ԿԱՅԱՐԱՆ/ ՀՐԱՆՈՒՇ

 

Կա­յա­րան… Ս­պա­սում-սպա­սում, հան­դի­պում­ներ և բա­ժա­նում­ներ: Մեր կյան­քե­րի նման: Կան­գառ­ներն հայտ­նի են, բայց հետ­դարձն է ա­նո­րոշ-ա­նակն­կալ: Կա­յա­րան… միշտ լե­ցուն ուղ­ևոր­նե­րով, ո­րոնց հան­դեպ եր­բեմն ան­տար­բեր ես լի­նում, եր­բեմն էլ հա­րա­զա­տա­նում ես: Հա­րա­զա­տա­նում ու կրում ես քո մեջ՝ քեզ հետ տա­նե­լով կան­գա­ռը վեր­ջին:
Իմ հա­ջորդ կան­գառն Ա­խուր­յա­նի տպա­րանն է, որ­տեղ սպա­սե­ցի հինգ տա­րի՝ նոր ու­ղե­տոմս ձեռք բե­րե­լու հա­մար: Այդ տա­րի­ներն այ­սօր ե­կել են ինձ այ­ցի ու կա­մա­ցուկ, վախ­վո­րած թա­կում են հի­շո­ղութ­յան պա­տու­հա­նը՝ ի­րար խան­գա­րե­լով.
– Հի­շի՛ր, հի­շի՛ր մեզ:
Ժպ­տում, ա­մուր գգվում եմ նրանց:
– Ես էլ ձեզ եմ շատ կա­րո­տել, ե­կե՛ք, ե­կե՛ք ներս:
Կա­վե գա­վաթ­նե­րով սուրճ եմ դնում սա­լօ­ջա­խին: Հա­ճե­լի բույ­րով, անկրկ­նե­լի հա­մով սուրճ է ստաց­վում:
– Խ­մե՞նք:
– Խ­մե՜նք:
«­Շի­րակ» թեր­թի խմբագ­րութ­յու­նից գա­լիս է Աի­դան: Գառ­նի­կը շուրջն է պտտվում, բո­լո­րի ներ­կա­յութ­յամբ փոր­ձում է ժա­մադ­րել:
– Գ­նա՛ քո Ե­լե­նա­յին տար ման գա­լու:
Չ­գի­տես՝ մեր­ժո՞ւմ, թե՞ խան­դում է Աի­դան:
– Ե­լե­նա­յի հե՜տ, Ե­լե­նա­յի հետ մինչև աշ­խար­հի ծե­րը կեր­թամ,- չի հեր­քում իր սի­րա­յին կա­պը ռուս հաշ­վա­պա­հու­հու հետ Գառ­նիկն ու ա­վե­լաց­նում,- քեզ հա­մար կը­սեմ, թե չէ՝ սաղ յալ­վար են:
– Բաբ­նի՛կ,- «հա­ճո­յա­խո­սում» է Աի­դան և հե­ռա­նում:
– Գի­տեք չէ՞, ինքն էլ է յալ­վար, էն­քան օր ձևեր կթա­փե: Ման գալ չի ու­զե, բայց ա­մուս­նութ­յան ա­ռա­ջար­կութ­յուն օր է­նեմ, վռազ գիրկս կընկ­նի: Լավ է՝ շուտ գնաց: Թե չէ՝ լեզ­վի սայ­թա­քում՝ կյան­քի կոր­ծա­նում: Ա­րի՛, ա­րի՛, Ա՛նժ ջան, ա­րի՛ հնդկա­կան եր­գենք ու պա­րենք, Թադ­ևոս­յա­նը տե­ղում չէ:
Ան­ժո­յին էլ բան է հար­կա­վոր քիչ աշ­խա­տե­լու հա­մար: Ան­ջա­տում է տպագրա­կան մե­քե­նան: Հա­մերգն սկսված է:
– Շա­խով եր­գըմ եր­գեք, մենք էլ ծափ տանք,- ու­րա­խութ­յու­նից չի ու­զում ան­մասն մնալ Գո­ռը:
Սերս ես պատ­մե­ցի հա­մայն աշ­խար­հին,
Երգ հյու­սե­լով ա­սա­ցի՝ տվեք իմ յա­րին,
Դառն է կյանքս, ա­մա­յի, արևս չկա,
Յա՛ր, սերս ո՞ւր է, որ Աստ­ված էր վկա…
Այն­քան բարձր ու շա­խով են եր­գում, որ տա­ռա­շա­րե­րի բաժ­նից հան­դի­սա­տես­ներ են գա­լիս: Եվ այդ պա­հին.
– Թադ­ևոս­յա՜­նը…
Մինչ Թադ­ևոս­յա­նը մե­քե­նան կկանգ­նեց­նի և ներս կմտնի, բո­լորն ի­րենց տե­ղե­րում են:
– Ո՜ւխ, Մ­կո­յին վերց­րեց ու է­լի գնաց:
Աշ­խա­տանքն ընդ­հատ­վա՛ծ է:
– Գառ­նի՛կ, օր մեռ­նիմ, վրես գու­լա՞ս:
– Վա՜յ, Ան­ժո՛ ջան, դու մե­ռի, ես ըն­պես լամ, օր սաղ աշ­խար­հը ի­մա­նա: Չե՞ս հա­վա­տա, գու­զես՝ փոր­ձենք:
Ան­հո­գութ­յան մեջ ա­մեն ինչ խաղ ու զվար­ճանք է: Երբ ե­րի­տա­սարդ ես, մահն այն­քա՜ն հե­ռու է թվում, կյանքն՝ ան­վեր­ջա­նա­լի… Եվ մահ­վանն էլ լուրջ չես վե­րա­բեր­վում:
Ան­ժոն փո­շոտ փայ­տե պատ­գա­րակն ա­զա­տում է հին ու նոր թղթե­րի ծան­րութ­յու­նից, այն դնում է աշ­խա­տա­սեն­յա­կի կենտ­րո­նում, պառ­կում ու ձեռ­քե­րը ծա­լում է կրծքին: Գառ­նի­կը բարձ­րա­ձայն, ա­նա­սե­լի՛ բարձ­րա­ձայն ող­բում է և­ ընկ­նում Ան­ժո­յի վրա՝ չդա­դա­րեց­նե­լով լա­ցը:
– Խու­ժա՛ն, ե­լի՛ վրա­յիցս,- զայ­րա­նում է Ան­ժոն:
– Ձենդ կտրե՛, քու գործդ չէ, դու մե­ռած ես: Լա­ցո­ղը ես եմ: Չե՞ս հասկ­նա՝ ուշքս ան­ցավ, վրեդ ըն­կա:
Է՛հ, Գառ­նի­կից ո՞վ կնե­ղա­նա: Ի ծնե մեծ դե­րա­սան է, պար­զա­պես այլ մաս­նա­գի­տութ­յամբ է աշ­խա­տում:
Տ­պա­րա­նում առ­նետ­ներ են հայտն­վել: Գառ­նի­կը սատ­կած առ­նե­տը բա­հի մեջ դրել ու գնդա­կի պես վեր-վեր է թռցնում: Կա­նայք ու աղ­ջիկ­նե­րը զզվան­քով ու վա­խով ճվճվում են:
– Լա՛վ, տա­նիմ տա­ռա­շա­րե­րի մոտ:
Չար կա­տա­կը չի կա­րո­ղա­նում վեր­ջա­ցած հա­մա­րել: Ճվճ­վոց­նե­րի ձայ­նը մյուս բաժ­նից է լսվում: Փա­թե­թա­վոր­ված առ­նե­տը տա­լիս է Ար­ևի­կին:
– Արև՛ս, կո­ֆե է, քի­չըմ ա­ղա, խմենք:
Ար­ևի­կը ո­չինչ չի կաս­կա­ծել, բա­ցել է փա­թե­թը, ու­շա­թափ­վել…
– Թադ­ևոս­յա­նին կը­սե՛մ:
Ս­պառ­նա­լի­քը հաս­տատ է, ան­բե­կա­նե­լի: Ա­մեն ինչ իր սահ­մանն ու­նի: Պետք չէր չափն անց­նել: Շա՜տ խնդրե­ցինք Արևի­կին: Զի­ջեց:
Այս­պես. աշ­խա­տան­քա­յին օ­րե­րը զու­գորդ­վում են բա­րի ու չար կա­տակ­նե­րով, ծի­ծաղ­նե­րով, եր­գե­րով, եր­բեմն էլ՝ ան­հաշ­տութ­յամբ ու վե­ճե­րով:
Ղու­կա­սը «բուտ­կա» մոսկ­վի­չով գա­լիս է տպա­րան: Ան­ժոն շող­շո­ղա­լով դուրս է վա­զում: Բո­լո­րը գի­տեն նրանց սի­րո պատ­մութ­յու­նը՝ մե­ծից փոքր:
– Ա՛նժ, հեչ լավ բան չես է­նե, տուն կքան­դես,- իր տե­սա­կետն է հայտ­նում ավ­դի­բեկ­ցի Ջու­լի­կը:
– Վա՜յ, այ հո­ղերս գլխիդ, ստոլ­բա՛, հա­յե­լու մե­ջը քե­զի տե­սե՞լ ես: Էդ ըն­չի՞ քե­զի պե­սին մարդ կհաս­նի, ըն­ձի չի՞ հաս­նի:
Եր­ևի վրդով­մուն­քը տե­ղին է: Ի­րոք, գե­ղեց­կու­հի է, խոսք չկա:
– Ես ի՞նչ մե­ղա­վոր եմ, օր ի­րար կսի­րենք:- Շրջ­վում է դե­պի ինձ:- Տասն­վեց տա­րե­կան էի, փախց­րե­ցին կող­քի գե­ղը: Զո­ռով տա­րան: Մարդս խո­պան գնաց, չե­կավ, ռսի հետ կապ­վավ: Գո­մի պես մե սեն­յա­կըմ տվե­ցին: Եր­կու է­րե­խես սո­ված ու ծա­րավ, ա­ռանց վա­ռե­լի­քի կդող­դո­ղա­յին: Ետ ե­կա: Ղու­կա­սը գու­կար, լու­սա­մու­տիս տա­կը կկանգ­ներ ժա­մե­րով: Անձրև ու ձյուն չէր հարց­նե… Սի­րե­ցի՜նք, շա՜տ սի­րե­ցինք ի­րար: Ծ­նող­նե­րը դեմ էին, օր ես եր­կու է­րե­խա ու­նիմ: Ին­քը հենց դիտ­մամբ էլ հոր­քու­րի ու­զած աղջ­կա հետ ա­մուս­նա­ցավ: Հար­սա­նի­քի ա­ռա­ջին գի­շե­րը տնից փա­խավ, մոտս է­կավ: Լաց կեղ­նիր: Չէր սի­րե էդ կո­վին, ու վերջ:
Ո­րոշ ժա­մա­նակ անց Ան­ժոն ար­ձա­կուրդ վերց­րեց: Ղու­կա­սի հետ ծով գնա­ցին: Ուշ վե­րա­դար­ձան: Լե­նի­նա­կա­նում տուն վար­ձե­ցին ու միա­սին ապ­րե­ցին:
– Լա՛վ է­րի: Ես ի­մի՛ս հա­սա: Կար­ևո­րը մեր սերն է: Հը­մի թող էր­թան, ինչ­քան կու­զեն՝ բամ­բա­սեն:
Պայ­քա­րեց ու հա­սա՞վ, թե՞ վե­րուստ այդ­պես էր կան­խո­րոշ­ված: Շա՜տ պայ­քա­րող­ներ կան, ով­քեր ոչ մի բա­նի չեն հաս­նում:
Աշ­խա­տա­վայ­րում մի քա­նի­սով մտեր­մա­ցանք, հա­րա­զա­տա­ցանք և ն­վիր­վե­ցինք… Հա­րու­թը հե­տո ըն­դուն­վեց աշ­խա­տան­քի: Սկզ­բում բաժ­նի վա­րի­չի հետ էր գա­լիս ու գնում: Ոչ մեկս չէինք հա­մակ­րում նրան՝ մտա­ծե­լով, թե… «­Շատ մի՛ ա­տե, սի­րել կան» մեզ պետք է, որ մե­կը հի­շեց­ներ: Մեզ հետ մտեր­մա­նա­լու ա­ռա­ջին քայ­լերն ինքն ա­րեց: Ոչ թե գո­ռոզ էր, այլ՝ ինք­նամ­փոփ: Հե­տո այն­քան մտեր­մա­ցավ, որ սիր­տը բաց ա­րեց:
– Հայրս ուշ ե­րե­կո­յան զան­գեց: Բա­նա­կում էի: Ա­սաց՝ շա՜տ եմ կա­րո­տել, չեմ դի­մա­նում: Վա­ղը հե­ռա­գիր կտամ, որ հայրդ մե­ռել է, բայց չվա­խե­նաս հան­կարծ, հան­գիստ տուն ա­րի: Ու­զում եմ մեկ ան­գամ գրկել քեզ:
– Քիչ է մնա­ցել, հե­ռա­գիր մի՛ տուր: Կ­գամ է­լի՛:
Հա­ջորդ օ­րը հե­ռա­գիրն ստա­ցա: «­Չի համ­բե­րել, իր ա­սածն ա­րեց»,- մտա­ծե­ցի: Սիրտս դո­ղում էր, բայց ինձ հանգս­տաց­նում էի՝ հի­շե­լով հորս խոս­քե­րը: Տաք­սին մո­տե­ցավ մեր տա­նը: Պա­տու­հան­նե­րը բաց էին, բա­կում ամ­բոխ էր հա­վաք­ված: Ինձ հետ հե­ռա­խո­սով խո­սե­լուց հե­տո ին­ֆարկտ էր տա­րել…
Էլ բաժ­նի վա­րի­չի «պո­չից կախ­ված» չէր վազվ­զում Հա­րու­թը: Ա­մեն օր արևա­ծաղ­կի սեր­մե­րով բեռն­ված էր գա­լիս: Բո­լո­րին բա­ժա­նում է: Միայն Ան­յու­տա­յին չի տա­լիս: Ն­րանց ներ­քին հա­մակ­րան­քը ի­րար հան­դեպ միշտ քո­ղարկ­վում էր կսմիթ­նե­րով:
– Հա­րո՛ւթ, ինձ էլ տո՛ւր:
– Քե­զի չի հաս­նի:
– Բայց ին­չի՞:
– Պար­տա­վոր չեմ հար­ցե­րիդ պա­տաս­խա­նել:
– Լա՜վ, մի քի՜չ:
Փոր­ձում եմ իմ բաժ­նից մի քիչ Ան­յու­տա­յին տալ:
– Չ­տա՛ս հան­կարծ, տվե­ցիր, հետդ չեմ խո­սա:
Հե­տո գնում է ա­մե­նա­հե­ռու տպագ­րա­կան մե­քե­նա­յի վրա ըն­դա­մե­նը ե­րեք հա­տիկ է դնում:
– Ա­րի՛, վերց­րո՛ւ: Կ­տես­նիմ՝ շա՜տ կու­զես:
– Չեմ ու­զե, ցի­գա՛ն, մի՛ տուր, պետք չէ:
– Լա՜վ էլ պետք է, տվող չկա:
Ան­յու­տան խռով տես­քով լուռ աշ­խա­տում է: Հա­րութն աչ­քը չի կտրում նրա­նից: Մո­տե­նում է, ար­ևա­ծաղ­կի սեր­մեր է լցնում Ան­յու­տա­յի աշ­խա­տա­սե­ղա­նին.
– Ա՛ն, կու­լա­կի՛ թոռ, քե­զի օր խե­լոք պա­հես, ա­մեն ինչ կստա­նաս: Տա­ծի­կիդ ը­սա, թող պադ­վա­լից մե­շոկ­նե­րով փո­ղը մեկ-մեկ ար­ևին փռե: Ափ­սոս է՝ կնմշի:
– Մենք կու­լակ չենք:
– Հը­մի կու­լակ չեն ը­սե, հը­մի հա­րուստ կը­սեն: Ձեր տուն բը­դի գամ՝ հա­տուկ տա­ծի­կիդ հետ ծա­նո­թա­նա­լու: Չես պատ­կե­րաց­նե՝ ին­չըղ կե­րա­զեմ էդ օր­վան:
Հա­րու­թի ե­րա­զանքն ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­մար Ան­յու­տա­յի հա­մա­ձայ­նութ­յունն էր պետք և ն­վիր­ված ըն­կեր­նե­րի ա­ջակ­ցութ­յու­նը:
– Ախ­պե՜րս, քո խա­թերդ՝ ես էլ գու­կամ հետ­ներդ, օր ա­մեն ինչ ու­րախ անց­նի,- մի­ջամ­տում է Գառ­նի­կը:
– Մա­մա­յիս ը­սել եմ՝ յոթ աշ­խա­տան­քա­յին ըն­կեր­նե­րով ենք գա­լու:
– Հա՛ է­լի. չորս աղ­ջիկ­ներդ, ես, Գո­ռը, Հա­րու­թը: Բայց մե բա­նըմ չեմ հասկ­նա: Քե­զի՞ ըն­չի հյու­րե­րի հետ կխառ­նես: Օր ա­թոռ­ներն ու ափ­սե­նե­րը հա­մընկ­նի՞ն: Հա՛, թե չէ Ան­յու­տա­յին սե­ղա­նի մոտ տեղ չեն տա: Կե­սըս Գո­ռի ավ­տոն կնստինք, կե­սըս՝ Հա­րու­թի «քսան­չոր­սը»: Հա­րո՛ւթ, ավ­տո­նե­րի վրա բեր ար­ջուկ ու կուկ­լա դնենք:
– Չէ՛, խնա­մա­խոս չենք էր­թա: Մե­նակ գու­զեմ Ան­յու­տա­յի տա­ծի­կին տես­նիմ:
Ար­միկն ու Նա­րի­նեն այս տա­րի են ա­վար­տել դպրո­ցը: Բու­հա­կան քննութ­յուն­նե­րից կես միա­վո­րով դուրս են մնա­ցել: Մեզ հետ աշ­խա­տում են, որ հա­ջորդ տա­րի նո­րից կա­րո­ղա­նան մաս­նակ­ցել քննութ­յուն­նե­րի: Նո­յեմ­բեր ա­միսն է: Նա­րի­նեին նշան են դրել: Ար­մի­կի հար­սա­նի­քը դեկ­տեմ­բե­րի ե­րե­քին է: Հ­րա­վիր­ված ենք: Բայց հա­կա­ռակ է: Հենց այս օ­րը շա­բա­թօր­յակ է լի­նե­լու: Տո­նա­կան հագն­վիր, զար­դար­վիր և տ­պա­րա­նում փո­շոտ­վիր, որ ժա­մը տաս­ներ­կու­սին հար­սա­նի­քի մաս­նակ­ցես: Շատ դժգոհ-դժգոհ ներ­կա­յա­ցանք: Բայց տղա­նե­րը այդ հար­ցը կար­գա­վո­րել էին: Հինգ ռուբ­լի էին տվել հա­վա­քա­րա­րին, որն էլ մեծ ու­րա­խութ­յամբ մաք­րել էր տա­րած­քը: Բայց ես հի­մա այդ մա­սին չեմ մտա­ծում:
– Ին­չի՞ մա­սին ես մտա­ծում:
– Կես միա­վո­րի: Չն­չին է եր­ևում չէ՞: Ի՞նչ է որ, նույ­նիսկ թիվ չի հա­մար­վում: Բայց այդ կես միա­վո­րով Ար­միկն ու Նա­րի­նեն, եր­կու դա­սըն­կե­րու­հի­ներ, զրկվե­ցին Երևա­նում ու­սա­նե­լու ի­րա­վուն­քից: Հանձ­նա­ժո­ղո­վի մի­տո՞ւմ էր, թե՞ ճա­կա­տա­գիր: Վե­րա­դար­ձան: Եր­կուսն էլ՝ ժպտա­դեմ, նո­րա­բաց ու թո­վիչ ծա­ղիկ­նե­րի պես, ան­մեղ, ըն­դա­մե­նը տասն­յոթ տա­րե­կան: Չի­մա­ցանք՝ երկ­նա­յին վա­րա­գույ­րը որ­տե՛ղ ի­ջավ մեր միջև, որ վեր­ջի­նը հա­մար­վեց: Ն­րանց ուղ­ևո­րութ­յու­նը շա­րու­նա­կե­լու ի­րա­վունք չտրվեց: Այլ…
Լա­լան թող­նում է աշ­խա­տան­քը, վերց­նում է սրբի­չը ու պա­տու­հա­նին կիտ­ված խո­շոր-ան­թիվ ճան­ճերն է քշում: Մեր զար­մա­ցած հա­յացք­նե­րին պա­տաս­խա­նում է.
– Գի­տե՞ք՝ ինչ­քան վատ նշան է:
Ձկ­ներն ակ­վա­րիու­մից դուրս են նետ­վում, թու­թակ­նե­րը՝ վան­դակ­նե­րից:
– Գի­տե՞ք՝ ինչ­քան վատ նշան է:
Շ­նե­րի ոհ­մակ­ներն ան­վերջ ոռ­նում են գի­շեր­նե­րին: Առ­նետ­նե­րը վխտում են ա­մե­նուր: Բո­լո­րը վատ ե­րազ­ներ են տես­նում:
– Գի­տե՞ք՝ ինչ­քան վատ նշան է:
Սահ­մա­նա­գիծն ար­ված է. կյան­քի ու մա­հի սահ­մա­նա­գի­ծը: Ա­մենքն ան­տե­սում են վատ կան­խազ­գա­ցում­ներն ու ա­ռօր­յա հոգ­սե­րով են: Րո­պեն դառ­նում է ճա­կա­տագ­րա­կան և՝ դա­ժա՜ն-դա­ժա՜ն…
Գ­նացք­նե­րը դուրս են նետ­վում ռել­սե­րից…
Խա­թար­վում է ժա­մա­նա­կը… Փայ­տե ձո­ղի­կով խառն­ված մրջնա­բույն է հի­շեց­նում քա­ղա­քը: Ան­տես վա­րա­գույ­րեր են իջ­նում երկն­քից: Մահ­վան հրեշ­տակ­նե­րի զո­րա­խումբն իսկ ապ­շա­հար է մնում կա­տար­վա­ծից: Կան­գա­ռը դա­տարկ­վում է, ա­մա­յա­նում: Կա­յա­րա­նում հանգ­չում են լույ­սե­րը բո­լոր: Ուղ­ևոր­ներն հե­ռա­նում են տար­բեր ճա­նա­պարհ­նե­րով:
Գա­վաթ­նե­րի ներ­սի պա­տե­րին սուր­ճը չո­րա­ցել է: Պատ­կեր­ներն այլ ձևեր են ստա­նում:
Հու­շերն անն­կա­տե­լի հե­ռա­նում են ին­ձա­նից: Մե­նակ եմ մնում: Եվ վա­ռում են լույ­սե­րը կա­յա­րա­նի: Լույս է: Ոնց էլ չլի­նի՝ կնկա­տեն հեռ­վից ու եր­ևի կվե­րա­դառ­նան իմ ու­ղե­կից­նե­րից շա­տե­րը: Թե չէ՝ ո՞ւմ են պետք կա­յա­րան­նե­րը ա­մա­յի…


Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /home/graka164/public_html/wp-includes/class-wp-comment-query.php on line 405

Գրեք մեկնաբանություն

Ձեր էլ․փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են * -ով։

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.