ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐ ԽՈՐՀՐԴԱԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ / Նիկոլայ ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆ

– Ազատության հրապարակը հանկարծ չլինի թե նորից վերածվի թատերականի… – Ազատության հրապարակի սահմաններն այնքան ընդարձակվեցին, որ վերաճեցին Ազատ, Անկախ Հանրապետության: – Ազգային դիմագիծը կերտվում է ոչ միայն ազգի նպատակներից, այլև ճանապարհի ընտրությունից: – Ազնիվ մետաղների անխարդախ լինելը համապատասխան կնիքն է վկայում. ինչպե՞ս տարբերակել ազնիվ զգացումները: – «Աղմուկ է, ինչպես շուկայում». կա այսպիսի արտահայտություն. հիմա աղմուկ […]

ՎԻՊԱՍՔ ՏՈՀՄԻԿ ՔԱՂԱՔԱԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԱՆՑՅԱԼԻ, ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԷԹՆԻԿ ՈԳՈՒ / Լիլիթ ԱՆՏՈՆՅԱՆ

Գրականության մեջ վաղուց է դրսևորվել հանուն արդարության մղվող քաղաքացիական պայքարի պատկերումը: Դա պատմականության կարևոր չափանիշ է և բացահայտում է, թե գրականությունը որքանո՛վ է արդիական ու ճշմարիտ: Դժվար է հավատալ այն գրականությանը, որն առհասարակ առաքելություն չունի: Նորագույն շրջանը հարուստ է լայնածավալ երկերով, որոնք ներկայացվել են նաև Նոբելյան մրցանակի, ինչպես Բորիս Պաստեռնակի «Դոկտոր Ժիվագոն», Միխայիլ Շոլոխովի «Խաղաղ […]

Ալիս Հովհաննիսյանի գեղարվեստի և տեսության միջակայքում / Կարինե ՌԱՖԱՅԵԼՅԱՆ

«Ամենակարգին մարդիկ և ագռավները» ժողովածուն և «Րաֆֆու ոտնահետքերով» աշխատությունը Ալիս Հովհաննիսյանը հրապարակեց շատ կարճ ընդմիջումով՝ յուրահատուկ նվեր մատուցելով տարատեսակ ճաշակների տեր հայ ընթերցողին: Ինչպես յուրաքանչյուր ազնիվ գրողի և նրա ստեղծած ազնիվ գրականության դեպքում, այս գրքի շնորհիվ նույնպես հաղորդակից ենք դառնում մեզ այնքա՜ն ծանոթ դեպքերի և դեմքերի, որոնք ընդամենը գեղարվեստական հանդերձանք են հագել, դարձել գիր ու […]

ՖՐԱՆՍԻԱԿԱՆ ՀԱՅԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱԵԼԻՏԱ ԴՈԼՈՒԽԱՆՅԱՆԻ ԳՆԱՀԱՏՄԱՄԲ / Լիլիթ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ, բան. գիտ. դոկտոր, պրոֆեսոր Աելիտա Դոլուխանյանի՝ շուրջ 20-ամյա ջանադիր աշխատանքի արդյունք «Ֆրանսիացի հայագետներ (XIX-XX դարեր)» մենագրությունն, իր բովանդակությամբ և հարցերի ընդգրկուն շրջանակով, նախադեպը չունեցող աշխատանք է: Մեծածավալ այս ուսումնասիրությունը տպագրվել է ՀՀ ԳԱԱ գիտահրատարակչական խորհրդի և Մ. Աբեղյանի անվ. գրականության ինստիտուտի գիտական խորհրդի որոշմամբ՝ ՀՀ ԳԱԱ հայագիտական ուսումնասիրությունները ֆինանսավորող համահայկական հիմնադրամի […]

ՄՈՏԻԿ ԱՆՑՅԱԼԸ՝ ՆԵՐԿԱՅԻ ԴԻՏԱԿԵՏՈՎ / Հովիկ ԱՅՎԱԶՅԱՆ

  Մարդկության հավերժական ձգտումը եղել է երկրի վրա արդարության և հավասարության հաստատումը: Պատահական չէ, որ այդ վսեմ գաղափարը ամրագրած է Ավետարանում. «Բարութիւն ընել սորվեցէ՛ք: Իրաւունքը փնտռեցէ՛ք, զրկուածին ուղութիւն ըրէ՛ք, որբին դատաստանը տեսէ՛ք ու որբեւարիին դատը պաշտպանեցէ՛ք» (Եսայեայ 1, 17): Քրիստոսը խրատում է. «Նայեցէ՛ք և զգուշացէ՛ք ագահութենե՛, վասն զի մարդուս ստածուածքներուն աւելնալէն կախուած չէ իր կեանքը» […]

Յուրի ՍԱՀԱԿՅԱՆ

  ԵՐԿԱՐԱԿՅԱՑԸ Երկարակյացը, իր սերնդից դուրս, Ապրում է ինչպես օտարության մեջ Եվ հայրենիք է համարում Հեռու իր մանկությունը, Որի երջանիկ, բայց վտարանդի Քաղաքացին է նա մինչև ասօր: ԱՆՏԵՍ ՄԻ ԴՈՒՌ Անտես մի դուռ, հին մի դուռ, Բացվում, փակվում է անդուլ՝ Ընդունելով, ճամփելով Մարդկանց հաճո ու անդուր: ԲԱՌԻ ԲՈՒՅՐԸ Տերյանաբույր է Տերյանի բառը, Չարենցաբույր է բառը […]

ՆՈՐԱՅՐ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ՀԳՄ վարչությունը շնորհավորում է բանաստեղծ ՆՈՐԱՅՐ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻՆ ծննդյան 60-ամյակի առթիվ «Գրական թերթը» միանում է շնորհավորանքին ԵՍ ՈՒ ԴՈՒ Ես ապրում եմ երկու բառերի արանքում ընկած տարածության մեջ, ո՞ր բառերի՝ չեմ ասի, որովհետև բոլորը գիտեն: ԲԱՑ ԴՈՒՌԴ Քո վերադարձն արթնացրեց լքված փողոցների հիշողությունը տարվա եղանակների մասին: Հիմա աշուն է, ու բոլոր հրաժեշտները թռչունների տեսքով հավաքվել են […]

Ողբերգականն անգամ ամենաթանձր երգիծանքի խորքում / Արքմենիկ ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ

– Երբ մեզանում միջավայրն այդքան հարուստ է հումորային իրավիճակներով և դեմքերով, ինչո՞ւ մեր գրականության մեջ երգիծանքի ժանրի շնչառությունը չի զգացվում: – Ընդհանրապես, հայ գրողի ու հայերեն տեքստի հակվածությունն այնքան խոր ու մեծ է դեպի ողբերգականը, որ տարբեր ժամանակներում մեր գրականության մեջ երևանվող երգիծական նշմարներն ու Հակոբ Պարոնյանի, Երվանդ Օտյանի, Լեռ Կամսարի ու Նշան Պեշիկթաշլյանի շքեղ […]

ԳՐԱՔՆՆԱԴԱՏԻ ՊԱՐՏՔԸ / Զավեն ԲԵԿՅԱՆ

«Գրական թերթի» 28.09.18 թ. համարում տպագրվել է Ա. Ավագյանի «Գրաքննադատության պարտքն է հանդես գալ որպես «դժգոհ» ընթերցող» հոդվածը, որն, իմ կարծիքով, ունի վիճահարույց, եթե չասեմ արտառոց, հատվածներ, և որոնց վերաբերյալ անհրաժեշտ համարեցի անել որոշ դիտողություններ: Ա. Ավագյանը գրում է. «Ի չգոյե ուժեղ գրականության, չի կարող լինել ուժեղ գրաքննադատություն»: Կարո՛ղ է լինել, թեկուզ այն կերպ, որ […]

Ռուս գրականության հայ թարգմանիչները

Գ. Թ. – Պրն. Գիլանց, վերջերս Մոսկվայում տեղի ունեցավ ռուս գրականության թարգմանիչների 5-րդ միջազգային կոնգրեսը: Ովքե՞ր էին ներկայացնում Հայաստանը: Գևորգ ԳԻԼԱՆՑ – Հայաստանից  Լիլիթ Մելիքսեթյանը, Շանթ Մկրտչյանը, Ռուբեն Իշխանյանը, Արմինե Մարտիրոսյանը և ես: 56 երկրից ավելի քան 400 մասնակիցներ կային: Հրաշալի էր, քանի որ շփման խնդիր չկար (դե, բոլորը ռուս գրականություն են թարգմանում): Կարող է […]

Հանդիպում և շնորհանդես

    Հոկտեմբերի 4-ին, Ավ. Իսահակյանի անվան կենտրոնական գրադարանը հյուրընկալել էր բանաստեղծ, արձակագիր Ներսես Խառատյանին: Ներկաները մեկ րոպե լռությամբ հոտընկայս հարգեցին մեծ հայի` Շառլ Ազնավուրի հիշատակը: Հանդիպման մասնակիցները, ներկայացնելով Խառատյանին, կարևորեցին, որ նա, թեև արդեն մի քանի չափածո և արձակ ժողովածուների հեղինակ է՝ մեկը ռուսերեն, այդուհանդերձ, նրա իրական մուտքը գրականություն, պայմանավորված էր «Խաղ մահվան հետ» […]

Ամբարտակ, որ փակելու է ուծացման ճանապարհը

Հոկտեմբերի 8-ին ՀԳՄ Մեծ դահլիճում տեղի ունեցավ ամերիկահայ գրականագետ-մատենագետ, թարգմանիչ, ազգային գործիչ, հրապարակախոս Հովսեփ Նալբանդյանի ծննդյան 60-ամյակին նվիրված երեկո և նրա «Սփյուռքահայ պատմվածք» և «Միջազգային պատմություն» գրքերի շնորհանդեսը: ՀԳՄ նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանը, գնահատելով Հ. Նալբանդյանի երկարամյա գործունեությունը Սփյուռքի տարբեր համայնքներում՝ որպես մանկավարժ, գրող-հրապարակագիր, մատենագետ, հրատարակիչ, թարգմանիչ, նշեց, որ տարբեր ժանրերի նրա ինքնուրույն գրական գործերի, անգլերենից […]

ՀԻՆ ԱՌԱՋԱՐԿ ՆՈՐ ՔԱՂԱՔԱՊԵՏԻՆ / Սամվել ԿՈՍՅԱՆ

Առաջարկս հին է, որովհետև տարիներ առաջ նույնը ներկայացրել եմ «Գրական թերթին»: Ներկայիս ներքաղաքական բուռն իրադարձությունների համայնապատկերում հնարավոր է այն երկրորդական թվա, սակայն երախտագիտության զգացումը վաղեմության ժամկետ չունի և չի կարող ունենալ: Բոլորս ենք հիշում սագերի կողմից Անգլիան փրկելու պատմությունը: Աշխարհում այս կամ այն պատմություններով պայմանավորված՝ բազմաթիվ են կենդանիների արձանները, որոնք արձան լինելուց բացի, քաղաքի կամ […]

ԹԱՎՇՅԱ  ՀԵՂԱՓՈԽՈՒԹՅԱՆ ՀԱԿԱԹԱՎԻՇԸ / Կարինե ԽՈԴԻԿՅԱՆ

Հոկտեմբերի 1-ին ավարտվեց Ազնավուրի երկրային կյանքը: Եվ այդ երկրային, արդեն անցյալ դարձած, կյանքի տերը նույն պահին դարձավ և՛ նրա արվեստի նվիրված երկրպագուն, և՛ այդ օրերին առաջին անգամ նրա Երգը լսող-ընկալողը: Ով նույնիսկ չգիտեր նրա ազգային պատկանելության մասին (ինչպես այդ օրերին խոստովանեց նրա արվեստի՝ ազգությամբ թուրք երկրպագուն) և նա, ում համար «Քեզ համար, Հայաստան» երգը ապրելու-դիմակայելու […]

Հանդիպում գրողների հետ

Հոկտեմբերի 1-ին գրական հանդիպում էր կազմակերպվել գրադարանում Սաթենիկ Ղազարյանի և Օլգա Դարյանի հետ: Հանդիպմանը ներկա էին Վ. Վաղարշյանի անվան թիվ 80 դպրոցի 3ա դասարանի աշակերտները, դասվար Ն. Սարգսյանը, մանկավարժ Ա. Սարգսյանը և ծնողներ: Երեխաները նախապես ծանոթացել էին հեղինակների որոշ ստեղծագործություններին, յուրովի ներկայացրեցին Ս. Ղազարյանի հեքիաթները, որոշ հեքիաթների համար անգամ առաջարկեցին այլ ավարտ, նաև մեծ ոգևորությամբ […]

ԱՆՏՈՆԻՆԱ ՄԱՀԱՐԻ

ԱՆՏՈՆԻՆԱ  ՄԱՀԱՐԻ Նա ապրեց դժվարին, բայց իմաստալից կյանք: Կյանքի արշալույսին՝ քսաներկու տարեկանում, հայտնվեց բանտում, հետո՝ Կոմի մարզի ճամբար, հետո՝ Սիբիր… ցմահ աքսոր, որը պիտի դառնար ճակատագրական նրա ու Գուրգեն Մահարու համար: Հպարտ, կամքով անկոտրում լիտվուհին դարձավ հայ գրողի գթության քույրը՝ խլելով նրան մահվան ճիրաններից, եղավ միակ հավատարիմ ընկերը՝ «Այրվող այգեստանների» դեմ սկսված հալածանքներից հետո: Նա […]

ՀԱԿՈԲ ՊԱՐՈՆՅԱՆԸ ԺԱՄԱՆԱԿԻ, ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ, ՄԱՐԴԿԱՆՑ ԵՐԿՐԻ ԵՎ ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ / ԱՐՍԵՆ ԳԼՋՅԱՆ

ՀԳՄ վարչությունը շնորհավորում է գրականագետ, հրապարակախոս, ԱՐՍԵՆ ԳԼՋՅԱՆԻՆ ծննդյան 70-ամյակի առթիվ «Գրական թերթը» միանում է շնորհավորանքին Հակոբ Պարոնյանի գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ գրողը ոչ միայն խորապես գիտակցել է գրական մշակույթի տեղական մակարդակը հաղթահարելու՝ դարաշրջանի համաշխարհային փորձը, աշխարհի և մարդու արդիական հայեցակարգը յուրացնելու կարևորությունը, այլև գործուն քայլեր է կատարել խնդիրը վճռելու ուղղությամբ: Նա, որպեսզի […]

Հոգեպահուստ / Լևոն ՇԱՀՆՈՒՐ

  Աշնանը մտնում ես դանդաղահոս գետը, փշաքաղվում է, քանի որ հունը ուժից ընկած է, տիղմ հանելով՝ փորձում է ինչ-որ կերպ բողոքել: Երկար ուղևորությունից առաջ փոշիացնում եմ նոր կազմավորվող սերը: Ի՞նչն է պատճառը: Որպեսզի ճանապարհիս հետևող ու մյուս կողմում սպասող չլինի՞, թե՞ ներանից մնացած հուշը կյանք ստանա ինձ փայփայելու համար: Հատկապես հրաժեշտի օղակում կանգնելու պահն է […]

Վարդան ՀԱԿՈԲՅԱՆ

ԲԱՌԻ ԱՌԱԳԱՍՏՆԵՐԸ Մինչև որ լռությունը չի հասունանում՝ բառը չի ծնվում: Եվ ես տեսնում եմ, թե ինչպես են ոտքերիդ տակ հարություն առնում հազար տարվա հանգած ճանապարհները: Հայացքդ լույսի ընծայագիր է: Քեզ մոտ բառերի հետ հարաբերություններս դառնում են բացարձակապես անկողմնակալ: Գրելն ինձ համար դառնում է ներսս բնակեցնել: Եվ միաժամանակ ինձ ոչնչացնում եմ, երբ սկսում եմ գրել: Մանավանդ՝ […]

ԺԱՄԱՆԱԿՆԵՐՆ ԱՅՆ ՉԵՆ / Սերգեյ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

  – Հայ-ռուսական գրական կապերը միշտ էլ առաջնային են եղել: Ի±նչ վիճակ է այսօր: – Նախկինում հայ-ռուսական գրական կապերի վերաբերյալ գրականագետները թեկնածուական, դոկտորական էին պաշտպանում: Այժմ ժամանակներն այն չեն: Սակայն, ի երջանկություն մշակութասերների, գիտակցությունը, բնազդները, զգացմունքներն ավելի պահպանողական երևույթ են, քան քաղաքականությունը: Հետաքրքրությունը միմյանց մշակույթի և գրականության նկատմամբ, բարեբախտաբար, երկու երկրներում էլ պահպանվել է: Հարցն […]