Նոնա ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Մեզանից քանիսը նրան նայեց հարազատ որդու պես, քանիսը բռնեց տրտմտացող նրա ձեռքից ու քանի՜-քանիսը` միայն հենց էնպես, կողքից… Ճիշտ այն հարևանի պես, որ մեկ-մեկ հանդիպելիս կոնֆետ է տալիս, գլուխը շոյում ու արագ անցնում: Որովհետև էդպես ավելի հեշտ է: Առանց պատասխանատվության: Որովհետև կարծում է, որ ինքը չէ, որ պիտի զբաղվի նրանով, սովորեցնի, ուղղի նրա սխալները: Մեկ […]

Նարինե ԿՌՈՅԱՆ / ՉԱՊՐԵԼՈՒ ՏԱՐԻՆԵՐ

Չապրելու, որովհետև բախտի բերմամբ մեզ բաժին հասած պետականությունը, որպես հերթական կայսրության կործանման հետևանք, որ մենք, ասես սկուտեղի վրա, նվեր ստացանք, նման էր ծննդյան տարեդարձին ստացած նվերների հսկայական այն կույտին, երբ պարզապես մոլորվում ես` ի՞նչ ես անելու այսքանը, ինչպե՞ս ես պահելու: Թերևս պահելն ամենադժվար բանն է աշխարհում: Պիտի խնամես, փոշին սրբես, լվանաս, երբեմն էլ թաքցնես անկոչների […]

Ռուզան ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Անկախությունը հայերիս համար այն հրաշեկ լույսն էր, որն անցնելով հայոց ճակատագրի վիշապների քավարանով և պատմության կուռքերից ազատագրելով պատմությունը՝ հայ ժողովրդի համար բաց արեց անբեկանելի ճանապարհ: Նա ոտաբոբիկ էր, որպես երկրաշարժի փլատակներից փրկված վտիտ մանուկ, անզեն էր արնախում թշնամու դեմ, ինչպես արդարության նժարից կառչած որբ հրեշտակ… սակայն բացվող առավոտ էր և մեզ տարավ մեծ հույսի հետևից: […]

Հովհաննես ԶԱՏԻԿՅԱՆ / ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐԱՆ

Խորենացու ողբի հորդորները մոռանալով` չորս թագավորություններ, ասել է՝ անկախություն կորցնելուց հետո, միջնադարում փարվեցինք Ներսես Մեծի երազին և 200 տարի կաթողիկոսական դիվանագիտության նախաձեռնությամբ պատվիրակություններ ուղարկեցինք եվրոպաներ` վաստակելով անզոր ու խնդրատու ժողովրդի համբավ: Մեծն Իսրայել Օրին ի վերջո պատռեց երազանքների քողը և մեր մտածողություն բերեց քաղաքական շահ հասկացությունը: 19-րդ դարում ազատության պայքարին զինվորագրված նվիրյալները զենք, երկաթե շերեփ […]

Գրիգոր ՋԱՆԻԿՅԱՆ / ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԵՐԱԶՆ ՈՒ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

1946-ին, երբ մենք նոր էինք ներգաղթել Խորհրդային Հայաստան, ու խորհրդային չեկիստները ամեն գիշեր դեռևս հայրենիքը չտեսած հայրենադարձների գերդաստաններ էին աքսորում Ալթայի երկրամաս, մայրս երկու որդիներին մեծացնելու համար հյուսք էր անում ու հանդգնում էր դնդնալ. Երբ պիտ տեսնամ Կարին նստած հայ իշխան, Հայ գիրերով գրեր հայոց հրաման, Տիգրանակերտ, Մուշ, Բայազեդ, դեպի Վան` Ղրկվեին հայոց զորքերն պահապան… […]

Ավիկ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆ

25 տարին մեր պետականության տարիքը չէ, մեր պետականությունը դարերով է հաշվվում՝ լինելով աշխարհի ամենահին պետություններից, քաղաքակրթություններից մեկը, և մանավանդ, որ առաջինն է քրիստոնեությունն ընդունել որպես պետական կրոն: Բայց մեր ճակատագիրը շատ դառն է եղել, որովհետև աշխարհագրական առումով եղել ենք ամենաաննպաստ երկրներից մեկը: Նկատի ունեմ մեր մահմեդական հարևաններին, պատմության խաչմերուկում անընդհատ ռազմական բախումների տակ ընկած մեր […]

Վահե ԱՐՍԵՆ

Քսանհինգ տարում ակնհայտ դարձավ մի նոր ու զարմանահրաշ-գրոտեսկային փաստ (ցավոք սրտի, մեր պատմական-քաղաքական ռազմավարությունը հիմնվում է մասնատված և կարճ քրոնիկոնների վրա). ԱՆԿԱԽՈՒԹՅՈՒՆ ձեռք բերելն ավելի հեշտ է, քան այդ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅՈՒՆԸ ռազմավարորեն և խելացի ղեկավարելն ու տևական դարձնելը. ԱՆԿԱԽ ապրելը շատ ու շատ ավելի մեծ պատասխանատվություն, եռանդ ու զրկանքներ է պահանջում, քան ուրիշներից կախման մեջ, սակայն […]

Շանթ ՄԿՐՏՉՅԱՆ

Մեր անկախության 25 տարիները մաքառման տարիներ էին, ինքնագիտակցության տարիներ, փորձության տարիներ: Մաքառման, քանի որ մենք փաստացի պատերազմի մեջ ենք եղել: Գերխնդիրը այդ պատերազմում հաղթանակն է եղել: Բարեբախտաբար ասեմ, թե դժբախտաբար, մենք հաղթեցինք, բայց մեծ կորուստների գնով: Խնդիրն այն էր, որ մեծ տերության քաղաքացու հոգեբանությունից պետք է գայինք մեր բուն հայրենիքի պահպանման և վերստեղծման գիտակցությանը: Ինքնագիտակցության […]

Գուրգեն ԽԱՆՋՅԱՆ

Անկախությունը մեր մեծագույն ձեռքբերումն է, Աստծու շնորհի նման էր, որովհետև ոչ ոք, նույնիսկ Ազատության հրապարակում տարիներով հանրահավաքների մասնակցողներս, հակակայսերական կոչեր անողներս, չէինք պատկերացնում, որ ԽՍՀՄ կայսրությունն այդպես միանգամից, այդպես անակնկալ կփլուզվի: Այնուհետև` մութ, ցուրտ, քաղց, պատերազմ, օգնության լոբի ու նավթ® Դժվար սկսվեց, հեշտ չի ընթանում, բայց կա՛, մե՛րն է, դարեր անց, վերջապե՛ս, և չե՛նք կորցնելու: […]

Ալբերտ ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆ

Երկար տարիներ մեզ թվում էր՝ ազատ Հայաստանի մասին երազանքի իրականանալը չենք տեսնի: Մենք, իհարկե, հասկանում էինք, որ խորհրդային պետությունը վաղուց վերածվել է կավե ոտքերով հսկայի, բայց որ փլուզվելու է մեր աչքերի առաջ՝ չէինք հավատում: Փլուզվեց: Եվ դա կատարվեց ոչ միայն մեր ենթադրածից ավելի վաղ, այլև, ամենակարևորը՝ առանց զոհի, առանց արյան, առանց տառապանքի: Դա ինձ համար […]

ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԵՎՍ ՄԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔ

Լեհաստանում լույս է տեսել Հայ պոեզիայի անթոլոգիա՝ «Խաչվող զուգահեռներ» խորագրով: Երկլեզու գրքում 53 հայ հեղինակների հետ մեկական ստեղծագործությամբ ներկայացված են ՀԳՄ պատվավոր անդամներ Սերբիայից և Լեհաստանից, ինչպես նաև հայ և լեհ գրականության բարեկամներ Բուլղարիայից, Հունգարիայից, Վիետնամից, Ռուսաստանից, Ուկրաինայից, Ֆրանսիայից: Ժողովածուն կազմել և խմբագրել է Գագիկ Դավթյանը, թարգմանել է Կալինա Իզաբելա Զիոլան, ձևավորել-հրատարակել է Դարիուշ Տոմաշ […]

Կամար` Սփյուռքի և Հայրենիքի միջև

Սեպտեմբերի 2-ին ՀԳՄ Կլոր սրահում տեղի ունեցավ ցերեկույթ` նվիրված Լիբանանի «Կամար» հանդեսի 25-ամյակին: ՀԳՄ նախագահ Էդվարդ Միլիտոնյանը բացման խոսքում ընդգծեց, որ Լիբանանը Մերձավոր Արևելքի այն երկիրն է եղել, որտեղ եղեռնից հետո մշտապես գործել է հայկական գաղութը, ծաղկել է գրական, հասարակական, մշակութային կյանքը: Ապա արժևորելով Ժիրայր Դանիելյանի խմբագրապետությամբ լույս տեսնող «Կամար» ամսագրի գրական-մշակութային մեծ դերը` անդրադարձավ […]

Հանդիսություն` նվիրված Հրաչյա Սարուխանի ծննդյան օրվան

Սեպտեմբերի 3-ին Վանաձորի Ստեփան Զորյանի տուն-թանգարանում տեղի ունեցավ գրական ցերեկույթ` նվիրված երջանկահիշատակ անվանի բանաստեղծ Հրաչյա Սարուխանի ծննդյան 69-ամյակին: Միջոցառումը, որը կազմակերպել էին ՀԳՄ Լոռու մարզային բաժանմունքը և տուն-թանգարանը, վարում էր ասմունքող, դերասան Ջիվան Սարգսյանը: Բացման խոսք ասաց ՀԳՄ Լոռու մարզային բաժանմունքի նախագահ, բանաստեղծ Մանվել Միկոյանը: Նրա առաջարկով ներկաները մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին Հրաչյա Սարուխանի և […]

ՀՐԱՉՅԱ ՍԱՐԻԲԵԿՅԱՆԻ «ԱՊՈՒՇՆԵՐԻ ՈՒՂԵՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ» ԵՐԿԸ / Վալերի ՓԻԼՈՅԱՆ

Հրաչյա Սարիբեկյանն իր երկի ժանրը բնութագրել է «երկաթուղային վեպ» բառակապակցությամբ, այնինչ երկաթուղայինը ժանրակազմիչ յուրահատկություն չէ: Պատումի շարադրանքը, պատկերից պատկեր անցումները, մոնտաժի յուրահատկությունը հուշում են, որ գործ ունենք մեկ այլ ժանրի հետ` կինովեպ կամ կինովիպակ, որ արդեն նոր չէ, քանզի իր արտահայտությունն արդեն իսկ ունի Մ. Մնացականյանի, Աղ. Այվազյանի, Հր. Մաթևոսյանի, այլոց գործերում: Սա արդեն պատրաստի […]

ԵՎ ԱՅՐ ՄԻ՝ ԳԵՎՈՐԳ ԴԵՎՐԻԿՅԱՆ / Տիգրան ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ

Աշխարհի ստեղծումից ի վեր միլիոնավոր սերունդներ են եկել ու անցել: Եվ բոլորի ներսում, իրենցից անկախ, խլրտացել է մոռացվելու վախը: Ի՞նչ կմնա ինձնից հետո՝ տենդագին մտորել են իշխանն ու շինականը, ունևորն ու չքավորը, գրիչն ու գիտնականը: Եվ այդ մտորումն է մղել մարդուն՝ նոր աշխարհ եկող թոռանը շնորհել իր անունը, ծառ տնկել, տուն կառուցել… Ցավոք, տարիներ անց […]

ՀՐԱՉՅԱ ԹԱՄՐԱԶՅԱՆ

Հրաչյա Թամրազյանը ծնվել է 1953 թ. դեկտեմբերի 5-ին, Երևանում: 1971 թ. ավարտել է Երևանի Կրուպսկայայի անվան միջնակարգ դպրոցը, 1976 թ.` Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը: 1977 թ. աշխատանքի է անցել Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում` նախ որպես ավագ լաբորանտ, ապա կրտսեր ու ավագ գիտաշխատող: 1988-91 թթ. աշխատել է «Սովետական գրող» հրատարակչությունում` որպես գլխավոր խմբագիր, իսկ […]

ԿԱՐԻՆԵ ՉՈԲԱՆՅԱՆ

ՀԳՄ վարչությունը շնորհավորում է թարգմանչուհի ԿԱՐԻՆԵ ՉՈԲԱՆՅԱՆԻՆ ծննդյան 50-ամյակի առթիվ «Գրական թերթը» միանում է շնորհավորանքին Ռոդոլֆո Վոլշ Կուղբորսները Ռենատոն լսեց կրակոցները: Բադեր ու ձկնկուլներ թռան, և հեռվում ծխի կապույտ մի քուլա դանդաղ հալվեց իրիկվա անսահման անդորրի մեջ: Մութն ընկնելուն պես Չինո Պերեսը վերադարձավ՝ լուռ ու հոնքերը կիտած: Կառանաճոպանով կարմիր ներկված մի նավակ էր քարշ տալիս […]

Հովիկ ՀՈՎԵՅԱՆ

Բացարձակ ազատության ու անկախության գաղափարը միֆ է: Բացարձակը միայն տիեզերական հապավումն է, որ տրվում է բանական արարածին՝ արարելու ու բացազատվելու առաքելությամբ: Սահմանադրականի պատին դեռ չի չորացել հեղափոխության քառորդդարյա ցեխը, Հայաստանի «քաղաքացու» ներաշխարհում դեռ եռուեփվում է տարակույսն իրականի ու պատրանքի զուգահեռականներում, սակայն ժամանակը մեզ բերել-կանգնեցրել է մի յուրօրինակ հաշվետվության շեմին՝ ո՞վ էինք և ո՞վ ենք, ի՞նչ […]

Ղուկաս ՍԻՐՈՒՆՅԱՆ

Անկախության 25 տարիները ափեափ լցված են Ղարաբաղով, մեր համազգային հոգածության առարկան հայրենական այդ հողն է, նաև հայոց բանակի ծնունդով ու նրա դժվար կայացմամբ: Բոլորիս շրթունքներին՝ նորից հաղթանակի համը: Մեր` որպես ազգի հավաքական վերհառնումը նման էր ցողունի միջից բողբոջի պայթել-դուրս գալուն: Դա իսկական հրաշք էր: Այդ վեհացումը հայի երազանքն էր: Հետո ի՞նչ եղավ: Սկսեցինք բուռն թափով […]

Աշխեն ԱԲԱԶՅԱՆ

Անկախության 25 տարիներ… Ի՞նչ տվեցին: Պարոնյանը կասեր. «Առաջ, առաջ պոռալեն, ետ-ետ կերթանք»: Իբր առաջ ենք գնում, բայց կորցնելով տարիներով ձեռք բերածները ամեն քայլափոխի: Մինչև ե՞րբ: Անորոշ, գորշ, անտեսանելի հեռանկարներով ապագա և ցավե՜ր, ցավե՜ր անվերջանալի, որ ամեն պահ սիրտդ ու հոգիդ են կրծում: Խեղճացել ենք, ընկճվել, դուրս գալու ելք չենք գտնում: Դուրս գալու ելք չենք տեսնում: […]