ա­նուշ Վար­դան­յան – Ման­կա­պա­տա­նե­կան գրա­կա­նութ­յունն աշ­խար­հում ա­մե­նա­շատ հրա­տա­րակ­վող և­ ըն­թերց­վող գրա­կա­նութ­յունն է, ո­րով­հետև ե­րե­խա­նե­րի հա­մար ա­վե­լի ճիշտ է գիր­քը ձեռ­քը վերց­նե­լը, գրքով գրա­կա­նութ­յա­նը ծա­նո­թա­նա­լը: Բ­ժիշկ­նե­րի, հո­գե­բան­նե­րի կող­մից ա­պա­ցուց­ված է, որ գե­ղար­վես­տա­կան գրքի ըն­թեր­ցու­մը եր­ևա­կա­յութ­յան, մտքի զար­գաց­ման հա­մար […]

Ֆե­լիքս ԲԱԽՉԻՆՅԱՆ

  ԳԹ – Ներ­կա­յաց­րեք Ձեր «­Նե­րի՛ր ինձ, բա­րե­կա՛մ» գիր­քը: Ֆե­լիքս Բախ­չին­յան – «­Նե­րի՛ր ինձ, բա­րե­կա՛մ» ժո­ղո­վա­ծուն ման­կա­պա­տա­նե­կան թե­մա­յով իմ ա­ռա­ջին և միակ գիրքն է՝ բաղ­կա­ցած ըն­դա­մե­նը 15 պատմ­վածք­նե­րից, ո­րոն­ցից մի քա­նի­սը գրել եմ տա­կա­վին դպրո­ցա­կան տա­րի­նե­րին: Գր­քույ­կում տեղ գտած բո­լոր գոր­ծերն ի­րա­կան կյան­քից են: Այս պատմ­վածք­նե­րը դաս­տիա­րակ­չա­կան են ոչ միայն դպրո­ցա­հա­սակ­նե­րի, այլև մե­ծե­րի հա­մար: Բե­րեմ […]

Ալվարդ Պետրոսյան

*** ­Մեծ է Ալ­վարդ ­Պետ­րոս­յա­նի ներդ­րու­մը վեր­ջին տաս­նամ­յակ­նե­րի հայ գրա­կա­նութ­յան, հրա­պա­րա­կագ­րութ­յան, գրա­կան կյան­քի կազ­մա­կերպ­ման բնա­գա­վառ­նե­րում, ո­րի հա­մար նա ար­ժա­նա­ցել է պե­տա­կան ու հա­սա­րա­կա­կան մի շարք պարգև­նե­րի: ­Ճա­նաչ­ված գրո­ղի, ազ­գա­յին-հա­սա­րա­կա­կան գործ­չի՝ Ալ­վարդ ­Պետ­րոս­յա­նի հի­շա­տա­կը միշտ վառ կմնա նրա գրչա­կից­նե­րի, գոր­ծըն­կեր­նե­րի, մտե­րիմ­նե­րի ու հա­րա­զատ­նե­րի, բազ­մա­թիվ ըն­թեր­ցող­նե­րի սրտե­րում: ՀԳՄ վարչություն   *** 60-70-ա­կան թվա­կան­նե­րը, հե­տո նաև 80-ա­կան­ներն ար­վես­տի […]

Լ­ևոն ՍԱՀԱԿՅԱՆ

Պար­տա­դիր եմ հա­մա­րում խոս­տո­վա­նել, որ ա­մեն մի գրո­ղի հա­մար «Գ­րա­կան թեր­թում» որ­ևէ գործ հրա­պա­րա­կե­լը հա­ճե­լիո­րեն հի­շար­ժան եր­ևույթ է ու պա­տիվ: Ե­ղել է ժա­մա­նակ, որ ե­րա­զել եմ, շա՜տ եմ ե­րա­զել իմ մի բա­նաս­տեղ­ծութ­յու­նը տպագր­ված տես­նել ինձ հա­մար գրա­կան բարձ­րա­նուն, պատ­կա­ռե­լի, ա­ռաջ­նագ­նա ու մշտա­պես սպա­սե­լի մեր շա­բա­թա­թեր­թում: Թերթ, ո­րի է­ջե­րում հրա­պա­րակ­վել են հայ և­ օ­տա­րազ­գի դա­սա­կան­նե­րի հրաշք […]

Ի­վետ ԱԼԵՔՍԱՆԴԵՐ / ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ՕԱԶԻՍԸ*

Ա­մե­րի­կա­հայ ռու­սա­գիր գրող, ար­մատ­նե­րով ար­ցախ­ցի Ի­վետ Ա­լեք­սան­դե­րը 2017 թ. «­Նե­րիր ինձ, Ձ­մեռ պապ» պատմ­ված­քով դար­ձել է ռու­սաս­տան­յան «Ա­մա­նո­րի և սուրբծննդ­յան պատ­մութ­յուն­ներ» մրցույ­թի հաղ­թող, 2021 թ.՝ «Եր­ջան­կութ­յան օա­զի­սը» վի­պա­կով՝ «­Հայ­կա­կան մո­տիվ­ներ» և ք­նա­րա­կան բա­նաս­տեղ­ծութ­յուն­նե­րի շար­քով՝ «­Ռու­սա­կան բա­նաս­տեղ­ծա­կան տուն» մրցույթ­նե­րի հաղ­թող: Իսկ «­Սեր­յոժ­կա­յի Ա­մա­նո­րի ե­րազ­նե­րը» հե­քիաթ­նե­րի ժո­ղո­վա­ծո­ւի շնոր­հան­դե­սը տե­ղի ու­նե­ցավ հետ­պա­տե­րազմ­յան Ար­ցա­խում՝ 2021-ի հուն­վա­րին գրքի ողջ տպա­քա­նա­կը […]

­Պա­տե­րազ­մի մե­տա­մոր­ֆոզ­նե­րը («Պատերազմի խանութ») / ՄԱՆԱՍԵ

  Գի­րը, որ մի գի­շեր­վա մեջ եր­կու փոր­ձութ­յուն է լու­սաց­նում, գրութ­յուն չէ այլևս, այլ ճա­կա­տագ­րի հեգ­նանք: «­Գի­շե­րը» հա­մա­րենք 2020 թվա­կա­նը, «եր­կու փոր­ձութ­յու­նը»՝ հա­մա­ճա­րակն ու պա­տե­րազ­մը, «ճա­կա­տագ­րի հեգ­նան­քը»՝ մեզ վի­ճակ­վա­ծը, որ ինչ կան­խա­տե­սում էինք, իբրև «գե­ղար­վես­տի նյութ», ի­րա­կա­նութ­յու­նը ճա­շա­կել տվեց որ­պես նզովք, ա­նիծ­յալ զու­գոր­դութ­յուն, գրե­թե գու­շակ­վա­ծի ու մեր «միս ու ար­յու­նով» այդ­քան թանկ վճա­րա­ծի միջև: Այս­պես […]

ԱԿՆԱ ՀԻՆԳ ՀԱՅՐԵՆ / Գ­րի­գոր ՋԱՆԻԿՅԱՆ

  ԱՅԲ 1893 թվա­կա­նին՝ կա­թո­ղի­կո­սա­կան ընտ­րութ­յան ժա­մա­նակ, Ար­փիար Ակ­նու­նին Ակ­նի ազ­գա­յին-ե­կե­ղե­ցա­կան ժո­ղո­վի պատ­վի­րակն էր։ Էջ­միած­նի Մայր տա­ճա­րում Խ­րիմ­յան Հայ­րի­կին միա­ձայն Գ­րի­գոր Լու­սա­վոր­չի գա­հին բազ­մեց­նե­լուց հե­տո պատ­գա­մա­վոր­նե­րը ա­գա­պի՝ սի­րո ճա­շի էին նստել վե­հա­րա­նի սե­ղա­նա­տա­նը։ Բո­լորն էլ փա­ռա­վոր­ված էին, աշ­խար­հով մեկ սփռված հայ­կա­կան հա­մայնք­նե­րի պատ­վի­րակ­նե­րը՝ կու­սակ­րոն հոգ­ևո­րա­կան­ներն ու աշ­խար­հա­կան­նե­րը, որ միշտ ներ­քին ան­հաշ­տութ­յուն, երկ­պա­ռա­կութ­յուն ու­նեին, միա­կամ ու […]