1999 թվական, հոկտեմբերի 27. ՎԱԶԳԵՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆ / ՀԱՅԻ ՎԵՐՋԻՆ ԽԵԼՔԸ

Աշտարակից Ուջան, ելևէջուն ճանապարհով, ցեխ ու անձրև, արև, արքայություն, ձյուն ու բքի միջով փոքրամարմին մի մարդ է առաջանում՝ մանդոլինը թևի տակ, գլուխը բարձր: Երգի դասատու է, 1918-19 թվերին Պետերբուրգից՝ Թիֆլիս, Թիֆլիսից՝ Երևան երթուղով է եկել: Իր կարեցածը հայ երեխային հայ երգ ուսուցանելն է: Ո՞ւր գնամ, ասել է: Ուջան, ասել են: Երդվել ու գնացել է: Մանդոլինը […]

ԳՐԱՔՆՆԱԴԱՏԻ ՊԱՐՏՔԸ / Զավեն ԲԵԿՅԱՆ

«Գրական թերթի» 28.09.18 թ. համարում տպագրվել է Ա. Ավագյանի «Գրաքննադատության պարտքն է հանդես գալ որպես «դժգոհ» ընթերցող» հոդվածը, որն, իմ կարծիքով, ունի վիճահարույց, եթե չասեմ արտառոց, հատվածներ, և որոնց վերաբերյալ անհրաժեշտ համարեցի անել որոշ դիտողություններ: Ա. Ավագյանը գրում է. «Ի չգոյե ուժեղ գրականության, չի կարող լինել ուժեղ գրաքննադատություն»: Կարո՛ղ է լինել, թեկուզ այն կերպ, որ […]

«ՈՒՐԱՑՈՂ ՍՐԲԵՐՆ» ՈՒ ՎԵՆԴԵՏԱՅԻ ԹԱՎԻՇԸ… / Ռուզան ԱՍԱՏՐՅԱՆ

  Թավշյա հեղաշրջման պայթյունը անակնկալ էր ոչ միայն հայերիս համար: ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարն իր հիացմունքն ու կարծիքը արտահայտեցª շեշտելով, որ անարյուն հեղափոխության այս մոդելը հեղափոխությունների քաղաքակրթական նոր մշակույթ է, և անհրաժեշտ է ուսումնասիրել դրա սկզբունքները: Աշխարհի պատմության մեջ, իմ կարծիքով, երրորդ անգամ հնչեց, հիշատակվեց Հայաստանի անունըª որպես միջազգային միավորի, դա Առաջին համաշխարհայինից հետո Հայոց եղեռնի […]

ՇՈՒՇԻ՜Ն, ՇՈՒՇԻ՜Ն… / Ալիս ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Տեսա Շուշին՝ արթնացող, արթնացած, վերընթաց, վարընթաց… Շուշին մի գեղեցիկ մարմին է, որ ապրելու մեծ կամք ունեցող հիվանդի է պատկանում… Մի բարդ մարմին-համակարգ, որ նաև ճակատագիր ունի ու տերն է այդ ճակատագրի: Եթե ուզում ես մտնել ժամանակի մեքենայի մեջ ու ճամփորդել դեպի հեռավոր անցյալ, կարիք չունես ֆանտաստ գրող լինելու: Ոտքդ դի՛ր Շուշիի սալահատակին, և նա քեզ […]

ԳԻՏՆԱԿԱՆ ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿԸ / Հովիկ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ

Աչիկգյոզյան գերդաստանի կռիվը, դեռ 20-րդ դարասկզբին, Սեբաստիայում և Դեր Զորում էր սկսվել: Բազմանդամ ընտանիքից փրկվել էր միայն Սիմոնի պապ Հովհաննեսը, հաստատվել Բուլղարիայում, ապա պապերի երկրի կարոտն ու վրեժը բերել էր Հայաստան, ավանդել իրենից հետո եկողներին: Սիմոն Աչիկգյոզյանն այդ վրեժը կրողներից էր և պիտի սպասեր նպաստավոր ժամանակների: «Ես չեմ ուզում մեռնել անկողնու մեջ: Երազանքս է զենքը […]

ԱՆԱՎԱՐՏ ՀԱՄԱՆՎԱԳ / Գրիգոր ՋԱՆԻԿՅԱՆ

  – Միսա՛ք, ես քո մասին վեպ եմ գրում,- մերթընդմերթ անկեղծանում էր Լասը՝ Լուիզ Ասլանյանը: – Շուտ չի՞,- տարակուսում էր Միսաք Մանուշյանը,- դեռ ի՜նչ եմ արել որ: Մի՛ շտապիր, կհասցնես քո վեպը գրել: Չհասցրեց… Լուիզ Ասլանյանին ամուսնու՝ Արփիար Ասլանյանի հետ տանջամահ արեցին Ռաֆենսբրյուկի ու Միտելբաու-Դորայի համակենտրոնացման ճամբարներում: Միսաք Մանուշյանին գնդակահարեցին Փարիզի մատույցներում՝ Վալերիանի բերդաբանտի բարձունքում: […]

ԴՈՄԻՆԻԿՅԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ՔՐԻՍՏԱՓՈՐ ԿՈԼՈՒՄԲՈՍԸ / Աելիտա ԴՈԼՈՒԽԱՆՅԱՆ

Կոլումբոսը (նրան իսպանացիները կոչում են Քրիստոբալ Կոլոն) Նոր աշխարհը հայտնագործեց ոտք դնելով այն կղզու վրա, որի տարածքում այժմ կան երկու պետություններ՝ Դոմինիկյան Հանրապետությունն ու Հաիթին: Իր երեք այցելությունների ժամանակ խիզախ ծովագնացը այդ մեծ կղզում, որը Կարիբյան ծովի և Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով է ողողված, հիմնեց մի շարք քաղաքներ: Ես աղջկաս հրավերով մեկնում եմ Դոմինիկյան Հանրապետության մայրաքաղաք՝ […]

ՀԱՅԻ ՏԵՍԱԿԸ «ԱՂԲՅՈՒՐԻ ԱԿԻՑ» ԾՆՎԱԾ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ Զորայր Խալափյան-85 / Կարինե ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

  …Գյուղը ջրի նման բխել է կամ ծնունդ առել աղբյուրի ակից, ապա նույն ակունքից են ծնվել փողոցները, այգիները և Միջնաշեն աշխարհն  իր բնակիչներով…: Զորայր Խալափյան, «Միջնաշեն»   Գուցե միջնադարում և դրանից էլ ավելի վաղ փնտրվել է անապակ գեներով աղբյուրի ակը և գտնվել է ու գտնվում է ամեն անգամ, երբ հայն իր հոգու զուլալության որոնումներում՝ գենային […]

«Երևան TAXI» նոր շարք. Նոր Հայաստանի տաքսու թավշյա վարորդը / Խորեն ԱՐԱՄՈՒՆԻ

– Փաստորեն, Փաշինյանը պատերազմ է հայտարարել մաֆիայի դեմ, միլիարդավոր դոլարների խնդիր է, ի՞նչ ես կարծում, Փաշինյանին չե՞ն խփի,- այսպիսի համարձակ ու անցանկալի հարցով դիմեցի տաքսիի վարորդին, մեր զրույցը թեժացնելու նպատակով: – Չեն խփի, ցավդ տանեմ, Փաշինյանին որ խփեն, կես ժամ հետո մի ուրիշ Փաշինյան կգա, ավելի ուժեղ, ավելի հզոր, ավելի հայասեր, չի կարող էդպիսի բան […]

ԵՌԱԲԼՈՒՐ՝ ՎԵՐՋԻՆ ԽՐԱՄԱՏ / Հակոբ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Սարգիս Հացպանյանի սրտով հորդացող արյունը պտտեցնում էր նրա կյանքի թափանիվը այնպիսի ոգեղենությամբ, որ հատուկ է հայրենիքով գոյավորված ու նրան նվիրյալ ազնվազարմ հոգիներին: Հայրենասիրությունը Հացպանյանի համար մտացածին կենսակերպ չէր, այլ բնական կեցություն ու հաստատակամ ընթացք: Նա ապրում էր Աստծու պարգևած կյանքը, և այն ծառայություն էր հայրենյաց շահին: Դա, իհարկե, նա անում էր առանձնակի պարտավորության պես, բայց […]

«ՄԵՆՔ ԿՆԱՅԵՆՔ ՈԼՈՐՏՆ ԱՆՀԱՍ` ՔՈ ՊԱՅԾԱՌ ԼՈՒՅՍՈՎ ՍՔԱՆՉԱՑԱԾ» / Մագդա ՋԱՆՓՈԼԱԴՅԱՆ

Ընթերցողի սեղանին արդեն դրվում են Հովհաննես Թումանյանի 150-ամյակին նվիրված գրքեր: Վերջերս ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչությունը Համահայկական հայրենագիտական ուսումնա- սիրությունների ֆոնդի հովանավորությամբ լույս ընծայեց «Հովհաննես Թումանյանը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին» աշխատությունը: Հեղինակը Սուսաննա Հովհաննիսյանն է: Գիրքն աչքի է ընկնում հրատարակչական բարձրաճաշակ ձևավորմամբ: Գուրգեն Բարենցի թարգմանությամբ այս մենագրությունը լույս է տեսել ռուսերեն, ինչը, իմ կարծիքով, չափազանց կարևոր է, […]

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲՐԻԳԱԴ / Անտոնինա ՄԱՀԱՐԻ

Կոմի Ինքնավար Հանրապետություն: Խիստ ռեժիմի ճամբար: 28 հոգուց բաղկացած հայկական բրիգադը տաժանակիր աշխատանքից հետո վերադառնում է բարաք: Բարաքը երկհարկանի է: Առաջին հարկում տարեցներն են՝ 45-50 տարեկանները, ջահելները երկրորդ հարկում են տեղավորվել: …Ձայներ են հնչում. – Ա՜խ, ինչպես եմ հոգնել, ինչպես եմ ուզում տնական համեղ մի բան ուտել: – Այ, թե հիմա մի ձվածեղ լիներ… վա՛խ,- […]

ԿԱՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ՀԱՎԵՐԺՈՐԵՆ ԱՊՐԵԼՈՒ ԵՆ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՀԻՇՈՂՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ / Աելիտա ԴՈԼՈՒԽԱՆՅԱՆ

Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակին նվիրված հոլիվուդյան «Խոստում» ֆիլմին, որը ստեղծվել է ազգային մեծ բարերար Քըրք Քըրքորյանի միջոցներով ու պատվերով, անհամբերությամբ էի սպասում: Վերջապես երկու անգամ դիտում եմ ֆիլմը, բնականաբար, շատերի նման վերապրում հայ անմեղ նահատակների կորստի ցավը: Ֆիլմում հնչում է Մորգենթաուի և Թալեաթի նույն երկխոսությունը, որն ինձ ծանոթ է դեռ 2003-ին Նյու Յորքում լույս տեսած՝ մարդու […]

Լևոն ԲԼԲՈՒԼՅԱՆ

Մեր մշակույթի ոլորտում, ինչպես երկրում ընդհանրապես, խնդիրները շատ են ու բազմազան, արվեստի յուրաքանչյուր ճյուղ իրեն բնորոշ դժվարություններն ու դրանց հաղթահարման ճանապարհներն ունի: Բայց, իմ խորին համոզմամբ, առանձնահատուկ տագնապալի է երգարվեստում տիրող վիճակը՝ իրենից բխող հետևանքներով: Իսկ հետևանքները ցավալի են ու վտանգավոր. ազգային նկարագրի ու հոգեբանության խաթարման, հատկապես մատաղ սերնդին ու երիտասարդությանը արմատներից կտրելու, հոգևոր բարձր […]

Սամվել ԲԵԳԼԱՐՅԱՆ / ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆ ԷԼ ՄՇԱԿՈՒՅԹ Է

Ամանորի տոնական օրերին համբերությամբ դիտաունկնդրեցի հայկական հեռուստաալիքների համերգահումորային ծրագրերը: Եթե փակես աչքերդ ու միայն լսես, կմոռանաս, որ Հայաստանում ես, ավելի շատ` Թուրքիայում, Պարսկաստանում կամ արաբական որևէ այլ երկրում ես… Բայց շատ արագ համոզվում ես, որ, այնուամենայնիվ, Հայաստանում ես, քանզի եթե անգամ մեղեդին խաբկանք է, ապա չեմ կարծում, թե վերը թվարկած երկրներում երգերը նման հիմար ու […]

ԱՐՏԵՄ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ. ՊՈԵԶԻԱՅԻ ԿԵՆԴԱՆԻ ԵՐԵՎՈՒՅԹ

Փետրվարի 27-ին Բըրբանկ քաղաքի առաջնորդարանի եկեղեցու դահլիճում հանդիպում էր բանաստեղծ, բան. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիր Արտեմ Հարությունյանի հետ: Հանդիպումը Լոս Անջելեսի գրական հասարակայնության հետ նախաձեռնել և կազմակերպել էր գրող, արվեստաբան Նաթելլա Լալաբեկյանը: Տեր Ներսեսի օրհնական խոսքից և աղոթքից հետո Ն. Լալաբեկյանը ներկայացրեց բազմավաստակ և գերարդիական բանաստեղծ, գրականագետ Արտեմ Հարությունյանին` նրա պոեզիան համեմատելով […]

ՀԱՅ ԳՐՈՂԸ ՎԵՐԱԾՆՎՈՒՄ Է… ՓԱՐԻԶՈՒՄ / Գրիգոր ՋԱՆԻԿՅԱՆ

Ամերիկյան Refinery-29 կայքի վարկանիշի համաձայն` մարդկության պատմության ամենախիզախ կանանցից մեկը գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր Զապել Եսայանն է: Պատահական չէ, որ այս տարվա մարտի 8-ին, Կանանց իրավունքների համար պայքարի միջազգային օրը, Փարիզի Հանրապետության պողոտայի և Տլիմսեն ու Սպինոզա փողոցների (20-րդ և 11-րդ շրջաններ) հատույթի ճեմուղին անվանակոչվեց նրա անունով: Բացման խոսքում Փարիզի քաղաքապետ Անն Իդալգոն մասնավորապես ասաց. «Զապել […]

ՉԱՐԻ ԱՌԱՏ ՊՏՂԱՔԱՂԸ / ՆԱՆԵ

Մեր շուրջ, անգամ մեր մեջ փոփոխությունները վերջին շրջանում հախուռն ընթացքով այլ որակներ են աշխարհ բերում: Դրանք անկումի, այլասերության, կործանումի արժեքներ են: Չենք ուզում, չենք կամենում ընդունել, բայց ասես դա մեր կամքից, կարողություններից դուրս է, և գունափոխվում է ամեն բան օր օրի, մարդ ասվածը կորցնում է իր մարդկայինը, երկրներ են երերում` իրենց հենարանները քիչ առ քիչ […]

ԱՇԽԱՐՀԻ ՀՆԱԳՈՒՅՆ ՊԱՇՏԱՄՈՒՆՔԱՅԻՆ ՏԱՃԱՐԸ ՄԱԼԹԱՅՈՒՄ Է / Աելիտա ԴՈԼՈՒԽԱՆՅԱՆ

Մալթան աշխարհի հետաքրքիր ու տեսարժան վայրերից է` ընկած Միջերկրական ծովի կենտրոնում` յոթանասուն կիլոմետր հեռու Սիցիլիայից: Մալթայի կղզիախմբի ամենամեծ կղզին Մալթան է, երկրորդը` Գոզոն: Մեր երեք հոգուց բաղկացած խումբը ութ օրվա ընթացքում փորձեց ծանոթանալ այդ երկու կղզիների պատմական ու մշակութային հուշարձաններին: Մալթայում բոլորն անխտիր գիտեն անգլերեն, խոսում են նաև մալթայերենով, որի վաթսուն տոկոսը իտալերեն է, քառասունը` […]

ՎՈՆԵԳՈ՜ՒՏ, ՎՈՆԵԳՈ՜ՒՏ (Թե ինչ եղավ հետո, երբ պատմվածքս հասավ Ամերիկա) / Դիանա ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Կյանքն ապրելը նման է գիրք գրելուն. երկու դեպքում էլ չգիտես` վերջն ինչ կլինի: Անգամ եթե կռահում ես կամ ներհայաց գուշակում, մեկ է, սրբագրումն ու խմբագրումը քո խելքի բանը չեն: Ու լավ է, երբ կյանքն ու գիրքը անակնկալ ոլորաններ են հորինում և դեմ տալիս քթիդ. տղա ես` հաղթահարիր: 2005-ին, երբ 20-րդ դարավերջի ամերիկյան գրականության երևելիներից մեկի` […]